Ośrodek Szkolenia Poligonowego i 90 Lat OSP: Bogata Historia Nowej Dęby

Nowa Dęba to miejscowość o głębokich korzeniach wojskowych i silnej tradycji strażackiej. Artykuł ten przybliża historię Ośrodka Szkolenia Poligonowego Wojsk Lądowych (OSPWL Nowa Dęba), który od dziesięcioleci stanowi kluczowy element obronności kraju, oraz przedstawia doniosłe obchody 90-lecia powstania Ochotniczej Straży Pożarnej w Nowej Dębie, osiedle Dęba - jednostki, która od prawie wieku stoi na straży bezpieczeństwa lokalnej społeczności.

Historia Ośrodka Szkolenia Poligonowego Wojsk Lądowych w Nowej Dębie

Początki i rozwój poligonu przed II wojną światową

Ośrodek Szkolenia Poligonowego Wojsk Lądowych w Nowej Dębie im. płk. Jana Szypowskiego „Leśnika” (OSPWL Nowa Dęba) to poligon wojsk lądowych znajdujący się na obrzeżach miasta Nowa Dęba, który powstał w latach 30. XX wieku i jest użytkowany przez wojsko do dziś. Początki poligonu wojskowego Nowa Dęba sięgają lat 30. XX wieku, kiedy wraz z rozwojem Wojska Polskiego i pojawianiem się nowych rodzajów broni, zwłaszcza artyleryjskiej, przestały wystarczać dotychczasowe place ćwiczeń w poszczególnych garnizonach. Dlatego też w latach 30-tych Ministerstwo Spraw Wojskowych rozpatrywało możliwości zakupu nieużytków dla potrzeb armii, głównie jednostek stacjonujących w ówczesnej Polsce południowo-wschodniej.

Szczególną uwagę zwrócono na tereny należące do hrabiego Tarnowskiego z Dzikowa. Położenie tego terenu było bardzo dogodne z uwagi na sąsiedztwo z terenami Centralnego Okręgu Przemysłowego. Bardzo szybko jednak wykupiony teren okazał się za mały i już w 1936 roku skarb państwa wykupił dalszych 5212 ha (w innej wersji 5 212 ha), które przekazano na własność Ministerstwu Spraw Wojskowych. Obszar ten wystarczał na prowadzenie podstawowych strzelań artyleryjskich armii przedwrześniowej.

Poligon w okresie okupacji niemieckiej

W okresie okupacji niemieckiej, wiosną 1940 roku poligon wraz z powstałą w 1936 roku Wytwórnią Amunicji Nr 3 został przejęty przez Wehrmacht i jako „Plac Ćwiczeń Południe” był wykorzystywany do przygotowań do realizacji planu Barbarossa przez armię generała von Paulusa. Tu przygotowywała się do realizacji planu Barbarossa i kampanii stalingradzkiej armia generała von Paulusa. Razem z poligonem Niemcy znacznym nakładem sił i środków wybudowali wzorcowe gospodarstwo rolne - kolonizatora niemieckiego. Gospodarstwo to nastawione było na efekty propagandowe.

Czasy powojenne i modernizacja

Pierwszym powojennym komendantem poligonu - Jednostki Wojskowej 1973 Dęba mianowany został kpt. Józef Cebula, który przejął tereny poligonu wraz z infrastrukturą pod zarząd Wojska Polskiego. Z uwagi na potrzebę zapewnienia warunków bezpieczeństwa w listopadzie 1945 roku rozpoczęto prace dotyczące poszerzenia granic poligonu. W konsekwencji w czerwcu 1946 roku Ministerstwo Leśnictwa wyraziło zgodę na poszerzenie granic poligonu artyleryjskiego, przekazując powierzchnię ponad 16 tysięcy hektarów pod Administrację Lasów Państwowych, zaś wojsku w użytkowanie.

W lutym 1946 roku do komendy poligonu przybyli pierwsi żołnierze - pionierzy (9 kadry i 9 żołnierzy zasadniczej służby wojskowej), którzy przystąpili do przygotowania poligonu na przyjęcie wojsk. Dopiero w maju 1947 roku dowództwo okręgu powiększyło obsadę do 30 żołnierzy. W tym okresie rozpoczęto budowę obiektów dla potrzeb wojska. Pierwszą przybyłą na poligon jednostką wojskową był 87 pułk artylerii haubic, który zimą 1946 roku przybył na zimową szkołę ognia.

Zmiany nazwy i ewolucja szkolenia

Przyjęto następującą strukturę organizacyjną: dowództwo poligonu artyleryjskiego, kancelaria oraz szef komendy poligonu, któremu podlegały drużyny: zwiadu, łączności, gospodarcza i transportowa. W następnych latach struktura organizacyjna ulegała modyfikacjom na korzyść poligonu. W 1951 roku wprowadzono nowy etat Okręgowego Poligonu Artylerii Nr 5, który obowiązywał aż do 1967 roku. Wówczas to, zarządzeniem nr /org 056. z dnia 22.05.1967 r., zmieniono dotychczasową nazwę na Ośrodek Szkolenia Poligonowego Wojsk Lądowych Dęba, która obowiązuje do dziś.

Poligon Dęba był do lat 50. wykorzystywany głównie do strzelań artyleryjskich, a w późniejszym okresie również do ćwiczeń innych rodzajów wojsk łącznie z ostrym strzelaniem artylerii i czołgów. Strzelania obsługiwano prostymi sposobami przy pomocy siły ludzkiej i siły koni. Dopiero na przełomie lat 60. zaczęto używać pierwsze ciągarki mechaniczne i podnośniki tarczowe zasilane z akumulatorów.

Modernizacja infrastruktury

Przełom lat 70. i 80. dla komendy poligonu to ciągła modernizacja bazy szkoleniowej oraz pozyskanie skomplikowanych urządzeń do prowadzenia ćwiczeń taktycznych i pozorowania pola walki. W 1975 roku, po kilku latach budowy, oddano do eksploatacji bojową strzelnicę czołgową, a w latach 80. rozpoczęto budowę wielu obiektów poligonowych, poprawiano także infrastrukturę poligonu - głównie drogi i przepusty.

Imię patrona i Święto Ośrodka

W roku 2004, Decyzją Ministra Obrony Narodowej nr 398/MON/PSSS z dnia 22 grudnia, Ośrodkowi Szkolenia Poligonowego Wojsk Lądowych w Nowej Dębie zostało nadane imię patrona - płk. Jana Szypowskiego „Leśnika”. Dzień 1 lipca został ustanowiony dorocznym Świętem Ośrodka Szkolenia Poligonowego Wojsk Lądowych, co upamiętnia datę sformowania Ośrodka. Decyzję tę potwierdzono w 2005 roku decyzją Nr 326/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 września.

Oznaki rozpoznawcze i odznaka pamiątkowa

Oznaka rozpoznawcza

Minister Obrony Narodowej decyzją Nr 33/MON z dnia 12 lutego 2014 r. zatwierdził wzór oznaki rozpoznawczej w dwóch wersjach: do munduru galowego (wyjściowego) i polowego. Oznaka na mundur wyjściowy nawiązuje do barw granatowego munduru piechoty wprowadzonego przez Komisję Wojskową Obojga Narodów zarządzeniem z 17 lipca 1789 r. i 11 marca 1791 r. Oznaka ma kształt koła o średnicy 70 mm. Obrzeże jest haftowane srebrną nicią. Na granatowym tle znajduje się celownik w kolorze srebrnym, a na pierwszym planie wyeksponowane jest stylizowane drzewo dębu o brązowych konarach, trzech zielonych liściach i czterech żołędziach. Oznaka na mundur polowy jest analogiczna, różniąc się tylko kolorem tła khaki oraz obrzeżem haftowanym czarną nicią, natomiast obrzeże i gałęzie dębu są haftowane zielono-żółtą nicią.

Odznaka pamiątkowa

Decyzją Nr 270/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 lipca 2006 r. zatwierdzono wzór odznaki pamiątkowej i legitymacji oraz regulamin nadawania tej odznaki Ośrodka Szkolenia Poligonowego Wojsk Lądowych - Dęba w Nowej Dębie. Odznaka wykonana jest w formie rombu o boku 40 mm w srebrnym, patynowym metalu (tzw. starego srebra). W centrum umieszczono emaliowaną tarczę strzelecką w barwach czarno-białych. Nad wewnętrznym czarnym polem tarczy umieszczono pionowo herb MiG Nowa Dęba. Pod tarczą strzelecką umieszczono inicjały Ośrodka: OSPWL, a pod nimi rok 1967, w którym Obóz Ćwiczeń i Poligon Artyleryjski Dęba został przeformowany na Ośrodek Szkolenia Poligonowego Wojsk Lądowych Dęba.

Komendanci Ośrodka Szkolenia Poligonowego Wojsk Lądowych w Nowej Dębie

Działalnością poligonu w okresie powojennym kierowali następujący komendanci:

90-lecie Ochotniczej Straży Pożarnej w Nowej Dębie

Początki i rozwój Ochotniczej Straży Pożarnej

Już w 1909 roku w osadzie Dęba powstało Towarzystwo Straży Ogniowej, na wyposażeniu której była sikawka ręczna czterokołowa zakupiona za 700 koron. Pierwsza wojna światowa zahamowała rozwój straży ogniowej, a grono młodych ludzi wcielono w szeregi wojska. W 1927 roku postanowiono założyć Ochotniczą Straż Pożarną. Kolejne lata to rozwój jednostki. Decyzja o budowie murowanej remizy zapadła w 1946 roku. W 1995 roku jednostka została włączona do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG) i otrzymała specjalistyczny sprzęt. W 2002 roku poświęcono nowy sztandar.

„Starowinka” - tak można powiedzieć o jednostce Ochotniczej Straży Pożarnej w osiedlu Dęba w Nowej Dębie, która obchodziła jubileusz 90-lecia powołania.

Uroczystości jubileuszowe 90-lecia (2017)

Przebieg obchodów

W niedzielę 28 maja 2017 roku Ochotnicza Straż Pożarna w Nowej Dębie świętowała 90-lecie działalności na rzecz ochrony przeciwpożarowej. Uroczystość związana była z przypadającym w tym roku Jubileuszem 90-lecia powstania Ochotniczej Straży Pożarnej w Nowej Dębie, osiedle Dęba. 90-lecie działalności to podniosła chwila w życiu każdej jednostki.

Obchody rozpoczęły się zbiórką na placu przed remizą OSP, skąd druhny i druhowie przemaszerowali do kościoła p.w. Matki Bożej Królowej Polski. Tam odbyła się msza święta koncelebrowana pod przewodnictwem ks. bpa Edwarda Frankowskiego, z udziałem m.in. proboszcza ks. Mieczysława Wolanina oraz gminnego kapelana OSP ks. Eugeniusza Nycza. Msza święta odprawiona została w intencji czynnych strażaków z jednostki, ale i tych, którzy odeszli z jej szeregów.

Po mszy świętej, uformowany pododdział OSP Nowa Dęba, prowadzony przez dowódcę dh. Adama Roga, przemaszerował na plac zbiórki przed remizą. Na czele pododdziału maszerował poczet flagowy w składzie: dh. Mateusz Gurdak, dh. Kamil Dębiak oraz dh. Marcin Jaskot. Poczet sztandarowy tworzyli druhowie: Wojciech Kaczmarczyk, Adam Szczur i Grzegorz Dębiak. Flaga państwowa została wciągnięta na maszt po złożeniu przez dowódcę uroczystości dh. Adama Roga raportu o gotowości rozpoczęcia dyrektorowi Zarządu Wykonawczego Oddziału Wojewódzkiego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej dh. Edwardowi Szlichcie. Powitania przybyłych gości dokonał prezes jednostki dh. W. Nowak.

Odsłonięcie i poświęcenie tablicy pamiątkowej

Uroczysty apel na placu przed remizą rozpoczęło odsłonięcie pamiątkowej tablicy na jej budynku, która przypomina o dostojnym jubileuszu. Zgodnie z życzeniem wszystkich strażaków OSP Nowa Dęba, aby upamiętnić tę podniosłą chwilę 90-lecia, wykonana została pamiątkowa tablica, której fundatorem jest dh. Władysław Błachowicz - członek wspierający tutejszej jednostki. Tablicę odsłonili najstarszy członek OSP Nowa Dęba dh. Antoni Serafin (odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi przez Prezydenta RP), Krzysztof Pitra - wicestarosta tarnobrzeski, Wiesław Ordon - burmistrz miasta i gminy Nowa Dęba oraz prezes W. Nowak. Odsłoniętą tablicę pobłogosławił i poświęcił ks. bp Edward Frankowski.

Symbolika miejsca i odnowa

Remiza i jej otoczenie to szczególne miejsce nie tylko dla strażaków, ale także dla wszystkich mieszkańców dzielnicy. Odnowiony przez strażaków i mieszkańców Pomnik Krzyż GRUNWALDU, jak i powalona przez wichurę w dniu 1 lipca 2016 r. lipa, zasadzona przez dyrektora szkoły Bronisława Zyburę - założyciela OSP w osadzie DĘBA, to szczególne symbole. Aby przywrócić pierwotny charakter tego miejsca, posadzona została nowa lipa w miejsce poprzedniej. Udział w tym wydarzeniu miał Dariusz Siudem - dyrektor Zespołu Placówek Oświatowych w Nowej Dębie, jako spadkobierca tradycji.

Odznaczenia i wyróżnienia

Jubileusz był okazją do wręczenia medali „Za zasługi dla pożarnictwa” oraz odznaczeń „Strażak Wzorowy”, odznak za wysługę lat druhom z długoletnim stażem oraz listów gratulacyjnych. Trzech druhów z OSP Nowa Dęba zostało odznaczonych medalem „Za zasługi dla pożarnictwa”. Zasłużonym druhom wręczono odznaki „Strażak Wzorowy”. Odznakami „Za wysługę lat”, przyznawanymi przez Prezydium Zarządu Głównego Związku OSP RP osobom wykazującym się działalnością w OSP przez co najmniej pięć lat, wyróżniono 12 druhów z OSP Nowa Dęba. Słowa podziękowania należą się tym wszystkim, którzy na przestrzeni tych 90 lat pełnili tę zaszczytną służbę oraz pełnią ją dzisiaj.

Goście i gratulacje

Uroczystość swoją obecnością zaszczycili: wicestarosta tarnobrzeski Krzysztof Pitra, burmistrz miasta i gminy Nowa Dęba Wiesław Ordon, prezes Zarządu Oddziału Wojewódzkiego Związku OSP RP w Rzeszowie dh Edward Szlichta, wiceprzewodniczący Rady Powiatu Tarnobrzeskiego Andrzej Kołodziej, komendant miejsko-gminny ZOSP RP dh. Jerzy Konefał, prezes Zarządu Gminnego OSP RP dh Tadeusz Jadach, dyrektor Samorządowego Ośrodka Kultury w Nowej Dębie Krystian Rzemień, leśniczy z Nadleśnictwa Nowa Dęba Piotr Mokrzycki, mł. chor. Krzysztof Pasek i st. chor. Dariusz Bednarz z Wojskowej Straży Pożarnej oraz z-ca dowódcy JRG PSP. Gratulacje w stronę druhów z OSP Nowa Dęba popłynęły także od komendanta miejskiego mł. bryg. M. Roga oraz od posła Zbigniewa Chmielowca (który w tym dniu przebywał na strażackiej pielgrzymce), które przekazał radny powiatowy i jednocześnie asystent posła Wojciech Gruszka.

Nowoczesne wyposażenie i strategiczne inwestycje

27 stycznia w siedzibie OSP Nowa Dęba odbyło się uroczyste przekazanie sprzętu zakupionego w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej. Przewodnicząca Rady Miejskiej Beata Kosior, burmistrz Wiesław Ordon oraz zastępca burmistrza Marek Kopeć, przekazując nowy sprzęt, dziękowali druhom ochotniczych straży pożarnych za ich dotychczasową służbę i zaangażowanie na rzecz lokalnych społeczności, podkreślając, że bezpieczeństwo mieszkańców w dużej mierze opiera się na ich gotowości do natychmiastowego działania.

W wydarzeniu uczestniczyli: prezes Zarządu PGKiM Krzysztof Zuba, dyrektor SOK Iwona Strojek, dyrektor SOSiR Hubert Krasowski, dowódca Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej w Nowej Dębie i komendant gminny OSP bryg. Adam Smykla, zastępca dowódcy JRG Nowa Dęba. Podziękowania skierowano do komendanta Adama Smykli oraz pracowników Referatu Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta i Gminy Nowa Dęba. Realizacja projektu wymagała od nich intensywnej i długotrwałej pracy, często pod presją bardzo napiętych terminów.

Finansowanie i zakres zakupów

Łączna wartość dofinansowania pozyskanego przez gminę Nowa Dęba w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej wyniosła ponad 1,1 mln zł, co - przy uwzględnieniu wkładu własnego gminy - dało możliwość realizacji zakupów o łącznej wartości blisko 1,4 mln zł. Przygotowanie wniosków, prowadzenie postępowań, zawieranie umów, koordynacja dostaw oraz szczegółowe rozliczenie środków finansowych to proces wieloetapowy i wymagający dużej precyzji, bez którego pozyskanie i wykorzystanie dotacji nie byłoby możliwe.

Przedmiotem użyczenia dla jednostek OSP z terenu miasta i gminy Nowa Dęba są:

• buty specjalne strażackie HAIX
• rękawice techniczne KONG 360A5 IVE
• agregaty prądotwórcze FOGO F 4001 ise
• zestawy ratownictwa medycznego PSP R1
• namioty pneumatyczne Endini V 40
• nagrzewnice olejowe
• klimatyzatory przenośne
• stoły składane polowe
• krzesła polowe
• łóżka polowe
• radiostacje noszone DMR MOTOROLA R7

Na potrzeby reagowania kryzysowego PGKiM Nowa Dęba ze środków ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej użyczono:

• osuszacze o wydajności 90 litrów
• pompy spalinowe do wody czystej oraz zanieczyszczonej
• pompy ściekowe o mocy 230 V i 400 V
• agregaty prądotwórcze o mocy 10 kW, 110 kW oraz 250 kW wyposażone w system samoczynnego załączania rezerwy
• beczkę do przewozu wody pitnej o pojemności 5 m³

Znaczenie inwestycji

Przekazanie sprzętu stanowi element długofalowej strategii przygotowania gminy Nowa Dęba na różnego rodzaju zagrożenia - od zdarzeń losowych i awarii infrastruktury, po sytuacje kryzysowe wymagające szybkiej i skoordynowanej reakcji wielu służb.

tags: #nowa #deba #90 #lat #osp