Zmiany w umundurowaniu zawodowych służb pożarniczych
Z chwilą powstania Państwowej Straży Pożarnej (PSP) nastąpiły istotne zmiany w umundurowaniu wyjściowym zawodowych strażaków. Zasadniczym i najbardziej zauważalnym elementem nowych mundurów było wprowadzenie czapek rogatywek w miejsce dotychczasowych okrągłych garnizonówek, a także wdrożenie nowego wzoru orła oraz innych elementów wyposażenia i identyfikacji.
Sytuacja w jednostkach ochrony przeciwpożarowej (JOP)
W czasie powstawania PSP w wielu jednostkach ochrony przeciwpożarowej (JOP) zachodziły głębokie zmiany organizacyjne. Zakładowe straże pożarne i inne służby ratownicze zawęziły swoją działalność do podmiotów, dla których lub w których funkcjonowały, skupiając się przede wszystkim na działalności podstawowej. Skutkiem tego ich aktywność na zewnątrz firm czy zakładów pracy uległa zauważalnemu ograniczeniu, co pośrednio doprowadziło do stopniowej rezygnacji z munduru strażackiego.
Ustawa o ochronie przeciwpożarowej definiuje JOP jako formacje umundurowane i wyposażone w specjalistyczny sprzęt. Przez niemal ćwierć wieku w pożarnictwie zaszły ogromne zmiany. Obecnie większość JOP to dobrze zorganizowane i wyposażone podmioty ratownicze, w których służbę pełnią profesjonalnie przygotowani strażacy. Wiele zakładowych straży pożarnych funkcjonuje w ramach Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG) i na co dzień współpracuje z PSP.
Inicjatywa jednolitego munduru w JOP
Obserwując pozytywne zmiany w profesjonalizacji jednostek, podkomisja ds. jednostek ochrony przeciwpożarowej działająca przy Polskiej Izbie Przemysłu Chemicznego wyszła z inicjatywą wprowadzenia jednolitego munduru wyjściowego. Założono, że wdrożenie powinno być dobrowolne, realizowane w miarę potrzeb i możliwości finansowych każdej jednostki. Obecnie wypracowane rozwiązania wdrażają m.in. Zakładowe Straże Pożarne PKN ORLEN SA, PERN SA oraz LOTOS Straż Sp. z o.o.
Dystynkcje i identyfikacja
Najwięcej trudności podczas prac projektowych pojawiło się przy opracowywaniu dystynkcji. Wypracowano kompromis: dystynkcje różnią się graficznie od stopni PSP, ale nawiązują do nich, aby uniknąć skojarzeń z innymi służbami. Dodatkowym elementem wyróżniającym jest umieszczany na naramienniku trzyliterowy skrót określający rodzaj formacji (np. JOP, ZSP, LSR, ZSR). Warto podkreślić, że dystynkcja oznacza zajmowane stanowisko, a nie stopień pożarniczy.
Umundurowanie Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP)
Umundurowanie w strukturach OSP jest ściśle określone przepisami i dzieli się na kilka kategorii w zależności od przeznaczenia i pory roku.
Ubiór galowy i wyjściowy
- Ubiór galowy: ciemnogranatowy mundur, biała koszula, czapka rogatywka (mężczyźni) lub dżokejka (kobiety), obuwie czarne oraz sznur galowy srebrny przeplatany niebieską nitką.
- Ubiór wyjściowy: składa się z munduru, koszuli, nakrycia głowy oraz czarnej kurtki 3/4.
Ubiór galowy ze sznurem nosi się podczas świąt państwowych, Dnia Strażaka, uroczystości wręczenia sztandarów oraz w trakcie składania wieńców. W przypadku pocztów sztandarowych zestaw uzupełniają białe rękawiczki i czarny pas główny.
Ubiór letni i ochronny
Okres letni (od 1 maja do 30 września) pozwala na stosowanie ubioru letniego, w skład którego wchodzi koszula z krótkim rękawem. Z kolei odzież ochronna i specjalna, obejmująca m.in. ubranie dwuczęściowe, hełm, rękawice i buty specjalne, jest przeznaczona do działań ratowniczo-gaśniczych oraz ćwiczeń.
Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze (MDP)
Członkowie MDP wyróżniają się odmienną kolorystyką umundurowania: czerwoną koszulą, czarnymi spodniami/spódnicami oraz czarnymi czapkami dżokejkami. Emblematy i dystynkcje dla MDP są haftowane czarną nitką na czerwonym tle.
Symbole i oznaczenia
Członkowie OSP i funkcyjni oddziałów ZOSP RP noszą srebrne emblematy na ciemnogranatowym tle. Na lewym rękawie umieszczane są naszywki-oznaki specjalności (m.in. dla kierowców, mechaników czy członków orkiestr). Członkowie zarządów OSP i oddziałów ZOSP RP posiadają dodatkowe wyróżniki w postaci srebrnych galonów na otokach czapek, których liczba odpowiada szczeblowi pełnionej funkcji.