Odbiór Pożarowy Obiektu Budowlanego Przez Państwową Straż Pożarną

Inwestycja budowlana dobiega końca, a ekipy budowlane sprzątają teren. Zanim jednak obiekt zostanie oddany do użytkowania, czeka go kluczowy etap: odbiór przez Państwową Straż Pożarną (PSP). Dla wielu inwestorów wizyta funkcjonariusza PSP to jeden z najbardziej stresujących momentów całego procesu budowlanego, budzący pytania o działanie systemów i kompletność dokumentacji. W tym artykule wyjaśniamy, jak wygląda odbiór przez PSP, jakie dokumenty należy przygotować i na co strażacy zwracają szczególną uwagę podczas kontroli, ze szczególnym uwzględnieniem mechanizmu milczącej zgody.

Podstawy Prawne i Cel Odbioru

Odbiór budynku przez Państwową Straż Pożarną to procedura mająca na celu potwierdzenie, że obiekt spełnia wymagania w zakresie ochrony przeciwpożarowej, określone w przepisach prawa budowlanego oraz przepisach przeciwpożarowych. Kontrolę przeprowadza lokalna jednostka Państwowej Straży Pożarnej, najczęściej na etapie uzyskiwania pozwolenia na użytkowanie.

Kluczowa regulacja prawna znajduje się w art. 56 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U z 2020 r., poz. 1333, z późniejszymi zmianami). Zgodnie z nim, inwestor, w stosunku do którego nałożono obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, jest obowiązany zawiadomić, zgodnie z właściwością wynikającą z przepisów szczególnych, organy, w tym Państwową Straż Pożarną, o zakończeniu budowy obiektu budowlanego i zamiarze przystąpienia do jego użytkowania.

Organy zajmują stanowisko w sprawie zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym. Celem jest zapewnienie ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska przed pożarem, klęską żywiołową lub innym miejscowym zagrożeniem. Udział Państwowej Straży Pożarnej w przekazywaniu obiektów budowlanych do eksploatacji został zagwarantowany już w podstawowym brzmieniu Prawa budowlanego z 1994 roku.

Obiekty Podlegające Zawiadomieniu PSP i Kwestia Właściwości

Obowiązek zawiadomienia PSP o zakończeniu budowy i zamiarze przystąpienia do użytkowania obiektu budowlanego wynika z art. 56 ust. 1 Prawa budowlanego. Dotyczy to inwestorów, na których nałożono obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu. Właściwość organów PSP, o której mowa w Prawie budowlanym, została doprecyzowana w przepisach szczególnych, np. w Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej.

Konieczność uzgodnienia projektu i zajęcia stanowiska

W rozporządzeniu tym zaznaczono, że uzgodnienia wymagają jedynie te projekty, w stosunku do których PSP ma prawo zająć stanowisko. Wykaz obiektów budowlanych, dla których projekty budowlane wymagają uzgodnienia pod względem ochrony przeciwpożarowej, zawarty jest w §4 ust. 1 tego rozporządzenia. Projekty tych obiektów uzgadniane są z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych.

Zgodnie z §4 ust. 2, uzgodnienie jest również wymagane w przypadku rozbudowy lub przebudowy takich obiektów, gdy ze względu na charakter lub rozmiar robót niezbędne jest sporządzenie projektu budowlanego. Uzgodnieniu podlegają także obiekty, w których następuje zmiana sposobu użytkowania wiążąca się ze zmianą funkcji obiektu lub podjęciem/zaniechaniem działalności zmieniającej warunki bezpieczeństwa pożarowego.

W przypadku obiektów wymienionych w §4 rozporządzenia, organy PSP są zobowiązane do zajmowania stanowiska w sprawie zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym w terminie 14 dni od otrzymania zawiadomienia. Wobec tych obiektów organ administracji architektoniczno-budowlanej winien z urzędu zawierać w decyzji zezwalającej na budowę obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie.

Interpretacje i kwestie sporne

W praktyce pojawiają się jednak pytania dotyczące obiektów, które nie są wymienione w §4 wspomnianego rozporządzenia, ale w opinii organu nadzoru budowlanego (lub organu administracji architektoniczno-budowlanej) wydają się "niebezpieczne". Czy w takiej sytuacji Nadzór Budowlany może nałożyć na inwestora obowiązek zawiadomienia PSP o zakończeniu budowy?

Zgodnie z jedną z interpretacji, Ustawa Prawo Budowlane jest przepisem wyższego rzędu i rozporządzeniem nie można zmieniać jej zapisów. Skoro Art. 56 Prawa Budowlanego nakłada obowiązek zawiadomienia PSP, gdy wymagane jest pozwolenie na użytkowanie, to PSP może zająć stanowisko również w stosunku do obiektów spoza listy wymienionej w rozporządzeniu.

Pojawia się również kwestia interpretacji wyrażenia "zgodnie z właściwością wynikającą z przepisów szczególnych". Dla niektórych oznacza to delegację do przepisów, które zobowiązują dany organ (PSP) do przeprowadzania czynności kontrolnych w trybie art. 56 Prawa Budowlanego, np. art. 23 ust. 2 pkt 5 oraz ust. 3 pkt 3 ustawy o PSP. Te przepisy stanowią, że czynności kontrolno-rozpoznawcze prowadzone są na podstawie zgłoszenia obiektu, dla którego przepisy prawa wymagają wydania przez organy PSP opinii lub zajęcia przez nie stanowiska w zakresie ochrony przeciwpożarowej.

W przypadku obiektów niewymienionych w §4 rozporządzenia MSWiA, dla których organ administracji architektoniczno-budowlanej lub organ nadzoru budowlanego nałożył obowiązek uzyskania stanowiska organu Państwowej Straży Pożarnej przed wydaniem decyzji zezwalającej na użytkowanie, komendant powiatowy/miejski PSP nie jest związany ograniczeniami i procedurami wynikającymi z art. 56 Prawa budowlanego. Zasadniczo w takich przypadkach nie powinien jednak odmawiać zajęcia stanowiska, zastrzegając jednocześnie, iż przy jego zajmowaniu nie miały zastosowania postanowienia art. 56 Prawa budowlanego. Może również przeprowadzić czynności kontrolno-rozpoznawcze i wydać opinię, jednak nie musi tego robić, co prowadzi do tzw. milczącej zgody.

Klasyczne domy jednorodzinne zazwyczaj nie wymagają zawiadamiania PSP przy odbiorze, chyba że pełnią funkcje np. usługowe.

Procedura Odbioru Pożarowego Przez PSP: Krok po Kroku

Zawiadomienie o zakończeniu budowy

Wszystko zaczyna się od złożenia oficjalnego zawiadomienia do właściwego Komendanta Powiatowego lub Miejskiego PSP o zakończeniu budowy obiektu budowlanego i zamiarze przystąpienia do jego użytkowania. W zawiadomieniu powinno znaleźć się wskazanie sprawy lub rodzaju sprawy (np. zawiadomienie o zakończeniu budowy), adres, przeznaczenie, powierzchnia wewnętrzna i wysokość obiektu.

Przepisy nie regulują dokładnie, jakie informacje powinno zawierać zawiadomienie oraz jakie dokumenty dołącza się do niego. Państwowa Straż Pożarna sprawdza, czy zawiadomienie nie ma braków formalnych. W razie potrzeby pracownik PSP skontaktuje się z inwestorem w celu ich uzupełnienia.

Mechanizm "milczącej zgody"

Państwowa Straż Pożarna ma 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia na wniesienie sprzeciwu lub uwag. Jeśli w ciągu tych 14 dni straż pożarna nie wyda żadnej opinii ani nie przeprowadzi kontroli, uznaje się to za tzw. milczącą zgodę (zgodnie z art. 56 ust. 2 Prawa budowlanego). Oznacza to brak zgłoszenia sprzeciwu i uwag, co traktuje się jako pozytywny wynik kontroli. Ustawodawca nie określił formy, jaką powinno przybierać stanowisko zajmowane przez organy, dlatego wystarczy zwykła forma pisemna. Oświadczenie inwestora o braku sprzeciwu lub uwag ze strony organów, o których mowa w art. 56, dołącza się do wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie.

Czynności kontrolno-rozpoznawcze

W terminie 14 dni od otrzymania zawiadomienia, funkcjonariusz PSP przeprowadza tzw. czynności kontrolno-rozpoznawcze. Podczas wizyty na budowie strażak weryfikuje przede wszystkim zgodność wykonania obiektu z projektem budowlanym, który został wcześniej uzgodniony z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych, oraz z obowiązującymi przepisami przeciwpożarowymi.

Czynności te obejmują sprawdzenie, czy:

• wykonano obiekt z dokumentacją techniczno-budowlaną.
• przeprowadzono pomiary instalacji elektrycznej na oporność izolacji i oporności uziemień instalacji odgromowej.
• sprawdzono instalację i urządzenia oddymiające.
• skontrolowano instalację gazową oraz przewody kominowe.
• wszystkie systemy i urządzenia, których funkcjonowanie jest niezbędne w czasie pożaru, działają prawidłowo (np. instalacje gaśnicze, urządzenia oddymiające, dźwig pożarowy, drzwi i bramy przeciwpożarowe i dymoszczelne).
• oznakowano miejsca składowania materiałów niebezpiecznych pożarowo.
• jest możliwość odłączenia przeciwpożarowym wyłącznikiem prądu zasilania budynku (strefy pożarowej).
• znaki ewakuacyjne i ppoż. są zgodne z obowiązującymi wymogami, czytelne i widoczne.
• drogi ewakuacyjne są zgodne z projektem i normami (długość, szerokość, wysokość) oraz są wolne od przeszkód.
• drzwi przeciwpożarowe posiadają odpowiednie oznaczenia i są zamontowane zgodnie z instrukcją producenta.
• ściany i stropy, oddzielające poszczególne części budynku, ograniczają rozprzestrzenianie się ognia.
• dostęp do obiektu dla jednostek ratowniczo-gaśniczych jest zapewniony.
• zewnętrzne zaopatrzenie w wodę do celów przeciwpożarowych (hydranty, zbiorniki) jest zgodne z projektem.
• opracowano i udostępniono instrukcję bezpieczeństwa pożarowego.

Wymagane dokumenty

Przygotowanie „papierologii” to połowa sukcesu. Do odbioru przez PSP należy mieć komplet dokumentów, w tym:

• dokumentacja projektowa (architektoniczno-budowlana wraz z projektami branżowymi) uzgodniona z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych.
• protokoły z badań i prób sprawności urządzeń przeciwpożarowych (np. instalacji hydrantowej, systemu sygnalizacji pożaru, oddymiania, oświetlenia ewakuacyjnego, próby ciśnieniowe, pomiary instalacji elektrycznej na oporność izolacji i oporności uziemień instalacji odgromowej).
• atesty, certyfikaty i deklaracje zgodności dla użytych materiałów i urządzeń (np. stałych urządzeń gaśniczych, drzwi, bram i okien przeciwpożarowych).
• protokół z przeglądu instalacji gazowej oraz przewodów kominowych.
• instrukcja bezpieczeństwa pożarowego (IBP).

Wskazówka eksperta: Upewnij się, że wszystkie protokoły są podpisane przez osoby z odpowiednimi uprawnieniami. Nawet drobne niedopatrzenia mogą skutkować sprzeciwem straży pożarnej.

Stanowisko PSP i Konsekwencje Niezgodności

Po zakończeniu czynności kontrolno-rozpoznawczych przedstawiciel Komendy Miejskiej/Powiatowej PSP sporządza protokół dokumentujący ustalenia z kontroli. Ustalenia zawarte w protokole stanowią podstawę do zajęcia stanowiska przez Komendanta Miejskiego/Powiatowego PSP odnośnie zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym i przepisami przeciwpożarowymi.

Stanowisko organu PSP formułowane jest w postaci pisma, zawierającego jednoznaczną ocenę stanu obiektu w aspekcie określonym cyt. artykułem ustawy, wraz z odpowiednim uzasadnieniem. Na treść pisma nie przysługują inwestorowi środki odwoławcze.

Zajęcie stanowiska w opisanej formie traktowane jest jako zakończenie postępowania przez organ PSP w następujących sytuacjach:

• stan wykonania obiektu jest zgodny z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej, zawartymi w projekcie budowlanym.
• zachodzi odmienna sytuacja (np. niezgodności), ale bez przesłanek do wydania zakazu użytkowania.

Jeżeli Państwowa Straż Pożarna stwierdzi niezgodności wykonania obiektu z projektem lub przepisami, może zgłosić sprzeciw lub uwagi. W takim przypadku inwestor otrzyma listę uchybień, które musi wyeliminować. Po ich usunięciu należy ponownie zawiadomić PSP o gotowości do odbioru.

W przypadku, kiedy skala uchybień jest taka, że po rozpoczęciu eksploatacji obiektu zaszłyby przesłanki uprawniające organ PSP do wydania zakazu użytkowania obiektu, w stanowisku komendanta jest to wyraźnie wskazane i odpowiednio uzasadnione. W sytuacji, kiedy uchybienia nie spowodują takich konsekwencji, stanowisko uzupełniane jest o uwagi lub zastrzeżenia.

Ustawa nie stwierdza wprost, jakie są konsekwencje wniesienia sprzeciwu lub uwag przez organy wymienione w art. 56 ust. 1. Z treści art. 59 ustawy nie wynika bowiem, aby organ właściwy do wydania pozwolenia na użytkowanie był bezpośrednio związany stanowiskiem tych organów. Z drugiej jednak strony brzmienie art. 59 ust. 2 i 5 wskazuje, że może nastąpić odmowa wydania takiego pozwolenia lub uzależnienie zgody na użytkowanie od wykonania w oznaczonym terminie określonych robót budowlanych. Bezpośrednim powodem takiej sytuacji może być sprzeciw bądź uwagi wymienionych organów.

Nieuwzględnienie przez inwestora zgłoszonych uwag jest możliwe jedynie w sytuacji, gdy są one sprzeczne z prawem, co inwestor powinien wykazać w złożonym oświadczeniu. Jeżeli jednak organ nadzoru budowlanego stwierdzi zasadność zgłoszonych uwag, ma obowiązek odmówić wydania pozwolenia na użytkowanie. Zarówno inwestor, jak i organ nadzoru budowlanego nie mogą natomiast nie uwzględnić wymogów wynikających ze zgłoszonych sprzeciwów.

Dalsze Obowiązki Inwestora i Użytkownika w Zakresie Ochrony Przeciwpożarowej

Użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony przeciwpożarowej oraz utrzymanie w należytym stanie technicznym zmniejsza ryzyko powstania pożaru.

Właściciel obiektu zapewniając ochronę przeciwpożarową zobowiązany jest do przestrzegania zadań i obowiązków wynikających z Ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jednolity w Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1229 z późn. zm.).

Szczególną rolę odgrywają urządzenia przeciwpożarowe, które powinny być wykonane zgodnie z projektem uzgodnionym przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Warunkiem dopuszczenia do ich użytkowania jest przeprowadzenie odpowiednich prób i badań, potwierdzających prawidłowość ich działania. Do urządzeń przeciwpożarowych, w myśl definicji z §2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia MSWiA z dnia 21 kwietnia 2006 r., należą m.in. stałe urządzenia gaśnicze, systemy sygnalizacji pożarowej, urządzenia oddymiające, dźwiękowe systemy ostrzegawcze, hydranty wewnętrzne i zawory hydrantowe, pompy pożarowe, przeciwpożarowe klapy odcinające, kurtyny dymowe, drzwi i bramy przeciwpożarowe.

Przeglądy techniczne i czynności konserwacyjne urządzeń przeciwpożarowych powinny być przeprowadzane w okresach i w sposób zgodny z instrukcją ustaloną przez producenta, nie rzadziej jednak niż raz w roku. Okresowej kontroli, co najmniej raz na 5 lat (art. 62 ust. 2 ustawy Prawo budowlane), należy poddawać instalację elektryczną i odgromową, w zakresie stanu sprawności połączeń, osprzętu, zabezpieczeń i środków ochrony od porażeń, oporności izolacji przewodów oraz uziemień instalacji i urządzeń.

Poza okresową kontrolą stanu technicznej sprawności elementów i instalacji budynku, istotną rolę odgrywa codzienna kontrola utrzymania czystości i porządku w budynku, co jest jednym z podstawowych elementów zapobiegania pożarom. Dotyczy to w szczególności wszelkich odpadków, śmieci i zanieczyszczeń, które są zazwyczaj materiałami palnymi. Nieprzestrzeganie zakazu palenia tytoniu w miejscach niedozwolonych oraz zasad właściwego zabezpieczenia przeciwpożarowego podczas prowadzenia prac niebezpiecznych pod względem pożarowym (spawanie lub cięcie metali) powoduje znaczny wzrost ryzyka pożarowego. Ważna jest regularna inspekcja dróg ewakuacyjnych oraz stanu wyjść ewakuacyjnych dla zapewnienia, że są wolne od wszelkich przeszkód.

Odbiór budynku przez straż pożarną to kompleksowa kontrola obejmująca dokumentację, instalacje przeciwpożarowe, drogi ewakuacyjne, oddzielenia pożarowe oraz dostęp dla służb ratowniczych. Dokładne przygotowanie do odbioru minimalizuje ryzyko opóźnień oraz dodatkowych kosztów. Nie jest to jedynie formalność, ale realna kontrola, której celem jest zapewnienie bezpieczeństwa użytkowników.

Literatura

1. Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (t.j. Dz. U. z 2002 r., Nr 147, poz. 1229 r., z późn. zm.).
2. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1333, z późn. zm.).
3. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z 2010 r., Nr 109, poz. 719 ze zm.).
4. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 grudnia 2015 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (Dz. U. z 2015r. poz. 2117).
5. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r., Nr 75, poz. 690 z późn. zm.).

tags: #odbior #pozarowy #przez #milczaca