Modernizacja floty pojazdów ratowniczo-gaśniczych jest kluczowa dla zwiększenia bezpieczeństwa obywateli i efektywności działań służb mundurowych. W Polsce zarówno Ochotnicze Straże Pożarne (OSP), jak i Państwowa Straż Pożarna (PSP) systematycznie wzmacniają swoje zasoby o nowoczesne wozy strażackie i wyspecjalizowane pojazdy, przystosowane do różnorodnych zagrożeń.
Modernizacja floty OSP w Polsce
W ostatnich latach obserwujemy znaczące inwestycje w wyposażenie Ochotniczych Straży Pożarnych, co przekłada się na ich wyższą gotowość operacyjną i skuteczność w akcjach ratowniczych na terenie całego kraju.
Planowane dostawy w 2025 roku
W 2025 roku Ochotnicze Straże Pożarne z całej Polski zyskają 262 nowe wozy ratowniczo-gaśnicze dzięki dofinansowaniu zatwierdzonemu przez MSWiA. Nowoczesny sprzęt trafi do jednostek OSP, zwiększając ich gotowość operacyjną i skuteczność działań ratowniczych na terenie całego kraju. Zatwierdzony przez wiceministra spraw wewnętrznych i administracji Wiesława Leśniakiewicza wykaz obejmuje 34 ciężkie, 134 średnie oraz 94 lekkie samochody ratowniczo-gaśnicze, które trafią do wybranych jednostek OSP. Proces ustalania listy był zobiektywizowany i oparty na analizie 10 kryteriów, przygotowanych na podstawie wytycznych Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej. Zakup nowego sprzętu możliwy będzie także dzięki wsparciu z innych źródeł, m.in. funduszy samorządowych.
Dofinansowanie w 2023 roku
W środę, 22 lutego 2023 roku wiceminister Maciej Wąsik zatwierdził zestawienie jednostek OSP, które w 2023 r. otrzymają dofinansowanie na zakup samochodów ratowniczo-gaśniczych. Dzięki tym środkom do strażaków ochotników z całego kraju trafi 675 nowych pojazdów. Bezpieczeństwo Polek i Polaków jest priorytetem rządu, a istotne dla tego bezpieczeństwa jest funkcjonowanie Ochotniczych Straży Pożarnych. Od 2016 roku stale podnoszone są wydatki na rozwój remiz strażackich, a wyposażenie w nowoczesny sprzęt systematycznie wzrasta. Od 2022 r. obowiązuje, pierwsza w historii Polski, ustawa o Ochotniczych Strażach Pożarnych, dzięki której prawie 100 tys. strażaków zyskało uprawnienia.
Regionalne wsparcie i dostawy
Oprócz centralnego wsparcia, wiele regionów aktywnie inwestuje w odnowienie i rozbudowę floty pojazdów strażackich, często korzystając z funduszy unijnych i samorządowych.
Małopolska: Nowe wozy dla OSP
Kolejne 23 nowe średnie samochody ratowniczo-gaśnicze trafią do jednostek ochotniczych straży pożarnych z Małopolski. Zarząd województwa przeznaczył na ich zakup prawie 16 mln zł z programu Fundusze Europejskie dla Małopolski. Nowe średnie wozy ratowniczo-gaśnicze z napędem 4x4 będą służyły do prowadzenia akcji ratowniczych i usuwania skutków katastrof. Zostaną wyposażone w niezbędny sprzęt, a ich przekazanie użytkownikom nastąpi najpóźniej do 30 września tego roku. Dotychczas, w ramach pierwszego etapu tego programu, dofinansowaniem objęto 63 samochody ratownicze. W wyniku realizacji obecnego, drugiego etapu projektu, nowe pojazdy otrzymają partnerzy, którzy znaleźli się na liście rezerwowej pierwszego etapu.
Śląsk: Szeroko zakrojona modernizacja
Bezpieczeństwo mieszkańców województwa śląskiego zyskało solidny fundament dzięki uroczystemu przekazaniu 43 nowoczesnych samochodów ratowniczo-gaśniczych w siedzibie Komendy Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w Katowicach. Inwestycja tej skali była możliwa dzięki szerokiej współpracy wielu instytucji. Nowoczesny sprzęt został rozdysponowany do 33 jednostek OSP rozsianych po całym województwie. Jest to kolejny etap wielkiej modernizacji służb ratowniczych na Śląsku, w tym wdrażania ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, co ma na celu budowanie zasobów i odporności społecznej. Kilka tygodni wcześniej pod katowickim Spodkiem zaprezentowano sprzęt o wartości blisko 71 mln zł, zakupiony w ramach rządowego programu ochrony ludności.
Łącznie w całym minionym roku dla jednostek OSP województwa śląskiego zakupiono 43 samochody ratowniczo-gaśnicze za kwotę ponad 45 milionów złotych. Z tego 4 miliony na ten cel wyłożył Urząd Marszałkowski w Katowicach, kolejne 8,7 mln zł pochodziło z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach oraz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Blisko 4,5 miliona to dotacja na Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy, zaś 1,67 mln zł to dotacja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.
We wtorek, 31 marca, w Katowicach uroczyście przekazano jednostkom OSP z województwa śląskiego nowe pojazdy ratowniczo-gaśnicze. Na placu Komendy Wojewódzkiej PSP w Katowicach trudno było znaleźć dwa identyczne pojazdy - każdy z nich został przystosowany do indywidualnych potrzeb konkretnej jednostki OSP. Łączna wartość 43 przekazanych pojazdów przekroczyła 43 mln zł. Istotną część tej kwoty stanowiło wsparcie ze strony samorządu województwa.
OSP Żary-Kunice: Średni wóz strażacki
16 stycznia 2025 roku strażacy ochotnicy z OSP Żary-Kunice odebrali średni samochód pożarniczy MAN TGM 13.320 4×4 BL. Pojazd został zakupiony w ramach projektu „Rozwijanie systemu ratownictwa i ochrony przed zjawiskami katastrofalnymi poprzez doposażenie OSP w samochody ratowniczo-gaśnicze”. Samochód kosztował 1 166 040 złotych, z czego dofinansowanie ze środków unijnych wyniosło 835 001,24 zł, a wkład własny miasta wyniósł 331 038,76 zł.
Nowoczesne pojazdy specjalistyczne
Oprócz standardowych pojazdów ratowniczo-gaśniczych, polskie służby pożarnicze pozyskują także wysoce wyspecjalizowany sprzęt, zdolny do działania w ekstremalnie trudnych warunkach i reagowania na nietypowe zagrożenia.
Nowy ciężki wóz bojowy w Białogardzie
Do komendy Państwowej Straży Pożarnej w Białogardzie trafił nowy, ciężki wóz bojowy. Koszt tej nowoczesnej maszyny przekroczył milion złotych. Jest to pojazd o imponujących gabarytach, zdolny do pomieszczenia sześciu strażaków i 5 tysięcy litrów wody. Ten pojazd będzie kluczowy w pierwszej fazie każdego pożaru, gdzie niezbędne są ogromne ilości wody. Finansowanie zakupu pochodziło z różnych źródeł, w tym z budżetu miasta i powiatu białogardzkiego, a także z narodowego i wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Nowy wóz bojowy jest przeznaczony do działań w przypadku pożarów lasów, dużych obiektów przemysłowych oraz wypadków drogowych. Ma również potencjał do wykorzystania w ratownictwie chemicznym.
Specyfikacja techniczna i wyposażenie nowego wozu
Ciężki wóz bojowy bazuje na podwoziu firmy Scania i posiada napęd 4x4. Jest wyposażony w agregat prądotwórczy, maszt oświetleniowy oraz aparaty tlenowe dla ratowników. Zastępca komendanta podsumował, że pojazd posiada „w zasadzie wszystko, czego potrzebują strażacy podczas akcji”. Nowa maszyna ma służyć w białogardzkiej komendzie przez co najmniej 15 lat.
Opancerzony pojazd dla Akademii Pożarniczej - moduł rescEU DSIM Poland
Na początku marca Akademia Pożarnicza ogłosiła przetarg na pozyskanie opancerzonego pojazdu do przewozu i ewakuacji ratowników. Jest to część dostawy specjalistycznych pojazdów z wyposażeniem dla modułu rescEU DSIM Poland. Opancerzone wozy w strażackich barwach nie są zjawiskiem nowym ani rzadkim w kontekście działań specjalistycznych.
Cel i znaczenie zakupu
Opancerzony pojazd ma być częścią wyposażenia modułu rescEU DSIM Poland, przygotowanego do realizacji zadań związanych z zagrożeniami CBRN (chemicznymi, biologicznymi, radiologicznymi, nuklearnymi), w tym terroryzmem, kryminalnymi czy środowiskowymi. Ze względu na charakter potencjalnych zagrożeń, takich jak konflikty zbrojne czy terroryzm, konieczne było pozyskanie specjalistycznego, opancerzonego sprzętu. Moduł rescEU DSIM Poland działa w skali globalnej, co wymaga od jego komponentów, w tym pojazdów, samowystarczalności i niezależności od zewnętrznego wsparcia. Musi on osiągać gotowość do wyjazdu w ciągu 12 godzin od otrzymania dyspozycji. Pojazd ma wspierać działania analityczne w przypadku zagrożeń czynnikami CBRNE i terrorystycznymi, a także w zakresie ewakuacji medycznej. Jego konstrukcja pozwala na bezpieczną pracę w obszarze zagrożenia wybuchami, ewakuację poszkodowanych ze strefy zagrożenia oraz wjazd do strefy skażonej.
Szczegóły postępowania przetargowego
Postępowanie prowadzone jest w trybie przetargu nieograniczonego, zgodnie z przepisami dotyczącymi zamówień o wartości równej lub wyższej od progów unijnych. Kryteriami wyboru najkorzystniejszej oferty są cena (waga 60 punktów) oraz gwarancja (waga 40 punktów). Za każdy pełny rok gwarancji powyżej wymaganych 24 miesięcy wykonawca otrzymuje punkty. Maksymalna ocena oferty wynosi 100 punktów. Wykonawca musi wykazać się odpowiednimi zdolnościami technicznymi i zawodowymi, w tym udokumentować wykonanie minimum jednej dostawy pojazdów specjalnych dla służb mundurowych na kwotę co najmniej 3 mln zł brutto w ciągu ostatnich trzech lat. Termin składania ofert upływa 15 kwietnia 2025 roku, a wybrany wykonawca będzie miał czas na dostarczenie pojazdu do 1 czerwca 2026 roku.
Wymagania techniczne i wyposażenie
Analiza dokumentacji przetargowej wskazuje na konkretne parametry techniczne poszukiwanego pojazdu:
- Wymagany jest chłodzony powietrzem silnik wysokoprężny o pojemności nie mniejszej niż 10 000 cm³ i mocy maksymalnej nie mniejszej niż 300 kW/408 KM, spełniający normę emisji EURO 3 i przystosowany do zasilania paliwem zgodnym ze standardem NATO F-34.
- Silnik ma współpracować z automatyczną, 6-biegową przekładnią. Dodatkowo pojazd powinien być wyposażony w chłodnicę silnika do stref gorących oraz oddzielną chłodnicę oleju skrzyni biegów.
- Osiągi pojazdu obejmują maksymalną prędkość co najmniej 90 km/h i minimalny zasięg 400 km na zbiorniku paliwa.
- Określone zostały również parametry terenowe: minimalna głębokość brodzenia 1100 mm, prześwit 400 mm (+/- 30 mm) oraz kąt natarcia i zejścia minimum 35° (+/- 3°).
- Pojazd musi być przystosowany do pracy w trudnych warunkach klimatycznych, w tym w strefie klimatycznej A2, A3 i C1 według STANAG 2895, w temperaturach od -25°C do +45°C, oraz przy wilgotności względnej minimum 75% w temperaturze +28°C.
Układ napędowy i zawieszenie
Układ napędowy 4x4 musi być chroniony przed warunkami zewnętrznymi. Obie osie powinny posiadać niezależne, regulowane pneumatyczne zawieszenie. Wymagane są blokady mechanizmów różnicowych uruchamiane z pozycji kierowcy oraz system ABS z możliwością regulacji intensywności działania. Dopuszczalny jest stały napęd wszystkich kół lub dołączana przednia oś. Istotnym elementem jest centralny system pompowania opon sterowany z kabiny kierowcy z automatycznym zabezpieczeniem przed utratą ciśnienia oraz koła wyposażone we wkładki typu runflat.
Konstrukcja nadwozia i wyposażenie ratownicze
Nadwozie pojazdu powinno pomieścić trzech strażaków oraz umożliwiać transport lub ewakuację dwóch poszkodowanych na noszach. Wymagany jest system transportowy z noszami. Wszyscy członkowie załogi powinni siedzieć w fotelach przeciwwybuchowych. Ochrona balistyczna nadwozia ma wynosić minimum poziom 2 według STANAG 4569, a przeciwminowa poziom 2a/2b. Drzwi po każdej stronie powinny mieć mechaniczny system zamykania i elektryczne wspomaganie otwierania. Z tyłu pojazdu przewidziana jest hydraulicznie opuszczana rampa. Wnętrze pojazdu musi umożliwiać ewakuację załogi przez drzwi boczne oraz rampę tylną. Nadwozie ma być wyposażone w system nadciśnienia z filtrowentylacją chroniący przed zagrożeniami CBRNE. Maksymalne wymiary pojazdu to: wysokość do 3000 mm, szerokość do 2550 mm, długość do 8000 mm, a rozstaw osi w przedziale od 3500 do 4500 mm. Maksymalna dopuszczalna masa całkowita pojazdu wynosi 22 000 kg.
Zabudowa gaśnicza i systemy pożarnicze
Pojazd powinien być wyposażony w zbiornik na wodę o pojemności od 1500 do 2000 dm³, zapewniający zaopatrzenie wodne systemów ochronnych pojazdu oraz działka wodnego. W tylnej części nadwozia musi znajdować się system podłączenia linii zasilającej. Zamontowane na przednim zderzaku działko wodne o wydajności minimum 1000 dm³/min powinno być sterowane joystikiem z kabiny kierowcy. Minimalny zakres pracy działka to: poziomo +/- 90°, pionowo od -45° do +90°. Dodatkowo pojazd musi być wyposażony w instalację chłodzenia wodnego służącą jako zabezpieczenie termiczne i system dekontaminacji. System dysz powinien zapewniać chłodzenie powierzchni nadwozia z opcją zaprogramowania czasu działania i możliwością pracy podczas jazdy pojazdu.
Czeski Triton i polski Waran - wzorce i odpowiedniki
Analiza zapisów Specyfikacji Warunków Zamówienia (SWZ) wskazuje, że poszukiwanym pojazdem jest konstrukcja zbliżona do czeskiego CZS 15 Tritona. Polski odpowiednik, bazujący na tym samym podwoziu Tatry, jest produkowany przez Hutę Stalowa Wola pod nazwą Waran.
Konstrukcja i możliwości CZS 15 Tritona
W 2019 roku do czeskiej Straży Pożarnej dostarczono dwa opancerzone wozy: gaśniczy 4x4 CZS 15 Triton i ciężki ratowniczo-gaśniczy 8x8 CV 40 Titan. Trafiły one do jednostki przeznaczonej do walki z pożarami w obszarach niebezpiecznych i lasów. Obie konstrukcje bazują na podwoziach marki Tatra z rodziny Force. CZS 15 Triton został zakupiony przy wsparciu Ministerstwa Finansów za kwotę około 2,255 mln PLN.
CZS 15 Triton jest efektem współpracy firm Excalibur Army, Tatra Trucks i THT Polička. Przedział pożarniczy Tritona mieści zbiornik wody o pojemności 2000 litrów i pompę THT PJA 1500 (wydajność 1500 l/min). Pompa jest napędzana przez przystawkę mocy, która może działać podczas jazdy pojazdu z prędkością do 10 km/h. Pompa zasila działko wodne ALCO APF 2-DC zamontowane na przednim zderzaku, system dysz ochronnych do chłodzenia pojazdu oraz złącze C52 z tyłu pojazdu. Efektywny zasięg działka wynosi ponad 35 metrów. Sterowanie odbywa się za pomocą pulpitu i joysticka. Na wyposażeniu Tritona znajduje się również ręczna kamera termowizyjna FLIR K 55, przenośne urządzenie do wykrywania niebezpiecznych substancji oraz cztery aparaty oddechowowe Dräger Pascolt.
Pojazd Waran - polski odpowiednik
W Wojsku Polskim czeski pojazd jest znany pod nazwą Waran, a jego dostawami zajmuje się Huta Stalowa Wola. Taktyczny Pojazd Wielozadaniowy 4x4 Waran znajduje się już w wyposażeniu polskiej armii, m.in. w wersjach artyleryjskiego wozu dowodzenia oraz wozu dowodzenia i nośnika wyrzutni w systemie Gladius.
Podwozie i napęd pojazdu Waran
Bazą dla Warana jest wielozadaniowy pojazd opancerzony Patriot II, opracowany przez czeskie firmy Excalibur Army i Tatra Defence Vehicle. Wykorzystuje on podwozie samochodu ciężarowego Tatra T-815-7. Jednostkę napędową mogą stanowić dwa silniki wysokoprężne: chłodzony powietrzem Tatra T3C-928-90 (12,7 litra, 300 kW/410 KM) lub chłodzony cieczą Cummins ISLe 9 (270 kW/370 KM). Silnik współpracuje z automatyczną, 6-biegową przekładnią Allison 4500SP. W przypadku czeskiego Tritona wybrany został silnik Tatry spełniający normę EURO III, tę samą, którą wyposażane są polskie Warany. Układ napędowy umożliwia rozpędzenie ważącego 13-18 ton pojazdu do 110 km/h. Zasięg wynosi ponad 600 km przy 250-litrowym zbiorniku paliwa.
Uzbrojenie i ochrona pojazdu
Główne uzbrojenie pojazdu może stanowić szeroka gama karabinów maszynowych kal. 7,62/12,7 lub 14,5 mm, montowanych w zdalnie sterowanym module uzbrojenia. Możliwe jest również zastosowanie granatników automatycznych kal. 30/40 mm lub armat automatycznych 20 mm. Poziom ochrony balistycznej pojazdu to minimum poziom 2 według normy STANAG 4569A, a przeciwminowej 2a/2b. Istnieje możliwość podwyższenia tych parametrów do poziomu 4 w przypadku ochrony balistycznej i 3a/3b w przypadku przeciwminowej. Obszerne, 5-drzwiowe nadwozie pomieści maksymalnie ośmioosobową załogę (2+6) wraz z wyposażeniem. Konstrukcja dachu umożliwia montaż dodatkowego wyposażenia, np. systemu obserwacyjnego lub stanowiska strzeleckiego.
Klasyfikacja i rola pojazdów pożarniczych
Samochód pożarniczy, samochód strażacki, wóz strażacki, pojazd pożarniczy, pożarowóz - to specjalnie oznakowany i przygotowany samochód (wóz bojowy) używany przez straż pożarną lub inną jednostkę ochrony przeciwpożarowej do udziału w akcjach ratowniczo-gaśniczych lub innych działaniach statutowych.
Definicje i oznaczenia
Samochody pożarnicze są najczęściej budowane na podwoziach pojazdów produkowanych seryjnie, o odpowiednio dobranych zespołach i parametrach. Pojazd samochodowy straży pożarnej powinien mieć barwę czerwieni sygnałowej, błotniki i zderzaki - barwę białą. Kontenery pożarnicze, agregaty, motopompy, działka i przyczepy ze sprzętem pożarniczym powinny być malowane zgodnie z zasadami określonymi dla pojazdów gaśniczych. Pojazdy strażackie są oznaczone uniwersalnym numerem identyfikacyjnym. W Polsce jest to numer operacyjny, składający się z trzech elementów: trzycyfrowego numeru (prefiks) określającego powiat i typ jednostki, oznaczenia jednoliterowego województwa oraz dodatkowych oznaczeń charakterystyki pojazdu.
W Polsce stosuje się oznaczenia zgodne z normą PN-EN 1846-1:2011, która określa systemy oznaczeń. Przykładowe oznaczenia to:
- G - samochód ratowniczo-gaśniczy
- C - ciężki
- B - ze zbiornikiem wodnym
- A - z autopompą
- 5 - zbiornik na wodę o pojemności 5 m³
- 32 - wydajność nominalna autopompy 32 hl/min.
Oznaczenie samochodu ratowniczo-gaśniczego klasy ciężkiej (S), kategorii uterenowionej (2), z załogą trzyosobową, zbiornikiem wody o pojemności 5000 dm³ i pompą o wydajności 3200 dm³/min, jest przykładem szczegółowej klasyfikacji pojazdów.
Standardowe wyposażenie
Do stałego wyposażenia wozów strażackich zalicza się tzw. układ wodno-pianowy. Ponadto na pokładzie znajdują się: maszt oświetleniowy, wciągarka, działko wodne, dodatkowy wąż, kamera cofania czy fala świetlna LED. W samochodzie strażackim można znaleźć również walizkę sprzętową, służącą do przechowywania narzędzi ręcznych (młotki, łomy, śrubokręty, latarki) oraz narzędzi hydraulicznych (nożyce, rozpieracze).
Rola w systemie ratowniczym
Strażackie wozy odgrywają kluczową rolę w codziennej pracy strażaków, zapewniając szybki dojazd na miejsce zdarzenia oraz przewożąc niezbędny sprzęt. Za ich czerwonymi drzwiami kryje się wyposażenie, które umożliwia przeprowadzanie różnorodnych działań ratowniczo-gaśniczych. OSP odgrywają kluczową rolę w systemie ratowniczym, często jako pierwsze docierając na miejsce zdarzeń, szczególnie w mniejszych miejscowościach.
tags: #nowe #wozy #strazackie #prototypy