Wielki pożar Londynu (ang. Great Fire of London) był jedną z największych katastrof w dziejach stolicy Anglii, trwającą od niedzieli 2 września do czwartku 6 września 1666 roku. Pożar objął głównie średniowieczną dzielnicę City of London, otoczoną rzymskimi murami, a następnie rozprzestrzenił się na zachód, niszcząc znaczną część metropolii.
Przebieg katastrofy
Pożar wybuchł przypadkowo w nocy z 1 na 2 września w piekarni królewskiego piekarza Thomasa Farrynera przy Pudding Lane. Prawdopodobnie służąca zapomniała wygasić jeden z pieców. Susza będąca wynikiem wyjątkowo upalnego lata oraz silny południowo-wschodni wiatr ułatwiły rozprzestrzenienie się ognia na zwartą, drewnianą zabudowę miasta. Wiele domów, zwłaszcza biednych mieszkańców, było pokrytych słomą, co czyniło je skrajnie łatwopalnymi.
Sytuację utrudniał fakt, że XVII-wieczny Londyn był zatłoczonym labiryntem wąskich, krętych uliczek. Typowa londyńska kamienica czynszowa miała wystające górne kondygnacje, które niemal stykały się z budynkami po drugiej stronie ulicy, co tworzyło idealne warunki dla „burzy ogniowej”.
Wielki pożar Londynu (1666) | Rekonstrukcja 4 dni, które zmieniły historię, stworzona przez sztuczną inteligencję
Nieudolność władz i próby ratunku
Miasto nie było przygotowane na tak wielką klęskę. Nie istniała wówczas zawodowa straż pożarna, a jedyną służbą były ochotnicze brygady obywatelskie. Lord major Londynu, sir Thomas Bloodworth, wykazał się brakiem zdecydowania, zwlekając z decyzją o wyburzaniu budynków w celu tworzenia pasów przeciwpożarowych. Dopiero interwencja króla Karola II i księcia Yorku, Jakuba, pozwoliła na podjęcie bardziej radykalnych działań, w tym kontrolowanego detonowania prochu strzelniczego.
Bilans strat i wpływ na społeczeństwo
Trwający kilka dni pożar przyniósł ogromne straty materialne:
- Zniszczono prawie 2/3 powierzchni miasta.
- Spłonęło ponad 13 tys. budynków mieszkalnych.
- Zniszczeniu uległo 87 kościołów, w tym najważniejsza katedra św. Pawła.
- Około 100 tys. mieszkańców zostało pozbawionych dachu nad głową.
Paradoksalnie, kataklizm przyniósł niewiele ofiar śmiertelnych - oficjalnie odnotowano jedynie kilka zgonów, choć historycy sugerują, że rzeczywista liczba mogła być wyższa. Pożar miał również nieoczekiwany skutek: w płomieniach zginęła większość miejskich szczurów, co uznaje się za czynnik, który pomógł wygasić trwającą od roku epidemię dżumy.
Odbudowa i dziedzictwo
Po katastrofie Londyn stanął przed koniecznością całkowitej przebudowy. Parlament uchwalił Rebuilding Act w 1667 roku, który nakazywał wznoszenie nowych domów z cegły lub kamienia. Prace nadzorował wybitny architekt Christopher Wren, który zaprojektował nową katedrę św. Pawła oraz szereg mniejszych kościołów.
Wydarzenia z 1666 roku trwale zapisały się w pamięci Anglików. Niedaleko miejsca wybuchu pożaru wzniesiono 62-metrową kolumnę „Monument”, upamiętniającą tragedię. Wielki pożar stał się również częstym motywem w literaturze i sztuce, gdzie był interpretowany jako kara boska lub spektakularna katastrofa na miarę upadku Troi czy Rzymu.
tags: #najslyniejszy #pozar #w #londynie