Murowana Goślina, podobnie jak wiele innych polskich miejscowości, na przestrzeni lat doświadczyła tragicznych w skutkach pożarów. Analiza tych zdarzeń, od historycznych przyczyn po współczesne katastrofy, pozwala lepiej zrozumieć skalę zagrożenia i potrzebę działań prewencyjnych.
Wielki pożar w Murowanej Goślinie w 2018 roku
Nocą z czwartku na piątek, 25 na 26 stycznia 2018 roku, przy ulicy Gnieźnieńskiej w Murowanej Goślinie wybuchł ogromny pożar. Ogień był widoczny z kilkudziesięciu kilometrów, a jego skala wymagała zaangażowania 32 zastępów straży pożarnej. W akcji ratunkowej brało udział 160 strażaków i 80 policjantów. W wyniku pożaru ewakuowano 20 mieszkańców płonących domów. Doszczętnie spłonęły trzy domy, a 15 kolejnych uległo zniszczeniu w różnym stopniu. Bezpośrednią przyczyną wybuchu okazało się rozszczelnienie gazociągu z 1973 roku. Na szczęście, nikt nie ucierpiał ani nie został ranny w tej tragedii, co przy skali zniszczeń można nazwać cudem.
Pożar spowodowany wybuchem gazociągu w 2013 roku
Inne zdarzenie miało miejsce 14 listopada 2013 roku, po godzinie 13:00. Wybuch gazociągu doprowadził do ogromnego pożaru, w wyniku którego zniszczeniu uległa część wioski. W akcji udział brało około 200 strażaków, 50 zastępów straży pożarnej i siedem zespołów ratownictwa medycznego. Samo miejsce zdarzenia strzegło 115 policjantów. Domy po tej tragedii wyglądały, jakby spadła na nie bomba. W wyniku pożaru zginęło dwóch pracowników przedsiębiorstwa ZRUG Poznań, a 13 osób zostało rannych.
Pożar Izby Regionalnej Ziemi Goślińskiej w 1996 roku
W listopadzie 1996 roku w budynku, w którym znajdowała się Izba Regionalna Ziemi Goślińskiej, wybuchł pożar. Izba Regionalna Ziemi Goślińskiej, działająca w ramach Miejsko-Gminnego Ośrodka Kultury i Rekreacji w Murowanej Goślinie, jest placówką muzealną z siedzibą w Murowanej Goślinie. Jej idea zrodziła się w latach 80. XX wieku, a działalność rozpoczęła w maju 1989 roku. Większość eksponatów pochodzi z darów mieszkańców. Mimo że żaden z eksponatów nie uległ zniszczeniu, sam budynek uległ znacznym uszkodzeniom - spłonął dach. Po tym wydarzeniu zbiory przeniesiono do pomieszczeń na tyłach ratusza.
Historyczne pożary w Polsce - przyczyny i skutki
Pożary należały do najstraszniejszych plag polskich miejscowości na przestrzeni wieków. Gęsta, najczęściej łatwopalna zabudowa, zwłaszcza w średniowiecznych osiedlach miejskich budowanych z drewna i zazwyczaj bez planu, prowadziła do doszczętnego zniszczenia dotkniętych nimi wsi i miast. Nagminnym zjawiskiem były drewniane dobudówki, które często otaczały nawet ważne budynki, jak ratusze.
Przykłady wielkich pożarów w Krakowie i Warszawie
Plagę pożarów najlepiej ilustruje sytuacja w dwóch najważniejszych miastach Polski:
- Kraków doświadczył wielkich pożarów w latach: 1125, 1205, 1241, 1259, 1285, 1306, 1405, 1407, 1445, 1504, 1528, 1536 i 1587.
- Warszawa odnotowała pożary w latach: 1384, 1480, 1515, 1607, 1697.
Regulacje przeciwpożarowe i ich ewolucja
Duża liczba wybuchających pożarów oraz powodowane nimi szkody spowodowały zainteresowanie się tą problematyką zarówno samorządów miast, jak i ich właścicieli. Jako pierwsze przepisy przeciwpożarowe wprowadziły największe polskie miasta, np. w 1374 roku Kraków. Mniejsze miasta również wydawały w tym zakresie swoje rozporządzenia, czego przykładem jest zachowany wilkierz Starego Helu z ok. 1430 roku, który wprowadzał ostre przepisy przeciwpożarowe. Rada Miejska Warszawy uchwałami z lat 1546, 1548 i 1550 wprowadziła porządki ogniowe, zobowiązujące mieszkańców do czynnego udziału w gaszeniu pożarów.
Problematyka pożarowa znajdowała swoje odzwierciedlenie również w aktach kancelarii królewskich. Stałą praktyką kolejnych władców było zwalnianie miast poszkodowanych przez ogień od podatków. Rozbiory Polski przyniosły wzmożenie twórczości legislacyjnej dotyczącej ochrony przeciwpożarowej.
Wpływ pożarów na kształtowanie miast i rozwój kultury
Pożary niosły często znamienne skutki dla dotkniętych nimi miast. W wyniku pożarów miasta były przenoszone na inne miejsca (przykładem Połaniec), rozplanowywane na nowo bądź też zabudowywane w odmiennej manierze architektonicznej. Przykładami takich przeobrażeń mogą być pożar Lwowa z czerwca 1527 roku, który spowodował powstanie zachowanej do dziś renesansowej zabudowy historycznego centrum, bądź też pożar Gdańska z 1945 roku, w wyniku którego zniekształceniu uległa historyczna siatka ulic, szczególnie w rejonie Starego Miasta.
Wybuchające pożary przyczyniały się niekiedy paradoksalnie do rozwoju kultury, stając się inspiracją dla twórców dzieł sztuki. Pożar Lublina w 1719 roku zaowocował powstaniem panoramicznego obrazu miasta, znajdującego się do dziś w lubelskim kościele Dominikanów.
Pożary lasów
Poza pożarami obszarów zabudowanych znaczne straty przynosiły również pożary lasów, które często przybierały gwałtowny przebieg. Dla przykładu, pożar, który wybuchł w okolicach Woziwody w 1863 roku, w ciągu kilku godzin pochłonął przeszło 1200 ha lasu, a największy w historii pożar Borów Tucholskich z lata 1863 strawił 2333 ha lasu.
Chronologiczne zestawienie wybranych pożarów w Polsce
Poniżej przedstawiono chronologiczne zestawienie wybranych pożarów, zlokalizowanych na terenie ziem należących ówcześnie lub współcześnie do Polski, które ze względu na wielkość, rodzaj albo straty materialne i ludzkie doprowadziły do wielkich szkód lub ofiar w ludziach. Dla współczesności zamieszczono duże lub bardzo duże (w myśl klasyfikacji pożarniczej) pożary noszące znamiona katastrofy.
| Data | Miejsce zdarzenia | Opis |
|---|---|---|
| 1251 | Chełm | Pożar, który zniszczył doszczętnie miasto. |
| ok. 1280 | Wodzisław Śląski | Pożar, który doszczętnie spłonął. |
| 1291 | Głogów | Pożar, który strawił większą część miasta z kościołem św. |
| 1342 | Wrocław | Pożar części miasta. |
| 1400 | Skwierzyna | Pożar, który strawił ją niemal doszczętnie. |
| 1427 | Rzeszów | Wielki pożar. |
| 1447 | Sieradz | Pożar. |
| 1461 | Sochaczew | Pożar, w którym spłonęła większość miasta. |
| 1484 | Starogard Gdański | Wielki pożar, który zniszczył połowę miasta. |
| 13 lipca 1496 | Lubsko | Pożar. |
| 1497 | Lidzbark Warmiński | Pożar. |
| 1498 | Sławków | Pożar, który doszczętnie strawił zbudowane z drewna miasto. |
| 1503 | Gniezno | Wielki pożar. |
| 1504 | Koszalin | Wielki pożar, spłonęła połowa miasta. |
| 21 lipca 1520 | Mrągowo | Pożar, w którym miasto zostało doszczętnie spalone. |
| czerwiec 1527 | Lwów | Wielki pożar, który strawił prawie wszystkie zabudowania w obrębie murów obronnych. |
| 1537 | Szczecinek | Pożar, który strawił dużą część miasta. |
| 1542 | Nysa | Wielki pożar, w wyniku którego zniszczeniu uległo niemal całe Nowe Miasto. |
| 11 października 1587 | Mysłowice | Pożar, w którym miasto zostało całkowicie spalone. |
| 1601 | Gliwice | Pożar, który zniszczył całe miasto. |
| 1610 | Wilno | Wielki pożar, w którym spłonęło 4700 domów, 10 kościołów i Zamek Dolny. |
| 3 lutego 1620 | Olsztyn | Pożar, w którym spłonęła większa część miasta. |
| 1628 | Radom | Pożar, który zniszczył ponad połowę domów. |
| 1644 | Ustka | Pożar. |
| 1658 | Gryfice | Największy pożar, który strawił całą południowo-zachodnią część miasta. |
| 19 czerwca 1672 | Szprotawa | Pożar, który strawił zarówno zabudowę miasta (ratusz, kościoły, szkoły, klasztor), jak i przedmieść, a nawet zadaszony most na Bobrze. |
| 2 maja 1692 | Żelechów | Pożar, w którym spłonęło prawie całe miasto. |
| 23 czerwca 1702 | Szprotawa | W ciągu 2 godzin spłonęło całe miasto z kościołem, ratuszem i bramami, a nawet drewnianymi wodociągami; odbudowa miasta z wprowadzonym obowiązkiem wznoszenia kominów z cegły zakończyła się w 1732 roku, przy okazji wytyczono nowe ulice. |
| 1709 | Tarnobrzeg | Pożar. |
| 1716 | Dębno | Pożar, który zniszczył całe miasto. |
| 1719 | Łasin | Pożar, który strawił niemal całe miasto. |
| 1753 | Białystok | Pożar. |
| 1762 | Śrem | Pożar, który strawił ponad 100 budynków. |
| 24 maja 1800 | Kielce | Pożar, który strawił niemal wszystkie domy w centrum. |
| 31 października 1813 | Gdańska Wyspa Spichrzów | Pożar, w którym spłonęły 132 spichlerze. |
| 1820 | Łańcut | Pożar. |
| 3 maja 1842 | Bełchatów | Pożar, który strawił 45% zabudowań miasta. |
| 12 maja 1903 | Biecz | Wielki pożar. |
| 9-12 marca 1972 | Poznań (zakłady „Stomil”) | Jedna ofiara śmiertelna, straty ponad 100 tys. |
| 9 czerwca 1976 | Nieznane | Pożar kościoła św. |
| maj 1989 | Nieznane | Pożar kościoła św. |
| 25/26 grudnia 2008 | Zabrze (centrum handlowe M1) | Spłonęło około 11 tys. m². |
| 31 grudnia 2011 | Biała Podlaska (drewniany dom) | Pożar drewnianego domu przy ul. |
| 11 marca 2013 | Janikowo k. Poznania (hala magazynowa) | Pożar hali magazynowej o pow. ok. 4 tys. m², w której przechowywane były jaja; pożar objął ok. |
| 31 sierpnia 2015 | Nieznane | Pożar drewnianego kościoła św. |
| 25 maja - 1 czerwca 2018 | Zgierz (wysypisko odpadów firmy Green-Tec Solutions) | Płonęło ok. 50 tys. m². |
| 1 sierpnia 2018 | Kielce (fabryka zniczy) | Spłonęła hala o powierzchni 1900 m², zginęła jedna osoba (trzydziestosiedmioletnia kobieta) a dwie zostały ranne; przyczyną pożaru była awaria urządzenia do malowania zniczy, w której dokonano nieautoryzowanych przeróbek oraz używano niewłaściwych farb. |
| 27 listopada 2019 | Turek (fabryka mebli) | Ogniem została objęta hala o powierzchni 20 tys. m², w akcji gaśniczej brały udział 42 zastępy straży oraz oddział do zwalczania zagrożeń chemicznych - straty szacowane na ok. |
| 19-26 kwietnia 2020 | Biebrzański Park Narodowy | Zniszczonych zostało ok. |
| 10-13 lutego 2022 | Starachowice (fabryka ceramiki sanitarnej Cersanit) | Spłonęła część hali produkcyjnej o powierzchni 4 tys. m². |
| 26 kwietnia 2022 | Goleniów (magazyn chemikaliów poprodukcyjnych) | Spłonęło ok. |
| 30 maja - 1 czerwca 2022 | Promnik (zakład przetwarzania odpadów) | Spłonęła hala magazynowa o powierzchni 8 tys. m². |
| 22-23 lipca 2023 | Zielonogórski Przylep (hala magazynowa) | W hali było składowanych ok. 5 tys. m³ toksycznych odpadów; w gaszeniu pożaru brało udział ok. |
| 27 lipca 2023 | Luboń (hala) | Spłonęła hala o powierzchni ok. 1500 m², w której produkowano półfabrykaty dla cukiernictwa i piekarnictwa; w akcji brało udział ok. |
| 8-10 sierpnia 2023 | Sulejówek (hala produkcyjno-magazynowa) | W hali, w której wyrabiano wyroby skórzane, pożar rozpoczął się w magazynie o powierzchni ok. 1000 m² na poddaszu; w akcji gaśniczej wzięło udział ok. |
| 20/21 sierpnia 2023 | Dębica (firma produkująca opony) | Spłonęła hala o powierzchni ok. 3 tys. m². |
| 2 września 2023 | Wólka Kosowska (hala targowa) | Spłonęło ok. 6 tys. m² (z całkowitej powierzchni 30 tys. m²). |
| 25 września 2023 | Cmolas (hala produkcyjna) | Spłonęła hala o powierzchni ok. |
| 3 października 2023 | Stargard (ul. Gdyńska) | Spłonęła hala produkcyjna o pow. 2 tys. m². |
| 3 marca 2024 | Kanina (zakład meblarski) | Spłonęły 4 hale o powierzchni ok. 4,5 tys. m². |
| 12 kwietnia 2024 | Gorzów Wielkopolski (Akademia im. Jakuba z Paradyża) | Spłonął dach o powierzchni ok. 1,5 tys. m². |
| 10 maja 2024 | Siemianowice Śląskie (składowisko odpadów) | Pożarem zostało objętych ok. 5,5 tys. m². |
| 12 maja 2024 | Nieznane (hala targowa) | Pożar hali targowej o powierzchni 63 tys. m² przy ul. |
| 1 lipca 2024 | Wola Łaska (zakład recyklingu i utylizacji odpadów) | Pożarem został objęty obszar ok. 4 tys. m². |
| 10-12 lipca 2024 | Krosno (market budowlany) | Spłonęła hala magazynowa, w której przechowywane były produkty drewniane, farby, kleje itp.; w akcji brało udział ok. |
| 14/15 lipca 2024 | Gdańsk (hala magazynowa) | Ogień pojawił się w magazynie, gdzie przechowywany był olej silnikowy (ponad 200 palet) i zabawki, a następnie pożarem została objęta hala o powierzchni ok. 6,5 tys. m², w której składowane były tekstylia głównie z tworzyw sztucznych; wystąpiło bardzo duże zadymienie; w akcji, oprócz ok. |
| 24/25 sierpnia 2024 | Nieznane (kamienica) | Pożar kamienicy przy ul. |
| 24 września 2024 | Kielce (hala magazynowa) | Ogień objął magazyn farb i lakierów o powierzchni 2000 m²; w wyniku pożaru zawalił się dach budowli, natomiast ocalono sąsiadujące budynki; w akcji gaśniczej brało udział ok. |
| 29 września 2024 | Piotrków Trybunalski (Zakład Usług Komunalnych HAK) | Płonęło składowisko odpadów o pow. ok. 5 tys. m². |
| 13 października 2024 | Cygan koło Tomaszowa Mazowieckiego (rozlewnia środków smarnych Tedex) | Spłonęły hala rozlewni i magazynowa oraz składowisko o powierzchni ok. 10 tys. m²; w halach i na składowisku znajdowały się zbiorniki, tzw. |
| 13 października 2024 | Nieznane | Pożar trzech nieużytkowanych hal przy ul. |
| 17 grudnia 2024 | Pełkinie (hala poprodukcyjna) | Obiekt o pow. ok. |
| 4 stycznia 2025 | Blok Dobryszyce (fabryka mebli) | Pożar rozpoczął się od przegrzania i zapłonu oleju w kompresorze; obecnym na miejscu pracownikom nie udało się go opanować za pomocą gaśnic, następnie pożar rozprzestrzenił się na halę o pow. ok. |
| 5 stycznia 2025 | Bydgoszcz (zakład produkujący opakowania kartonowe) | Ogniem został objęty fragment hali magazynowej o wielkości 2 tys. m², lecz nie przekroczył granicy stref oddzielenia pożarowego i nie objął całej budowli o pow. 8 tys. m²; spaliła się tektura i papier, w akcji brało udział ok. |
| 5 lutego 2025 | Gdańsk (zabytkowa hala dawnych Zakładów Naprawczych Taboru Kolejowego) | Pożar objął ok. 65% hali o całkowitej powierzchni 25 tys. m², w której było przechowywanych ok. |
| 8 lutego 2025 | Górzykowo koło Cigacic (fabryka produkująca wyroby z włókien szklanych, metali i wełny stalowej) | Zapalił się zbiornik z olejem opałowym o pojemności ponad 6 tys. litrów, następnie pożar przeniósł się na halę produkcyjną o pow. 5 tys. m². |
| 19 lutego 2025 | Janikowo k. Kozienic (hala dawnych zakładów mięsnych) | Ogień objął dach o pow. 7,5 tys. m². |
| 28 lutego / 1 marca 2025 | Łomża (hotel i warsztaty samochodowe) | Pożarem objęty był obszar o pow. ok. 2 tys. m². |
| 1 kwietnia 2025 | Górki Wielkie (lakiernia karoserii i piekarnia) | Ogień objął powierzchnię ok. 1200 m² w kompleksie budynków mieszkalnych i usługowych; w akcji brało udział ponad stu strażaków, jeden strażak został lekko ranny; spłonęły m.in. |
| 13 kwietnia 2025 | Nieznane (budynek z mieszkaniami na wynajem) | Pożar trzykondygnacyjnego budynku z mieszkaniami na wynajem przy ul. |
| 20 kwietnia 2025 | Biebrzański Park Narodowy | Początek pożaru; płoną trzcinowiska i łąki o powierzchni ok. 4,5 km²; powołano sztab kryzysowy w składzie którego są przedstawiciele wojska, policji i Lasów Państwowych; w akcji wzięło udział ok. |
| 9 maja 2025 | Inowrocław (drukarnia Pozkal) | Ogień objął 2 budynki o łącznej powierzchni ok. 2 tys. m², z czego jeden uległ znacznemu zniszczeniu; ewakuowano 45 pracowników nocnej zmiany i prewencyjnie ok. |
| 10 maja 2025 | Nieznane (zakłady mięsne Cerdob Foods) | Pożar hali magazynowej o pow. ponad 8 tys. m² zakładów mięsnych przy ul. |
| 14 maja 2025 | Nieznane (hala magazynowo-produkcyjna) | Pożar hali magazynowo-produkcyjnej z materiałami budowlanymi o pow. 3 tys. m² przy ul. |
| 24 maja 2025 | Kawęczyno (dwie hale magazynowe) | Spłonęło ok. 10 tys. m² powierzchni magazynowej, na której składowane były tworzywa sztuczne; w akcji brało udział ok. |
| 25 czerwca 2025 | Polkowice (hala produkcyjna) | Pożar hali produkcyjnej o pow. 1800 m² przy ul. Kopalnianej; pożar objął halę, w której znajdowały się wózki widłowe oraz składowane były żywice i utwardzacze, a także częściowo halę sąsiednią; do gaszenia skierowana została m.in. |
| 3 lipca 2025 | Ząbki (duży blok mieszkalny) | Pożar dużego bloku mieszkalnego przy ul. Powstańców; pożar objął cały dach budynku oraz mieszkania na 4. kondygnacji, zniszczonych zostało ponad 200 mieszkań - zostało nadpalonych lub zalanych; ewakuowano około 500 mieszkańców, kilka osób zostało lekko poszkodowanych; w akcji brało udział ok. |
| 6 lipca 2025 | Kędzierzyn-Koźle (hale magazynowe) | Pożar rozpoczął się w namiotowej hali, w której składowane były m.in. |
| 6/7 lipca 2025 | Czempiń koło Kalisza (odpady drewniane) | Pożarem objęta była hałda zrzyn i trocin o pow. około 30 tys. m². |
| 13 lipca 2025 | Mińsk Mazowiecki (hala produkcyjna) | W hali firmy Folpak o pow. ok. 4 tys. m² znajdowały się półprodukty do produkcji folii i meble, pobliska rzeka Srebrna musiała zostać zabezpieczona przed toksycznymi substancjami; w akcji brało udział 280 strażaków, straty szacowane są na ok. |
| 23 lipca 2025 | Gola w pow. kępińskim (hala produkcyjna w budowie) | Spłonął obiekt o pow. ok. 4 tys. m². |
| 12 sierpnia 2025 | Bochnia (zakład przetwarzania odpadów) | Pożarem objęta była hala sortowni odpadów o pow. 1900 m² i pobliskie składowisko opon; wystąpiło bardzo duże zadymienie, w akcji brało udział ok. |
| 13 sierpnia 2025 | Kawalce (hala magazynowa zakładu przetwórstwa drobiu) | Pożar rozpoczął się w akumulatorowni i przeniósł się na halę-chłodnię; spaleniu uległo ok. 3 tys. m² hali, w tym ok. |
| 24 sierpnia 2025 | Szczecin (zakład przetwarzania opon) | Pożarem została objęta hala... |