Wymagania wiekowe i zasady członkostwa w Ochotniczej Straży Pożarnej

Zainteresowanie wstąpieniem w szeregi Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) jest często podyktowane chęcią aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym, pomagania innym oraz rozwijania umiejętności. Wiele osób, zwłaszcza młodych, zastanawia się, od jakiego wieku można dołączyć do OSP i jakie wiążą się z tym prawa oraz obowiązki. Prezesi jednostek OSP często informują, że do pełnego członkostwa i udziału w niektórych działaniach potrzebna jest pełnoletność oraz ukończone kursy. Poniżej przedstawiamy szczegółowe informacje na temat wymogów wiekowych i rodzajów członkostwa w OSP.

Kategorie członkostwa w OSP

W Ochotniczych Strażach Pożarnych funkcjonują różne kategorie członkostwa, które wiążą się z odmiennymi prawami i obowiązkami, zwłaszcza w kontekście wieku.

Członkowie Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej (MDP)

• Członkiem Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej może zostać osoba, która ukończyła 12 lat.
• Wymagana jest zgoda opiekunów ustawowych oraz złożenie przyrzeczenia.
• Członkowie MDP stanowią część OSP, ale nie są jeszcze członkami zwyczajnymi.
• Mogą brać udział w zawodach, choć nie na wszystkich stanowiskach (np. nie jako dowódca czy mechanik).
• Członkowie MDP w wieku od 16 do 18 lat uzyskują bierne i czynne prawo wyborcze do władz OSP, co oznacza, że mogą brać udział w głosowaniu, a nawet kandydować do władz OSP jako przedstawiciele MDP.
• Po ukończeniu 16 lat członkowie Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych mogą również przystąpić do kursu Kwalifikowanej Pierwszej Pomocy (KPP).

Członkowie Zwyczajni

Kategoria wiekowa obowiązująca dla członka zwyczajnego jest trudna do ustalenia, ponieważ nie istnieje nigdzie jednoznaczny zapis, ale ogólnie przyjmuje się 12 lat. Górnej granicy wieku dla członka zwyczajnego nie ma.

• Członek zwyczajny, który ukończy 16 rok życia, zyskuje bierne i czynne prawo wyborcze do władz OSP, co oznacza, że może brać udział w głosowaniu, a nawet kandydować do władz. Należy jednak pamiętać, że w zarządzie OSP czy komisji rewizyjnej większość musi być pełnoletnia.
• Osoba kandydująca do władz OSP, która nie ukończyła 18 lat, nie może zajmować pewnych funkcji, m.in. prezesa, wiceprezesa, naczelnika oraz skarbnika. Jest to związane z brakiem pełnej zdolności do czynności prawnych, która jest wymagana przy podpisywaniu umów czy dokumentów finansowych.
• Kandydaturę na strażaka - członka czynnego OSP opiniuje dwóch członków zarządu, a wniosek do Zarządu OSP akceptuje się na jego posiedzeniu roboczym - po uznaniu okresu kandydackiego, który zazwyczaj trwa około pół roku.

Członkowie Wspierający i Honorowi

• Członkiem wspierającym może być osoba fizyczna lub prawna współdziałająca w rozwoju OSP, wspomagająca finansowo bądź w innej formie jej działalność.
• Członkiem honorowym może zostać członek OSP szczególnie zasłużony dla ochrony przeciwpożarowej. Godność członka honorowego nadaje walne zebranie.

Uwarunkowania Statutowe i Prawne

Kwestia typów członkostwa (np. "czynny" czy "zwyczajny") oraz szczegółowe zasady wiekowe i dotyczące kandydowania do władz OSP są w dużej mierze określone przez statut konkretnej jednostki OSP. Statut ten nie musi być kopią wzorcowego, a najważniejszy jest ten zarejestrowany w sądzie dla danego stowarzyszenia. Jeśli statut OSP nie określa pewnych kwestii, pozostają w mocy ogólne przepisy ustawy o stowarzyszeniach. Nie ma już powszechnego rozróżnienia na "członka czynnego" w tradycyjnym rozumieniu, a członkiem w OSP można być zwyczajnym lub wspierającym, jednak wszystko zależy od definicji zawartych w indywidualnym statucie jednostki.

Udział w Działaniach OSP a Wiek

Udział w zawodach

Udział w zawodach jest możliwy dla członków Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej zgodnie z ich regulaminem. Osoby niepełnoletnie mogą startować w zawodach, jednak nie mogą pełnić funkcji dowódcy ani mechanika.

Zabezpieczanie imprez masowych

Zabezpieczanie imprez masowych nie jest statutowym celem OSP. Choć w praktyce strażacy często podejmują się takich zadań, aby zarobić dodatkowe środki lub promować jednostkę, wiąże się to z ryzykiem prawnym. W związku z tym prezesi czy naczelnicy OSP wolą angażować do tych zadań osoby pełnoletnie, które ponoszą pełną odpowiedzialność prawną za swoje czyny. Najlepiej, gdy są to wybrani członkowie Jednostki Operacyjno-Technicznej (JOT), gdzie łatwiej o dyscyplinę. Uczestnictwo osób niepełnoletnich w zabezpieczaniu imprez masowych, nawet za zgodą i przy zaufaniu władz OSP, może prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych dla zarządu w przypadku nieszczęścia, wypadku lub konieczności interwencji.

Bezpośredni udział w działaniach ratowniczo-gaśniczych

Zgodnie z przepisami ustawy o ochronie przeciwpożarowej, bezpośredni udział w działaniach ratowniczych mogą brać członkowie ochotniczych straży pożarnych, którzy spełniają następujące warunki:

• Ukończyli 18 lat i nie przekroczyli 65 lat.
• Posiadają aktualne badania lekarskie dopuszczające do takich działań.
• Odbyli odpowiednie szkolenie pożarnicze.

Warto zaznaczyć, że nowelizacja ustawy o ochotniczych strażach pożarnych doprecyzowała, kim jest kandydat na strażaka ratownika OSP. Jest to osoba w wieku 18-65 lat będąca uczestnikiem szkolenia podstawowego lub osoba w wieku 16-18 lat, która za zgodą rodziców/opiekunów jest uczestnikiem szkolenia podstawowego.

Debata nad zmianami w przepisach

W ostatnich latach toczyła się dyskusja na temat możliwości podniesienia górnego limitu wieku dla strażaków ochotników biorących udział w działaniach ratowniczych. Poseł Filip Kaczyński (PiS) w interpelacji skierowanej do MSWiA proponował zmianę art. 19 ust. 1b ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej. Celem było podniesienie wieku z 65 do 70 lat, zwłaszcza dla kierowców samochodów ratowniczo-gaśniczych i dowódców akcji, którzy posiadają aktualne badania lekarskie i odbyli szkolenie pożarnicze.

MSWiA stało jednak na stanowisku, że obecne regulacje są właściwe, argumentując, że "ustalenie powyższych granic wiekowych opiera się na obiektywnych wskaźnikach poziomu wydolności organizmu i sprawności psychomotorycznej oraz uwzględnia ryzyka związane z potencjalnym niedostosowaniem możliwości psychofizycznych osób po 65 roku życia do wymagań i obciążeń uwarunkowanych specyfiką działań ratowniczych."

Mimo to, do Sejmu trafiła długo wyczekiwana nowelizacja ustawy o ochotniczych strażach pożarnych, która wprowadziła szereg zmian, m.in.:

• Doprecyzowanie definicji kandydata na strażaka ratownika OSP, o czym wspomniano wcześniej.
• Wprowadzenie ekwiwalentu naliczanego za każdą rozpoczętą godzinę wyjazdu lub gotowości do wyjazdu, a w przypadku kandydata na strażaka ratownika OSP, za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia.
• Zrównanie kwestii dotyczących jednorazowego odszkodowania.
• Wprowadzenie do ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym punktu, że członkowie młodzieżowych drużyn pożarniczych po ukończeniu 16 lat mogą przystąpić do kursu kwalifikowanej pierwszej pomocy.

tags: #od #ilu #lat #mozna #byc #w