Obowiązki Naczelnika OSP

Po dłuższej przerwie urlopowej powracamy do tematyki związanej z funkcjonowaniem Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP). Po omówieniu zadań prezesa, naturalne wydaje się wyjaśnienie roli i obowiązków naczelnika OSP, a także relacji między tymi dwoma kluczowymi stanowiskami.

Rola Prezesa OSP

Prezes jest główną postacią każdej OSP. Zgodnie z § 26 wzorcowego statutu OSP, „Prezes zarządu reprezentuje OSP na zewnątrz i kieruje pracami zarządu”. Oznacza to, że prezes bezpośrednio lub za pośrednictwem innych członków zarządu kieruje działalnością całego stowarzyszenia i koordynuje działania innych funkcyjnych w zarządzie OSP. Prezesowi przysługuje prawo zwoływania zebrań zarządu oraz prawo i obowiązek podpisywania dokumentów, zwłaszcza finansowych.

W praktyce, w dobrze funkcjonujących OSP, statutowy zapis o prawie do zwoływania zebrań zarządu jedynie przez prezesa może czasami krępować działalność. Korzystne bywa rozszerzenie tego zapisu w statucie OSP i upoważnienie także np. wiceprezesa do zwoływania posiedzeń zarządu w nadzwyczajnych sytuacjach, takich jak nieobecność prezesa lub jego chwilowa niezdolność do pełnienia funkcji. Powinno to być jednak uprawnienie nadzwyczajne, stosowane w przypadku konieczności.

Prezes powinien być symbolem OSP i to on ma statutowe prawo i obowiązek do jej reprezentowania przed organami zewnętrznymi, co wiąże się z jego odpowiedzialnością. Wszyscy członkowie zarządu podlegają bezpośrednio prezesowi. Każdy członek zarządu powinien mieć przypisany zakres czynności i pewną autonomię. Należy wybierać druhny i druhów zdolnych do samodzielnego podejmowania decyzji. Prezes z kolei powinien nie tylko umieć podejmować samodzielne decyzje, ale także umieć wysłuchać zdania innych i swoje decyzje optymalizować. Działania poszczególnych członków zarządu nie powinny być chaotyczne i niekonsultowane, aby uniknąć konkurencji i sporów kompetencyjnych.

Rolą prezesa jest właściwy podział kompetencji wśród członków zarządu i koordynacja ich działań. Prezes nie powinien być źródłem zadrażnień, a w razie ich występowania powinien być arbitrem, a nie stroną. Prywatne nieporozumienia mogą obniżyć poziom działalności ratowniczej.

Naczelnik OSP - Rola i Obowiązki

Najbliższym współpracownikiem prezesa jest jego pierwszy zastępca - wiceprezes, tradycyjnie będący naczelnikiem straży. Naczelnik jest jedynym członkiem zarządu, którego obowiązki i uprawnienia zostały szczegółowo potraktowane w statucie i są przypisane tylko jemu. Wynika to z jego głównej roli - dowódcy ratowników.

Statut przewiduje powołanie w każdej OSP jednego naczelnika, a co za tym idzie, tylko jednej Jednostki Operacyjno-Technicznej (JOT). Zgodnie z § 29 wzorcowego statutu, „naczelnik kieruje jednostką operacyjno-techniczną jednoosobowo w formie rozkazów i poleceń”. Naczelnik ponosi pełną odpowiedzialność za działalność JOT, czyli zespołu ratowniczego.

Obowiązki i uprawnienia Naczelnika OSP:

• Kieruje wnioski do zarządu w sprawie składu osobowego JOT.
• Wnioskuje do zarządu o przyjmowanie lub usuwanie członków JOT.
• Prowadzi szkolenia podstawowe dla członków OSP, w tym dla Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych (MDP) i drużyn kobiecych. Szkolenia te obejmują podstawowe sprawy charakterystyczne dla danej OSP, ale nie upoważniają do udziału w akcjach ratowniczych.
• Czuwa nad przestrzeganiem dyscypliny przez członków OSP jako dowódca JOT.
• Kieruje akcjami ratowniczo-gaśniczymi i przeciwpożarową działalnością zapobiegawczą.
• Nadzoruje prawidłową eksploatację sprzętu i urządzeń pożarniczych.
• W ramach działań profilaktycznych może opracowywać opinie i wnioski w sprawie stanu ochrony przeciwpożarowej miejscowości oraz wyposażenia OSP w sprzęt techniczny.
• Udziela wyróżnień: może udzielić pochwały ustnej lub pisemnej, wystąpić do zarządu OSP o przyznanie nagrody, lub złożyć wniosek o nadanie odznaki lub odznaczenia.
• Może udzielić upomnienia ustnego lub pisemnej nagany jako środka dyscyplinarnego.

Wzorcowy statut nie określa szczegółowo zakresu i tematyki szkoleń prowadzonych przez naczelnika, co pozostawia pole do jego inwencji. Wykluczenie z członkostwa w OSP jest ostatecznym środkiem, stosowanym jedynie w przypadku bardzo ciężkiego naruszenia statutu. W praktyce dobrze jest wypracować łagodniejsze środki dyscyplinujące, takie jak zawieszenie w prawach członka JOT lub usunięcie z JOT przy zachowaniu członkostwa w OSP.

Współpraca Prezesa i Naczelnika

Współpraca prezesa i naczelnika jest bardzo złożonym problemem, a rola obu tych funkcji jest tak ważna, że statut jednoznacznie je rozdziela. Dobra współpraca jest koniecznością.

Jednym z napotykanych problemów jest sytuacja, gdy prezes jest jednocześnie czynnym ratownikiem. W czasie akcji dowodzi naczelnik, jego zastępca lub inna wyznaczona przez naczelnika osoba. W OSP nie ma pojęcia „rangi” czy „stopnia” w wojskowym rozumieniu, a jedynie funkcję pełniącą kadencyjnie. Członkowie zarządu, pełniąc funkcje ratownicze w JOT, podlegają dowodzącemu akcją. Może więc zajść sytuacja, że prezes (posiadając odpowiednie uprawnienia) będzie np. zastępcą naczelnika.

Oznaczenia funkcji w OSP powinny być trwale przypisane do osób je pełniących i stosowane niezależnie od sytuacji - takie same na mundurze wyjściowym i bojowym. Stosowanie na mundurze wyjściowym oznaczeń członka zarządu, a na bojowym oznaczeń funkcji pełnionej w JOT, jest niewłaściwe, ponieważ może wprowadzać w błąd.

Pragmatyka postępowania ratowniczego jest jasna: w czasie akcji członkowie władz stowarzyszenia pełnią przypisane im w JOT funkcje ratownicze. Ten przykład podkreśla, jak ważne jest, by tandem prezes-naczelnik pracował jednomyślnie i z pełnym wzajemnym zrozumieniem.

Optymalny podział obowiązków między prezesem a naczelnikiem zachodzi, gdy prezes jest w stałym kontakcie organizacyjnym z gminą, a naczelnik - w kontakcie operacyjnym z Jednostką Ratowniczo-Gaśniczą (JRG), z którą współpracuje OSP.

Podział Obowiązków w Zarządzie OSP

Poniżej przedstawiono szczegółowy podział obowiązków w zarządzie OSP, zgodnie z wzorcowymi statutami i praktyką:

I. Prezes OSP:

• Reprezentuje Ochotniczą Straż Pożarną i kieruje całokształtem prac Zarządu.
• Zwołuje i przewodniczy posiedzeniom Zarządu OSP.
• Podpisuje umowy, akty, pełnomocnictwa i dokumenty finansowe w imieniu OSP.
• Podpisuje korespondencję kierowaną na zewnątrz w imieniu Zarządu OSP.
• Czuwa nad sprawnością organizacyjną Zarządu OSP.
• Podejmuje jednoosobowo decyzje w wypadkach uzasadnionych i wymagających pilnego załatwienia (decyzje te podlegają zatwierdzeniu na najbliższym posiedzeniu Zarządu).
• Składa sprawozdanie Walnemu Zebraniu członków OSP z działalności Zarządu.
• Informuje władze administracyjne, samorządowe i Związku OSP o działalności i problemach OSP.

II. Wiceprezes OSP:

• Wykonuje zadania zgodnie z podziałem zagadnień ustalonym przez Zarząd, obejmującym:
  • zagadnienia społeczno-wychowawcze i przeciwpożarowe,
  • zagadnienia organizacyjne OSP i MDP,
  • zagadnienia dotyczące działalności gospodarczej OSP.
• Nadzoruje sprawy związane z powierzonymi zagadnieniami i reprezentuje Zarząd OSP na zewnątrz w tych sprawach.
• Podpisuje korespondencję dotyczącą prowadzonych spraw, nie zastrzeżoną do podpisu Prezesa.

III. Naczelnik OSP:

• Sprawuje funkcję Wiceprezesa.
• Kieruje jednostką operacyjno-techniczną jednoosobowo w formie rozkazów i poleceń.
• Podpisuje korespondencję dotyczącą prowadzonych spraw, nie zastrzeżoną do podpisu Prezesa, i reprezentuje OSP na zewnątrz w tych sprawach.
• Kieruje przeciwpożarową działalnością zapobiegawczą.
• Opracowuje i przedstawia na posiedzeniu Zarządu plan szkoleń i ćwiczeń OSP i MDP.
• Organizuję i prowadzi szkolenia, ćwiczenia członków OSP i MDP.
• Przygotowuje OSP i MDP do zawodów sportowo-pożarniczych.
• Czuwa nad przestrzeganiem dyscypliny organizacyjnej przez członków OSP i MDP.
• Opracowuje wnioski i opinie dotyczące stanu ochrony przeciwpożarowej miejscowości oraz wyposażenia OSP w potrzebny sprzęt techniczny i przeciwpożarowy.
• Dysponuje sprzętem i urządzeniami pożarniczymi OSP i nadzoruje ich prawidłową eksploatację.
• Sporządza wnioski o nadanie odznaczeń wyróżniającym się członkom OSP i MDP.

IV. Skarbnik OSP:

• Opracowuje projekty planów finansowych i sprawozdania finansowe.
• Sprawuje nadzór nad dyscypliną budżetową.
• Sprawuje nadzór nad opłacaniem składek członkowskich przez członków OSP i prowadzi ewidencję.
• Podpisuje wspólnie z Prezesem korespondencję i dokumenty w sprawach finansowych.
• Przedstawia na każdym posiedzeniu Zarządu OSP informację o dochodach, rozchodach i aktualnym stanie środków finansowych.
• Współuczestniczy w organizowaniu działalności gospodarczej OSP.

V. Sekretarz OSP:

• Prowadzi ewidencję uchwał i protokołów z posiedzeń Zarządu i czuwa nad ich realizacją.
• Prowadzi ewidencję wszystkich pism przychodzących i wychodzących.
• Przygotowuje odpowiedzi na pisma i podpisuje je wspólnie z Prezesem.
• Odpowiada za terminowe przesyłanie korespondencji.
• Wysyła powiadomienia dla członków Zarządu i członków OSP o terminie i porządku obrad.
• Przygotowuje projekty uchwał na posiedzenia Zarządu.
• Realizuje zadania związane z przygotowaniem posiedzeń Zarządu, członków OSP i Walnego Zebrania OSP.
• Przedstawia Zarządowi OSP do akceptacji informacje, sprawozdania, projekty ocen, analiz itp.
• Współpracuje z Zarządem Miejskim ZOSP RP, Urzędem Miasta, Radą Dzielnicy, Szkołą i Przedszkolem, Kościołem i organizacjami społecznymi w zakresie działalności OSP.

VI. Członkowie Zarządu OSP:

• Mają obowiązek uczestniczyć w pracach i posiedzeniach Zarządu OSP.
• Powinni aktywnie uczestniczyć w realizacji powierzonych zadań.
• Mają obowiązek realizować prace, które zostały im powierzone.
• Mogą zgłaszać wnioski i projekty uchwał na posiedzeniach Zarządu OSP.
• Mogą występować z wnioskami o nadanie odznaczeń wyróżniającym się członkom OSP.

tags: #naczelnika #osp #pelniacy #obowiazki