Pod koniec lat 80. Państwowa Straż Pożarna wzbogaciła się o flotę ciężkich wozów ratowniczych na podwoziach Tatra 815. Pojazdy te charakteryzowały się chłodzonymi powietrzem, wolnossącymi silnikami V12 o pojemności 19 litrów i mocy 320 KM.
Remont i modernizacja starszych modeli Tatra
Firma Sowa-CarStraż spod Garwolina, specjalizująca się w naprawach pojazdów strażackich, zrealizowała projekt dla Ochotniczej Straży Pożarnej w Zbiroży (gmina Mszczonów). Przedsięwzięcie polegało na remoncie ciężkiego wozu na podwoziu Tatry 815, przygotowując go na kolejne lata pracy.
Pojazd, pierwotnie wyposażony w zabudowę czeskiej firmy Karosa, otrzymał m.in.:
- nowe wyposażenie świetlno-dźwiękowe,
- nowe żaluzje zabudowy,
- nowy lakier,
- nowe oklejenie.
Do perfekcyjnego stanu doprowadzono również wnętrze, zachowując oryginalny układ foteli. Była to już druga przebudowa tego pojazdu; wcześniej, należąc do OSP Kąty Węgierskie oraz PSP Warszawa, Tatra miała zmieniany zbiornik na wodę, zwiększając pojemność z 8 do 12 tys. litrów.
Nowa generacja Tatra Force w polskiej straży pożarnej
W fabryce Tatry niedawno pożegnano słynną serię 815. Obecnie, jeśli ktoś szuka Tatry w najbardziej klasycznym i specjalistycznym wydaniu, musi zdecydować się na nową Tatrę Force (znaną również jako Tatra 815-7 lub 817). Pierwszy egzemplarz najnowszej generacji tego modelu - z nową generacją kabin i nową ofertą silników - właśnie znalazł użytkownika w Polsce.
Tatra T815-7 Force - Premiera i wyróżnienia
Ten niezwykle ciekawy wóz miał swoją premierę na targach pożarniczych IFRE 2025 w Kielcach. Wyróżniał tam stoisko podczęstochowskiej firmy zabudowującej Bocar, która zajęła się przygotowaniem nowej Tatry do pracy. Zainstalowano działko dachowe, działko przednie na zderzaku oraz autopompę renomowanej austriackiej marki Rosenbauer.
25 lipca 2025 roku druhowie OSP Lewiczyn powitali nowy, ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy marki Tatra. W uroczystym powitaniu udział wzięli przedstawiciele władz samorządowych oraz Państwowej Straży Pożarnej. Od tego dnia strażacy z Lewiczyna będą jeździć jedynym takim autem w Polsce - Tatrą T815-7, zabudowaną przez Przedsiębiorstwo Specjalistyczne „Bocar” Sp. z o.o. z Korwinowa. Samochód ten miał swoją premierę w czerwcu 2025 roku podczas targów IFRE Kielce, gdzie cieszył się dużym zainteresowaniem.
Unikalna konstrukcja podwozia Tatra Force
Ogromne koszty Tatry Force w dużej mierze wynikają z jej unikalnej konstrukcji. Pojazd ten posiada ramę rurową z niezależnym zawieszeniem każdego koła, co zapewnia doskonałą trakcję nawet w najtrudniejszych warunkach. Napęd realizowany jest w układzie 6x6, za pośrednictwem całkowicie automatycznej, hydraulicznej skrzyni marki Allison.
Charakterystyka podwozia 6x6 koncepcji TATRA z centralną rurą szkieletową i wahliwymi półosiami to:
- doskonałe właściwości jezdne,
- szczególnie dobra zdolność do jazdy w terenie,
- duża ładowność niezależnie od charakteru eksploatacji (droga - teren).
Zawieszenie pneumatyczne umożliwia zwiększenie prześwitu lub obniżenie całkowitej wysokości pojazdu bezpośrednio z fotela kierowcy. Wysoka mobilność taktyczna jest bezpośrednią pochodną podwozia pochodzącego z zakładów TATRA TRUCKS a.s., Kopřivnice, Republika Czeska. Unikatowa koncepcja konstrukcyjna z szkieletową rurą nośną o bardzo wysokiej odporności na skręcanie i zginanie, z niezależnie zawieszonymi półosiami wahliwymi, to tzw. wyznacznik Tatry.
Taka konstrukcja podwozia oznacza, że w warunkach pozadrogowych praktycznie nie dochodzi do spadku ładowności. Podczas gdy tradycyjne ciężarówki terenowe z klasyczną ramą podwozia i pojedynczym ogumieniem notują spadek ładowności w terenie o około 20%, w Tatrze wartość tego spadku nie przekracza 10%, a często w ogóle nie występuje. W rezultacie samochód zachowuje niemal taką samą ładowność zarówno na nawierzchni utwardzonej, jak i na grząskim terenie.
Zalety Tatry w akcjach ratowniczo-gaśniczych
Wersja ratowniczo-gaśnicza Tatry oznacza, że auto zachowuje te same możliwości bojowe w każdych sytuacjach. Jeżdżąc po bezdrożach, przy zachowaniu zdolności bojowych, jest mniej narażone na ugrzęźnięcie i może poruszać się z większą prędkością niż odpowiedniki tej samej klasy masowo-ładownościowej z klasyczną ramą podwozia typu drabinowego i sztywnymi osiami. Ta unikatowa cecha była doceniona m.in. przez armię izraelską oraz strażaków w licznych krytycznych sytuacjach.
Dzięki unikatowej koncepcji budowy podwozia, ciężarówka marki Tatra może pokonywać trudny teren szybciej niż inne pojazdy, co pozwala strażakom szybciej dotrzeć na miejsce akcji i ograniczyć negatywne skutki pożaru. Pojazdy ratowniczo-gaśnicze na podwoziach Tatry są predestynowane do niesienia pomocy na terenach leśnych, wiejskich, górzystych, podmokłych. W związku ze zmianami klimatycznymi (powodzie, susze, pożary) oraz wzrostem zagrożenia wojennego, istnieje również konieczność wprowadzania aut tego typu do podziału bojowego jednostek miejskich, zwłaszcza tych graniczących z lasami lub posiadających rozległe obszary zalesione.
W 2024/2025 roku Wiedeń zamówił sześć pożarniczych Tatr z serii Force drugiej generacji, w układzie 2-osiowym, do prowadzenia akcji pomocy w przypadku klęsk żywiołowych. Specjaliści z PS Bocar zwracają uwagę, że w Polsce analogiczne pojazdy powinny zostać nabyte dla jednostek operujących przede wszystkim w dorzeczu Odry, od granicy z Czechami aż do Wrocławia. Potencjał popytowy wykazują również jednostki działające na obszarach lesistych, bagnistych, w pobliżu parków narodowych, górskich i wiejskich, szczególnie narażonych na pożary będące następstwem susz.
Dane techniczne nowej Tatry T815-7 Force (T815-76RB1M.432 6×6)
Jedną z najistotniejszych nowości produktowych PS Bocar w 2025 roku jest ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy na podwoziu TATRA z linii T815-7 Force - typ T815-76RB1M.432 6×6. Pojazd ten jest wyjątkowy z kilku powodów:
- To pierwsza Tatra z linii Force trzeciej generacji, jaka trafia do zabudowy pożarniczej przez polski podmiot.
- To pierwsza Tatra z gamy Force trzeciej generacji, która trafia do zabudowy w Polsce, a także pierwsza taka Tatra w układzie 3-osiowym podwozia z fabryczną kabiną wydłużoną, załogową.
- To pierwsza Tatra dla polskich strażaków z systemem przeciwbieżnego skrętu ostatniej osi.
- To pierwsza fabrycznie nowa Tatra, jaką w swojej historii zabudował PS Bocar (wcześniej firma karosowała używane podwozia Tatry).
Wybrane przez PS Bocar podwozie 3-osiowe - typ T815-76RB1M.432 - łączy w sobie ponadprzeciętną dzielność terenową, wysoką manewrowość oraz możliwość zabrania kilkuosobowego zastępu strażaków-ratowników z jednoczesnym zapewnieniem znacznych zdolności bojowych.
Silnik i układ napędowy
Tatra nie produkuje silników spełniających normę Euro 6 dla rynku cywilnego, dlatego w przypadku linii Force od lat stosuje silniki Cummins. Model T815-76RB1M.432 6×6 napędza silnik Cummins L9 - wysokoprężny, chłodzony cieczą, 6-cylindrowy, rzędowy, turbodoładowany, o pojemności 8900 cm³. Osiąga on moc maksymalną 291 kW/400 KM przy 2100 obr/min i maksymalny moment obrotowy 1900 Nm. Silnik ten spełnia normę Euro 6 dzięki układowi EGR + SCR z AdBlue oraz chłodnicy cieczy chłodzącej umieszczonej za kabiną.
Do przeniesienia napędu służą:
- w pełni automatyczna skrzynia przekładniowa Allison model 4500 SP (6 biegów do przodu + 1 wsteczny),
- 2-biegowa skrzynia rozdzielcza (reduktor): TATRA TRK 0,9 / 2,4.
Układ napędowy dopełniają niezależnie zawieszone półosie wahliwe, zintegrowane z centralną rurą szkieletową, z blokadami mechanizmów różnicowych. Wszystkie osie są stale napędzane i zawieszone pneumatycznie ze stabilizatorami skrętu. Pozwala to na regulację wysokości podwozia względem nawierzchni w zakresie od +90 mm do -120 mm, co ułatwia jazdę w trudnym terenie oraz pod niskimi przeszkodami. System centralnego utrzymywania ciśnienia w oponach (CENTRÁLNÍ DOHUŠŤOVÁNÍ) dodatkowo poprawia właściwości jezdne.
Nośność i ogumienie
Bazowo podwozie Tatra T815-7 Force - typ T815-76RB1M.432 6×6 wyróżnia się nośnością po 9000 kg na oś (przednia oś 9000 kg plus osie tylne 2 × 9000 kg), co daje dopuszczalną masę całkowitą samochodu na poziomie 27000 kg. Możliwe jest jednak zwiększenie nośności przez zastosowanie opon o rozmiarze 16.00R20, które są wyższe o 75 mm niż standardowe 14.00R20, co dodatkowo powiększa prześwit.
W pożarniczym modelu T815-7 Force zastosowano pojedyncze opony Continental HCS o rozmiarze 14.00 R20 na felgach 20-10.00 V, zapewniające wysoką mobilność taktyczną i dzielność terenową. Cała powierzchnia podwozia jest zabezpieczona odporną na ścieranie powłoką jednowarstwową w kolorze czarno-szarym RAL 7021.
Układ kierowniczy i kabina
Układ kierowniczy, hydrauliczny ze wspomaganiem, został zaopatrzony w system aktywnego sterowania trzecią osią do prędkości 25 km/h, co pozwala na przeciwbieżny skręt kół osi ostatniej w stosunku do kół osi pierwszej, zwiększając manewrowość.
Pojazd otrzymał wydłużoną, załogową, czterodrzwiową kabinę, dostępną w serii Force od 2016 roku (Force drugiej generacji), a w trzeciej generacji Force jest ona standardem, szczególnie w wykonaniach pożarniczych. Kabina ma układ miejsc 1+5 i jest wyposażona m.in. w:
- klimatyzację,
- niezależne i zależne ogrzewanie,
- elektrycznie sterowane i podgrzewane lusterka wsteczne,
- osłony przeciwsłoneczne,
- system sterowania i informacji w oparciu o tablicę rozdzielczą Continental z pełną integracją z elektroniką pokładową (architektura elektryczna CAN/LIN).
W kabinie zwracają uwagę kierownica kupowana od DAF-a, tablet zamiast wskaźników, drugi tablet do obsługi klimatyzacji, a także olbrzymi tunel silnika. Ten ostatni musi być wysoki, ponieważ rama rurowa, dla zapewnienia maksymalnej wytrzymałości podwozia, przechodzi również pod silnikiem, podnosząc jego umiejscowienie. Należy dodać, że OSP Lewiczyn posiada już doświadczenie z czeskim sprzętem, dysponując Tatrą 815 6x6 pochodzącą ze wschodnioniemieckiego demobilu.
Układ hamulcowy i elektryczny
Układ hamulcowy, dwuobwodowy pneumatyczny, zawiera hamulce bębnowe dla wszystkich osi i systemy wspomagające w postaci EBS (elektroniczny system sterowania). Dodatkowo wyposażony jest w hamulec awaryjny i postojowy (pneumatyczny, sprężynowy na osie tylne) oraz hamulec silnikowy (pneumatyczny, uruchamiany automatycznie). Dwuobwodowe hamulce bębnowe pneumatyczne spełniają normy EEC i ECE.
Układ elektryczny o napięciu znamionowym 24 V otrzymał alternator 28 V/120 A i akumulatory 2x 12V/180Ah. Wszystkie elementy wyposażenia elektrycznego zainstalowane poniżej linii brodzenia są wodoszczelne lub wodoodporne. W komplecie samochodu znalazły się m.in.: dodatkowe haki w przedniej części do ewakuacji i zabezpieczania, gniazda ABS, PIN oraz przystawka odbioru mocy.