Następnym razem pożar: wstrząsająca analiza rasizmu i wiary

Początki kryzysu: dorastanie w cieniu Harlemu

W wieku czternastu lat, w tym samym czasie, gdy obchodziłem czternaste urodziny, przeżyłem długotrwały kryzys religijny. Odkryłem wtedy Boga, Jego świętych i aniołów, a także Jego piekło ogniste. Jako że przyszedłem na świat pośród narodu chrześcijańskiego, uznawałem to bóstwo za jedyne. Zakładałem, że istnieje wyłącznie w obrębie murów kościoła - naszego kościoła - i że Bóg oraz bezpieczeństwo to jedno i to samo. Słowo „bezpieczeństwo” przybliża nas do prawdziwego znaczenia słowa „religijny”. Zacząłem wtedy po raz pierwszy w życiu odczuwać strach: przed złem we mnie i przed złem na zewnątrz. Tamtego lata oglądałem wokół siebie w Harlemie to samo, na co patrzyłem od zawsze, lecz nagle dziwki, alfonsi i zbiry z Alei stali się zagrożeniem dla mnie samego. Zrozumiałem, że stworzyły nas te same okoliczności. Wielu moich towarzyszy zmierzało w kierunku Alei, a mój ojciec twierdził, że i ja tam zmierzam.

Pułapka społecznych oczekiwań i religii

Dziewczęta, dzieci świętych rodziców, przechodziły na moich oczach przeobrażenie - stawały się matronami, nim jeszcze stały się kobietami. Przejawiały przerażającą determinację, nową i druzgocącą zawziętość w sposobie chodzenia. Rozumiały, że muszą grać rolę „przynęt Pana Boga”, które przywiodą dusze chłopców do Jezusa i zwiążą ciała w małżeństwie.W chłopcach z kolei wyczuwałem dziwną rozpacz. Szkoła zaczynała się jawić jako dziecięca zabawa, w której nie sposób wygrać. Moi znajomi udawali się „na miasto”, gdzie życie upływało im na walce z „panem” - białym panem. Upośledzenia, których doświadczaliśmy, nie ograniczały się do dni roboczych. Miałem trzynaście lat, gdy policjant na ulicy wycedził: „Siedzielibyście, czarnuchy, na Górnym, tam, gdzie wasze miejsce!”.

Kościół jako iluzja i mechanizm kontroli

Uciekłem do Kościoła, wierząc, że znajdę tam ochronę. Zostałem Młodym Duchownym, ale po trzech latach zrozumiałem prawdę: w Kościele nie było miłości. Maskowano nim nienawiść żywioną względem innych, nienawiść do siebie samych oraz rozpacz. Kiedy kazano nam kochać wszystkich, okazywało się, że nie dotyczyło to białych. Zrozumiałem, że to iluzja.

Odrzucenie przemocy i nadzieja na wyzwolenie

W latach 60. spotkałem się z przedstawicielami Narodu Islamu, którzy głosili „odwrócony rasizm”. Uznałem to za ślepą uliczkę. Zwalczanie ognia ogniem prowadzi jedynie do kolejnego cierpienia. Bardzo mi zależy na wolności czarnoskórych Amerykanów, ale leży mi na sercu również ich godność. Ktokolwiek poniża innych, poniża siebie.Ceną wyzwolenia białych ludzi jest wyzwolenie czarnych - całkowite wyzwolenie, w świetle prawa, a także we własnych umysłach. Rasa to nic innego jak fantazmat, stworzony wyłącznie do celów kontroli i usprawiedliwiania wyzysku. Waga przypisywana kolorowi skóry jest zawsze efektem złudzenia.

Analiza twórczości i kontekst wydawniczy

Współczesne wydanie dzieła Jamesa Baldwina, wzbogacone o posłowie Katarzyny Jakubiak, stanowi nie tylko świadectwo historyczne, ale i aktualne ostrzeżenie. Jak zauważa badaczka Monika Bobako, rasizm nie jest jedynie marginesem - to mechanizm utrzymujący hierarchie społeczne. Baldwin w swoich tekstach nie szukał akceptacji białych; on stawiał diagnozę społeczeństwa, które potrzebuje nowych standardów, aby uleczyć swoje „głębokie pokłady jestestwa”.

Tytuł	Opis
Zatrząsł się mój loch	Intymny list do bratanka o brutalnej prawdzie rasizmu.
U stóp krzyża	Autoetnograficzny esej o dorastaniu, wierze i ucisku.

tags: #nastepnym #razem #pozar #docer