Niesprawne hydranty w gminach: problem bezpieczeństwa i odpowiedzialności

Hydranty przeciwpożarowe stanowią kluczowy element systemu ochrony przeciwpożarowej, zapewniając straży pożarnej niezbędne źródło wody do gaszenia pożarów i zaopatrywania pojazdów ratowniczych. Ich sprawność jest warunkiem sine qua non skutecznych działań gaśniczych i bezpośrednio wpływa na bezpieczeństwo mieszkańców oraz ochronę mienia.

Rola hydrantów w bezpieczeństwie pożarowym

Budynki, zwłaszcza te użyteczności publicznej, często są wyposażone w różne środki gaśnicze, w tym gaśnice czy hydranty wewnętrzne (węże z prądownicą). Jednak w przypadku pożarów przybierających dużych rozmiarów, kluczowe stają się zewnętrzne punkty poboru wody. Hydranty zewnętrzne są wykorzystywane do poboru wody do gaszenia pożarów oraz do zaopatrzenia wodnego pojazdów straży pożarnej.

Czym jest niesprawny hydrant? Definicje i oznaczenia

Przepisy prawa, w tym normy w zakresie ochrony przeciwpożarowej, nie wskazują jednoznacznie, jak należy oznaczyć hydrant, który nie spełnia wymagań w zakresie wydajności. Zatem wydaje się być prawidłowym stwierdzeniem, że hydrant może być oznaczony jako: NIESPRAWNY lub USZKODZONY.

Przykład naklejki informującej: „Hydrant niesprawny - Zdatny do użycia w razie pożaru” oznacza, że do hydrantu jest doprowadzona woda i w razie pożaru można go użyć, jednak nie spełnia on wymagań ochrony przeciwpożarowej. Taki hydrant może być eksploatowany, ale dany obiekt wyposażony w ten hydrant nie spełnia wymagań ochrony przeciwpożarowej.

Skutki niesprawności i braków w utrzymaniu hydrantów

Zagrożenie dla życia i mienia

Niesprawne hydranty są zmorą dla strażaków, ponieważ muszą polegać na wodzie dowożonej samodzielnie. Sprawne hydranty bardzo ułatwiają działania i są wymagane przepisami prawa. Tłumaczenie, że „wymieniamy sukcesywnie, sprawdzamy”, jest absolutnie niedopuszczalne. Hydranty mają być sprawne do użytku, to obowiązek gminy. Chodzi o zdrowie i życie - każdy hydrant ma działać, nie ma czasu sprawdzać, który działa. Przykładów tragicznych w skutkach pożarów, gdzie niesprawne hydranty odegrały negatywną rolę, jest wiele:

• W Bielkowie, gdzie w ciągu dziesięciu lat odnotowano sześć dużych pożarów, mieszkańcy twierdzą, że nie mogą doprosić się od urzędników naprawy lub wymiany hydrantów. Mieszkaniec Antoni Dziemira stracił dom, który doszczętnie spłonął, a wodę musiano dowozić i piętrzyć w rowku. Podobnie, podczas pożaru chlewni w gospodarstwie pani Agnieszki i jej męża, zadysponowano 20 wozów strażackich, z czego 3 dowoziły wodę z lokalnego strumyka, gdyż stojący hydrant był niesprawny od 10 lat. Dom Jacka Zwierki palił się dwukrotnie, a mimo obecności hydrantu, strażacy nie mogli z niego skorzystać - w całej miejscowości hydranty są zarośnięte, pokryte mchem lub zardzewiałe.
• W Żukowie, 26 sierpnia 2023 roku, wydarzył się tragiczny w skutkach pożar, w którym zginęły dwie osoby. Ponoć pobliski hydrant nie działał. Mieszkańcy Rutek pytali burmistrza o niesprawny hydrant. Radna Mariola Zmudzińska dopytywała o sprawność hydrantu i raporty z kontroli.

Konsekwencje prawne i administracyjne

Na właściciela nieruchomości, w zależności od rodzaju i typu użyteczności obiektu, może zostać nałożony mandat za niesprawny hydrant. Władze administracyjne, takie jak starostwa czy urzędy, mogą również nie wydać zgody na imprezy masowe i inne tego typu wydarzenia, jeśli obiekt nie spełnia wymagań ochrony przeciwpożarowej. Niedopełnienie obowiązków w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa przeciwpożarowego może nawet skutkować zgłoszeniem do prokuratury na podstawie kodeksu karnego.

Obowiązki utrzymania i kontroli sieci hydrantowej

Regularne przeglądy i konserwacja

Wszystkie przeglądy techniczne oraz czynności konserwacyjne, zgodnie z aktualnymi przepisami (określonymi w Polskich Normach), powinny być zrealizowane zgodnie z instrukcją producenta. Przegląd nie powinien jednak odbywać się rzadziej niż raz w roku, uwzględniając warunki otoczenia oraz zagrożenie pożarowe. Wykonanie przeglądu potwierdzane jest kontrolką badania hydrantu, a na koniec opracowywany jest protokół badania ciśnienia i wydajności, a także przeglądu i konserwacji. Hydranty poddawane są zabiegom konserwacyjnym i naprawczym z jednoczesnym przeglądem stanu technicznego zgodnie z rocznym harmonogramem. Wszystkie niesprawne urządzenia są naprawiane i konserwowane, w kolejności uzależnionej od stopnia ich ważności dla straży pożarnej oraz możliwości spółki.

Inwestycje w infrastrukturę

• Gmina Rudnik podpisała umowę zakładającą wymianę łącznie szesnastu hydrantów zewnętrznych, które ze względu na swój stan techniczny były dotychczas wyłączone z eksploatacji. W ramach inwestycji zostaną one dostosowane do obowiązujących norm i przepisów ochrony przeciwpożarowej, co jest kontynuacją prac z ubiegłego roku i ma na celu wymianę wszystkich pozostałych niesprawnych hydrantów na terenie gminy. Wykonawca w pierwszej kolejności zajmie się demontażem starych konstrukcji, a następnie przystąpi do montażu nowoczesnych hydrantów nadziemnych, z celem realnego zwiększenia poziomu bezpieczeństwa publicznego.
• Firma REMONDIS Aqua Trzemeszno Sp. z o.o. inwestuje w hydranty uznane przez OSP w Trzemesznie za strategiczne dla zapewnienia bezpieczeństwa mieszkańców. Został zamontowany jeden z nich w miejscowości Kruchowo, a spółka sukcesywnie będzie inwestowała w takie urządzenia zgodnie z opracowanym razem ze Strażą Pożarną „Planem działań gwarantujących dostawy wody dla OSP w granicach gminy Trzemeszno”.

Problemy eksploatacyjne i nielegalny pobór wody

Wpływ kradzieży wody z hydrantów

Hydranty przeciwpożarowe powinny być użytkowane wyłącznie do celów przeciwpożarowych lub za zgodą ich właściciela (gminy) i pod nadzorem operatora sieci. Niestety, w ostatnich dniach, zwłaszcza od czasu rozpoczęcia sezonu wegetacyjnego i okresu nawadniania, firma REMONDIS Aqua Trzemeszno Sp. z o.o. odnotowuje wzrost przypadków nielegalnego poboru wody z hydrantów przeciwpożarowych. Sytuacja ta dotyczy szczególnie miejscowości Kruchowo, Wydartowo, Gołąbki, Jastrzębowo i Duszno.

Nielegalny pobór wody ma poważne konsekwencje:

• Utrata dla uczciwych odbiorców: Na nielegalnym poborze najbardziej tracą uczciwi odbiorcy usług, a kradzież wody z hydrantów jest dla nich bardzo uciążliwa.
• Spadek ciśnienia i braki wody: Intensywny pobór wody z hydrantu ma ogromny wpływ na ciśnienie wody w sieci wodociągowej, w skrajnych przypadkach może powodować nawet jej braki.
• Uszkodzenia urządzeń: Niskie ciśnienie w sieci wodociągowej może powodować uszkodzenie kosztownych urządzeń będących w posiadaniu klientów, np. pralek czy zmywarek. Kradzież wody z hydrantu cechuje krótkotrwały, ale bardzo intensywny pobór, co nie tylko powoduje uszkodzenie samego urządzenia (głównie uszkodzenie głowicy hydrantu), ale również zerwanie osadów nagromadzonych w przewodach wodociągowych, stanowiących naturalnie wytrącone związki żelaza i manganu.
• Zanieczyszczenie wody: Zerwanie nagromadzonych osadów powoduje zanieczyszczenie wody u pozostałych odbiorców, gdyż osad ten podczas zmian ciśnienia, związanych z nagłym poborem wody, zrywa się ze ścianek przewodów wodociągowych, powodując wtórne zanieczyszczenie wody.

Działania zapobiegawcze i świadomość społeczna

W trosce o klientów, REMONDIS Aqua Trzemeszno Sp. z o.o. w sposób stanowczy stara się powstrzymać nielegalny proceder poboru wody. Oprócz rutynowych prac, spółka prowadzi działania zapobiegawcze i kontrolne, ze szczególnym uwzględnieniem miejscowości, gdzie odnotowano podwyższony poziom strat wody. Wszystkie działania spółki zostały uzgodnione z Ochotniczą Strażą Pożarną i nie powodują utrudnień w poborze wody w przypadku gaszenia pożaru.

Pracownicy sieci wodociągowej firmy kontrolują miejsca potencjalnych kradzieży, namierzając już kilka hydrantów, z których prawdopodobnie kradziono wodę, choć dotychczas nikt nie został przyłapany, odbyto już kilka rozmów ostrzegawczych. Na hydrantach montowane są zabezpieczenia przed kradzieżą wody, uniemożliwiające pobór wody przez osoby do tego nieuprawnione; jedynie pracownicy spółki i straż pożarna mają możliwość zdejmowania zabezpieczeń. Spółka oferuje również zainteresowanym osobom wodomierze hydrantowe, umożliwiające opomiarowany pobór wody z hydrantu pod nadzorem i kontrolą, zapewniając pobór wody w okresie niskich rozbiorów i bez niedogodności dla innych użytkowników.

W celu podniesienia świadomości społecznej o istocie sieci hydrantowej i konieczności zachowania jej w dobrym stanie technicznym, spółka zapowiada cykl spotkań i konsultacji społecznych na terenie gminy. Informuje również, że wszelkie straty wynikłe z kradzieży muszą być uwzględniane podczas kalkulowania ceny wody, co oznacza, że za nieuczciwość niektórych ludzi płacą wszyscy. Grzywna przewidziana za nielegalny pobór wody wynosi do 5 000 zł.

Kontrowersje wokół sprawności hydrantów: Analiza przypadków

Gmina Żukowo: spór o prawdę po tragicznym pożarze

Po tragicznym pożarze w Żukowie, mieszkańcy Rutek zapytali burmistrza o niesprawny hydrant. Burmistrz odpowiadał na pytania radnej, twierdząc, że był "problem spadku ciśnienia" i "czasami problem z uruchomieniem hydrantu jest taki, że nie ma właściwego klucza, szczególnie dla tych, które są czasami zapiaszczone". Zapewniał, że hydrant był sprawny, a spadek ciśnienia wynikał z podłączenia kilku wozów. Radna Mariola Zmudzińska stwierdziła, że ciśnienie powinno być zapewnione odpowiednio przez co najmniej 2 godziny, a burmistrz "za nic ma bezpieczeństwo mieszkańców".

Burmistrz, jako właściciel sieci (przez żukowską Spółkę Komunalną), ma obowiązek zapewnienia jej sprawności. Radna Zmudzińska, zaniepokojona wątpliwościami, zapytała Komendanta Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Kartuzach o sprawność hydrantu najbliższego płonącej posesji. W odpowiedzi uzyskała informację, że "zlokalizowano jeden hydrant zewnętrzny, który był uszkodzony". Straż pożarna poinformowała Spółkę Komunalną 28 sierpnia br. o niesprawnym hydrancie z poleceniem niezwłocznej naprawy, co nastąpiło jeszcze tego samego dnia. W wyniku niesprawnego hydrantu Kierujący Działaniami Ratowniczymi zadysponował dodatkowe zastępy ratownicze w celu zabezpieczenia niezbędnej ilości środków gaśniczych.

Okazało się, że burmistrz nie mówił prawdy. Burmistrz Gminy Żukowo wspominał, że problem z uruchomieniem hydrantu powstaje, gdy nie ma właściwego klucza. Otóż w akcji uczestniczyli strażacy OSP i PSP, nie ma takiej możliwości, aby nie mieli kluczy do hydrantów. Powodem też nie było rzekome podłączenie się wielu aut w obszarze pożaru, gdyż to nie nastąpiło.

Działania OSP: Samowolna kontrola a ramy prawne

W jednej z miejscowości Ochotnicza Straż Pożarna przeprowadziła własną kontrolę sprawności hydrantów. Na 63 skontrolowane hydranty 29 było sprawnych. Sporządzono protokół, który przekazano do Zakładu Gospodarki Komunalnej (ZGK) oraz dla wójta, jednak nie do komendy, po namowach wójta. Pracownik ZGK zgłosił pretensje, obawiając się roszczeń o odszkodowania ("białe firanki" z brudnej wody), a także zażądał aktu prawnego uprawniającego OSP do przeprowadzenia kontroli.

W dyskusji na ten temat pojawiły się ważne kwestie prawne:

• Podstawa prawna: Statut OSP, choć wymienia "organizowanie zespołów do prowadzenia kontroli stanu ochrony przeciwpożarowej", nie jest aktem prawnym powszechnie obowiązującym i nie uprawnia do samowolnej kontroli infrastruktury należącej do innej instytucji.
• Uprawnienia: Obecnie każda kontrola musi być zapowiedziana i uzgodniona ze stroną kontrolowaną. Członek OSP nie ma uprawnień do kontrolowania sieci hydrantowej bez stosownego upoważnienia. Czym innym jest korzystanie z hydrantów podczas działań ratowniczych, a czym innym kontrolowanie ich sprawności.
• Współpraca: Proponowano, aby OSP, w przypadku wątpliwości, przedstawiała sytuację w komendzie i prosiła o możliwość bycia obserwatorem podczas kontroli sieci hydrantowej prowadzonej przez uprawnione podmioty (np. z wodociągów).
• Odpowiedzialność gminy: Obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa przeciwpożarowego spoczywa na wójcie/burmistrzu, który może zlecać czynności operatorowi sieci. OSP może wykonywać inne zlecone czynności przez wójta/burmistrza, ale nie może dokonywać kontroli według własnego uznania bez wcześniejszych uzgodnień lub zlecenia.

Zaproponowano również, aby wójt zainicjował kontrole w całej gminie przez powołaną komisję w składzie: pracownik urzędu gminy odpowiedzialny za wodociągi, pracownik ZGK i strażak z OSP, a protokoły i mapki z zaznaczonymi hydrantami były powszechnie dostępne.

Gmina Wągrowiec: Sprawne hydranty mimo początkowych obaw

Gminny Zakład Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w Wągrowcu zdementował informację o niesprawnych hydrantach podczas akcji ratowniczo-gaśniczej związanej z pożarem maszyny rolniczej i ścierniska w Wiśniewie 15 sierpnia 2023 roku. Po publikacji tej informacji, wójt Gminy Wągrowiec zlecił jej zweryfikowanie. Ustalono, że hydranty znajdujące się na terenie Wiśniewa, zasilane z sieci wodociągowej Gminy Damasławek, są całkowicie sprawne technicznie, co zostało potwierdzone w raporcie sporządzonym przez kierującego akcją ratowniczo-gaśniczą. Wszystkie jednostki Państwowej Powiatowej Straży Pożarnej oraz Ochotniczych Straży Pożarnych biorące udział w akcji nie miały żadnego problemu z poborem wody z hydrantu.

Gmina Wągrowiec informuje również, że posiada rozległą sieć wodociągową, a zdarzają się przypadki celowych uszkodzeń urządzeń, w tym hydrantów, poprzez umieszczanie wewnątrz śmieci, kradzieże elementów zabezpieczających oraz wody. Zaprzeczono, aby "niesprawne hydranty" miały wpływ na przebieg akcji gaśniczej, co potwierdza zaświadczenie Komendy Powiatowej PSP w Wągrowcu.

Podsumowanie i rekomendacje dla bezpieczeństwa pożarowego

Sprawność hydrantów zewnętrznych jest fundamentalna dla bezpieczeństwa pożarowego. Odpowiedzialność za ich utrzymanie i prawidłowe funkcjonowanie spoczywa na właścicielach sieci, którymi zazwyczaj są gminy lub podległe im spółki komunalne. Niedbalstwo w tym zakresie może prowadzić do tragicznych konsekwencji, takich jak utrata życia i mienia, a także komplikować działania straży pożarnej.

Konieczna jest ścisła współpraca między wszystkimi podmiotami - samorządami, operatorami sieci wodociągowych, Państwową Strażą Pożarną i Ochotniczymi Strażami Pożarnymi - w zakresie regularnych przeglądów, konserwacji i inwestycji w infrastrukturę. Działania prewencyjne, takie jak zabezpieczenia przed kradzieżą wody i kampanie uświadamiające, również odgrywają istotną rolę. Transparentność informacji o stanie hydrantów i gotowość do rozwiązywania problemów są kluczowe dla budowania zaufania społecznego i zapewnienia mieszkańcom poczucia bezpieczeństwa.

tags: #niesprawny #hydrant #w #gminie