Ochotnicza Straż Pożarna w Raciążu, jednostka o bogatej historii sięgającej 1903 roku, od początku swojej działalności pełniła kluczową rolę w ochronie życia, zdrowia i mienia mieszkańców. Jej założycielem i pierwszym Prezesem był dr Roman Wnorowski, który aktywnie angażował się w projekty obywatelskie na rzecz miasta i jego mieszkańców. Poza statutowymi zadaniami związanymi z ochroną przeciwpożarową i reagowaniem na klęski żywiołowe, OSP Raciąż znacząco przyczyniała się do szerzenia kultury polskiej i krzewienia patriotyzmu, szczególnie w okresach, gdy Polska nie odzyskała niepodległości.
Szybko zorganizowano nie tylko jednostkę bojową, ale również angażowano się w działalność kulturalną poprzez utworzenie kółka teatralnego i orkiestry. W 1903 roku Straż otrzymała sztandar, który jest pielęgnowany do dziś.
Historia rozwoju jednostki i jej wyposażenia
Pierwsza wojna światowa przerwała aktywność OSP, jednak po jej zakończeniu jednostka sprawnie wznowiła działalność. Przełomowym momentem w historii wyposażenia było zakupienie pierwszego konnego wozu strażackiego w 1928 roku, a następnie pierwszej motopompy w 1932 roku. Wcześniej, bo w 1938 roku, wybudowano strażnicę przy ulicy Kilińskiego, zastępując tymczasową lokalizację przy ulicy Mławskiej. Niestety, druga strażnica uległa spaleniu.
Okres II wojny światowej to czas przejęcia mienia i sprzętu strażackiego przez okupanta niemieckiego, co skutkowało zawieszeniem działalności OSP. Po zakończeniu wojny jednostka w Raciążu bardzo szybko powróciła do aktywności.
Nowe samochody bojowe i rozwój techniczny
Znaczący rozwój techniczny jednostki rozpoczął się w latach 60. XX wieku. W 1964 roku OSP Raciąż otrzymała pierwszy prawdziwy samochód bojowy. Kolejne, bardziej nowoczesne pojazdy, dołączyły do floty w latach 80.: były to samochody typu GBA 2,5/16 oraz GCBA 6/32. W 2002 roku jednostka pozyskała samochód operacyjny Polonez, który w 2005 roku został zastąpiony przez Volkswagena Passata. Samochód GCBA 6/32 jest nadal w użyciu, natomiast GBA 2,5/16 został sprzedany 21 grudnia 2005 roku. W jego miejsce zakupiono lekki samochód ratownictwa technicznego - Forda Transita, zabudowanego przez firmę Stolarczyk, oznaczonego numerem 577 [M] 73. Ford Transit został wyposażony w agregat prądotwórczy, nożyce kombi, rozpieracz, rozpieracz kolumnowy, wentylator oddymiający oraz aparaty powietrzne.
W 2011 roku OSP Raciąż wzbogaciła się o bardzo nowoczesny samochód GCBA 5/36 marki Scania, którego wyposażenie odpowiadało aktualnym standardom Państwowej Straży Pożarnej. Rok później, w 2012 roku, do wyposażenia Scanii dołączył ciężki zestaw ratownictwa technicznego marki Holmatro.
Działalność kulturalna i społeczna
Działalność kulturalna straży była bardzo ożywiona w okresie międzywojennym i po wojnie. Z czasem, w związku z rozwojem kina i telewizji, kółka teatralne przestały istnieć. Jednak orkiestra strażacka, działająca nieprzerwanie poza okresami wojen, nadal stanowi ważny element uroczystości strażackich, państwowych i miejskich.
Od samego początku istnienia OSP w Raciążu była silnie związana z lokalną społecznością. Służba strażacka była uważana za wyróżnienie, a wybór do Zarządu za zaszczyt i honor. Przez dziesięciolecia następowała nieustanna wymiana pokoleń, gdzie dorobek poprzedników był ceniony i wykorzystywany przez młodsze roczniki. Z czasem zwiększyła się liczba członków jednostki. Trudno zliczyć setki, a nawet tysiące akcji ratowniczych, w których przez ponad sto lat strażacy OSP Raciąż gasili pożary i ratowali ludzkie życie oraz mienie.
Najnowsze pozyskanie - nowoczesny wóz bojowy
Ochotnicza Straż Pożarna w Raciążu otrzymała nowy, nowoczesny wóz bojowy, który jest ogromnie potrzebny strażakom. Pojazd ten został obiecany jeszcze w ubiegłym roku przez burmistrza Tadeusza Kowalskiego. Poprzednie dwa wozy, wyeksploatowane podczas usuwania skutków ubiegłorocznej nawałnicy, przestały nadawać się do służby.
„Podczas usuwania skutków ubiegłorocznej nawałnicy w jednostce OSP w Raciążu, która jest w Krajowym Systemie Ratownictwa, dwa samochody zostały wyeksploatowane” - podkreśla burmistrz Tucholi Tadeusz Kowalski. „Uważałem, że sytuacja dojrzała do takiego momentu, że tej jednostce, która od lat w różny sposób niesie pomoc poszkodowanym, należy się nowy bojowy samochód. I jego zakup obiecałem wówczas druhom OSP. Dzisiaj ten wóz jest już w Raciążu. I zarówno strażacy, jak i mieszkańcy nie kryli ogromnej radości z otrzymania tej maszyny.”
Nowy wóz kosztował 763 tysiące złotych. Gmina Tuchola pozyskała na jego zakup znaczące dofinansowanie w wysokości 600 tysięcy złotych z trzech źródeł: Komendy Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej w Toruniu, Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska w Toruniu oraz Fundacji Enea. „Bardzo serdecznie dziękujemy tym instytucjom za tak znaczące wsparcie finansowe” - zaznaczył burmistrz.
Nowoczesna maszyna, 280-konne Volvo, wyjechało z fabryki w bieżącym roku. Wóz został zaprezentowany mieszkańcom Raciąża 8 sierpnia. Zakup pojazdu zbiegł się z rocznicą nawałnicy, która przeszła przez powiat tucholski, podczas której dwa wozy jednostki uległy wyeksploatowaniu.
Szerszy kontekst wsparcia dla OSP w Polsce
W ramach planowanego wsparcia, aż 456 jednostek OSP w całej Polsce otrzyma dofinansowanie na zakup nowych samochodów ratowniczo-gaśniczych. Łączna kwota przeznaczona na ten cel wynosi 175 215 tysięcy złotych, pochodząca z budżetu państwa (MSWiA, KSRG) oraz środków z odpisów od firm ubezpieczeniowych. Do jednostek OSP trafią 304 średnie samochody ratowniczo-gaśnicze, 69 ciężkich i 83 lekkie, o szacowanej łącznej wartości około 383 milionów złotych.
Wśród jednostek korzystających ze wsparcia znalazły się również te z terenu powiatu międzychodzkiego. W jednym z przypadków nowy średni wóz ratowniczo-gaśniczy poprawi bezpieczeństwo mieszkańców Tucholi i okolicznych miejscowości z terenu gminy Sieraków. Obecnie ochotnicy z Tucholi dysponują jedynie lekkim samochodem marki Volkswagen, który nie nadaje się do działań gaśniczych w pierwszym rzucie ze względu na brak zbiornika wodnego. Nowy, średni wóz będzie znacznym ułatwieniem w szybkim ratowaniu zdrowia, życia i mienia.
Gmina Kwilcz również partycypuje w kosztach zakupu ciężkiego wozu bojowego dla OSP Kwilcz, jednostki wpisanej do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego. Jednostka ta w ciągu ostatnich 12 miesięcy interweniowała aż 121 razy. Obecnie OSP Kwilcz posiada lekki samochód do działań technicznych na podwoziu Fiata Ducato, średniego Mana oraz użyczonego Volkswagena Transportera, wykorzystywanego do działań związanych z zapobieganiem pandemii COVID-19. Warto zaznaczyć, że w październiku ubiegłego roku strażacy z Kwilcza zakończyli generalną modernizację swojej remizy strażackiej, której łączna wartość przekroczyła 1,2 miliona złotych. Do zmodernizowanej remizy jeszcze w tym roku trafi fabrycznie nowy, ciężki wóz bojowy.
Warto również wspomnieć o wsparciu dla strażaków zawodowych. Pod koniec ubiegłego roku do Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej w Międzychodzie trafiło nowoczesne wyposażenie, w tym aparaty powietrzne MSA M1 PRO, butle kompozytowe 6,8 l, hełmy Rosenbauer, wentylator oddymiający elektryczny ES 230 NEO, wymieniono węże Lucas w ciężkim zestawie hydraulicznym, a także zakupiono zestaw ratownictwa wysokościowego, zestaw ratownictwa wodnego oraz sprzęt wspomagający działania ratowniczo-gaśnicze.
Uroczystość wręczenia nowego lekkiego samochodu ratowniczo-gaśniczego
Był to ważny dzień dla druhów z Ochotniczej Straży Pożarnej w Raciążu i lokalnej społeczności, ponieważ jednostka otrzymała nowy lekki samochód ratowniczo-gaśniczy. Kluczyki do pojazdu wręczył szef MSWiA Marcin Kierwiński. Zakup był możliwy dzięki wsparciu wielu instytucji, prywatnych darczyńców oraz samych druhów. Prezes OSP w Raciążu Jarosław Krupiński wyraził ogromną radość i podkreślił rangę uroczystości.
Uroczystości zorganizowano z okazji 110. rocznicy śmierci założyciela jednostki, dh. Romana Wnorowskiego. Apel na placu przed remizą poprzedziła Msza święta oraz złożenie kwiatów na grobie byłego społecznika i pierwszego prezesa OSP. W wydarzeniu wzięli udział m.in. szef MSWiA Marcin Kierwiński, poseł Adam Krzemiński, szef delegatury Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w Ciechanowie Janusz Szymańczyk, wicemarszałek Mazowsza Wiesław Raboszuk, przedstawiciele straży pożarnej, w tym komendant główny PSP, oraz lokalny samorząd.
Warto wspomnieć o planach dotyczących kolejnych jednostek OSP. W 2025 roku dofinansowanie na zakup nowych samochodów ratowniczo-gaśniczych otrzyma aż 262 jednostki OSP z całego kraju. Decyzja o przyznaniu dotacji była wynikiem zobiektywizowanego procesu przeprowadzonego przez Komendę Główną PSP, opartego na analizie 10 jasno określonych kryteriów. Samochody ratowniczo-gaśnicze stanowią podstawowe narzędzie pracy strażaków, wykorzystywane podczas gaszenia pożarów, interwencji drogowych, usuwania skutków podtopień i innych zagrożeń.