Centralne Muzeum Pożarnictwa i historia ochrony przeciwpożarowej w Polsce

Centralne Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach

Centralne Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach jest najważniejszą placówką tego typu w kraju, posiadającą statut muzeum państwowego. Instytucja ta powstała z szacunku dla historii i z potrzeby serca 14 września 1975 roku. Już w styczniu 1976 roku muzeum uzyskało status placówki państwowej o ponadregionalnym zasięgu.

Ewolucja organizacyjna i prawna

Do 1991 roku placówka była finansowana ze środków Funduszu Rozwoju Kultury. Kluczowe zmiany nastąpiły w latach 90.:

• 1 lipca 1992 roku: muzeum włączono w struktury organizacyjne Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej.
• 10 lutego 1993 roku: placówka otrzymała nowy statut oraz oficjalną nazwę: Centralne Muzeum Pożarnictwa.
• Od 1997 roku: jednostka posiada oddział zamiejscowy - Wielkopolskie Muzeum Pożarnictwa w Rakoniewicach.

Zbiory i ekspozycje

W muzeum znajdują się zarówno wystawy stałe, jak i czasowe. Kolekcja obejmuje szeroki wachlarz historycznego sprzętu, w tym:

• Samochody gaśnicze i autodrabiny.
• Motopompy oraz unikalna pompa parowa firmy G. A.
• Sprzęt alarmowy oraz oświetleniowy, w tym pochodnie, latarki i zabytkowe lampy.
• Umundurowanie oraz hełmy strażackie (paradne i bojowe), prezentujące ewolucję ubioru od końca XIX wieku do współczesnych wzorów z różnych kontynentów.

Muzeum gromadzi również liczne wydawnictwa specjalne, dyplomy, fotografie, plakaty o tematyce przeciwpożarowej oraz odznaczenia, takie jak medal im. Józefa Tuliszkowskiego czy Złoty Znak Związku Ochotniczych Straży Pożarnych. Od 1990 roku placówka wydaje periodyk naukowy "Muzealny Rocznik Pożarniczy", poświęcony problematyce historycznej ochrony przeciwpożarowej.

Lokalizacja

Muzeum zlokalizowane jest w dzielnicy Mysłowic - Słupnej. Jest to punkt łatwo dostępny, znajdujący się przy skrzyżowaniu autostrady A4 (Wrocław - Kraków), drogi ekspresowej S1 (Warszawa - Cieszyn) oraz drogi wojewódzkiej 934 (Katowice - Oświęcim).

Inne placówki muzealne i centra edukacyjne

W Polsce istnieje wiele innych placówek gromadzących zbiory pożarnicze. Choć często nazywane są muzeami, wiele z nich nie spełnia wymogów ustawowych określonych w ustawie "O ochronie dóbr kultury i o muzeach". Mimo to, prowadzone przez społeczników i zarządy straży, odgrywają kluczową rolę w ratowaniu cennych zabytków.

Centrum Edukacji i Historii Warszawskiej Straży Pożarnej

Placówka ta mieści się przy ul. Marcinkowskiego 2 w Warszawie, w zabytkowym budynku z 1878 roku, wybudowanym na potrzeby koszar Warszawskiej Straży Ogniowej. Po gruntownym remoncie, obejmującym odbudowę 30-metrowej wieży i garażu, centrum prezentuje historię straży na dwóch kondygnacjach o łącznej powierzchni 1000 m2. W ramach 15 wystaw przedstawiono rozwój jednostki od momentu jej powstania. Obiekt jest przedsięwzięciem niekomercyjnym, dedykowanym grupom zorganizowanym.

Regionalne zbiory pożarnicze

W kraju funkcjonowały lub funkcjonują mniejsze placówki, będące ważnymi ośrodkami lokalnej pamięci:

• Muzeum w Alwerni: założone w 1953 r. przez mgr. Zbigniewa Gęsikowskiego. Mieści się w budynku OSP, gromadzi samochody, sprzęt gaśniczy i dokumenty archiwalne.
• Muzeum w Przeworsku: mieści się w budynku dawnej powozowni pałacowej Andrzeja Lubomirskiego. Istnieje od 1974 roku, wywodząc się z tradycji wystaw okolicznościowych.
• Muzeum w Namysłowie: powstało w 1950 r. przy Namysłowskim Towarzystwie Społeczno-Kulturalnym.
• Muzeum w Lidzbarku Welskim: działające w latach 1974-1989. Po jego zamknięciu zbiory przekazano do lokalnych jednostek OSP oraz do Kujawsko-Dobrzyńskiego Parku Etnograficznego w Kłóbce.

tags: #najwieksze #muzeum #strazackie #w #polsce