W Polsce projektowanie systemów oddymiania garaży przeszło istotną ewolucję. Do połowy 2009 roku standardem była wentylacja kanałowa, oparta na wymogu 10-krotnej wymiany powietrza na godzinę. Obecnie projektanci stają przed wyzwaniami związanymi z rosnącymi wydajnościami systemów oraz koniecznością optymalizacji przestrzeni w budynkach.
Ewolucja systemów oddymiania
W czasach obowiązywania przepisu o „10 wymianach” projektowanie było stosunkowo proste. Instalacje wymagały zwykle 1-3 szachtów na garaż o powierzchni około 3000 m², co pozwalało na łatwe prowadzenie kanałów od szachtu do całej przestrzeni garażu. Współczesne instalacje kanałowe wymagają wyciągu dymu z pojedynczej strefy na poziomie około 100 000 m³/h, co stanowi wzrost o 30-60% w stosunku do dawnych rozwiązań.
Wentylacja kanałowa: charakterystyka i ograniczenia
System kanałowy opiera się na wentylatorach nawiewnych i wyciągowych, sieci przewodów oraz kratkach wentylacyjnych. Jego główną zaletą jest możliwość usuwania dymu z warstwy podstropowej. Jednak w niskich garażach (poniżej 2,9 m) system ten bywa trudny do zastosowania ze względu na problemy z utrzymaniem dymu na pożądanej wysokości i ryzyko przeciągania dymu przez kratki na duże odległości.
Kluczowe elementy systemu kanałowego:
- Wentylatory nawiewne i wyciągowe.
- Sieć kanałów wentylacyjnych o określonej klasie odporności ogniowej (np. EIS).
- Kratki nawiewne i wyciągowe (górne i dolne).
- Przeciwpożarowe klapy odcinające.
Wentylacja strumieniowa: efektywność i wyzwania projektowe
Wentylacja strumieniowa (bezkanałowa) polega na przetłaczaniu dużej masy powietrza przez kubaturę strefy dymowej za pomocą wentylatorów transferowych. Typowa wydajność punktu wyciągowego w takim systemie wynosi około 180 000 m³/h, co wymaga szachtów o powierzchni czynnej 4,5-7 m².
Idea działania systemu strumieniowego przypomina nagrzewnicę powietrza: im bardziej równomierny przepływ masy powietrza przez strefę dymową, tym wyższa sprawność instalacji. Kluczowe jest, aby przepływ dymu odbywał się w jednym, kontrolowanym kierunku.
Najważniejsze zasady projektowania systemów strumieniowych:
- Lokalizacja szachtu: Powinien znajdować się na końcu strefy dymowej, po przeciwnej stronie punktów nawiewnych.
- Układ rewersyjny: Pozwala na pracę punktu wyciągowego jako wywiewu (w strefie pożaru) lub nawiewu (w strefie sąsiedniej).
- Kurtyny dymowe: Stosowane jako przeszkody zwiększające prędkość przepływu i wychładzające dym, co pozwala na zachowanie mniejszego pola przepływu między strefami.
Porównanie aspektów technicznych
| Cecha | Wentylacja kanałowa | Wentylacja strumieniowa |
|---|---|---|
| Sposób transportu dymu | Sieć kanałów | Ukierunkowany strumień powietrza |
| Zajętość przestrzeni | Duża (wymaga przestrzeni na kanały) | Minimalna (podstropowe wentylatory) |
| Zastosowanie | Garaże o większej wysokości | Garaże niskie i o dużej kubaturze |
UFRA • Animowany film o ścieżce przepływu
Weryfikacja skuteczności: symulacje CFD i próby dymowe
Projektowanie nowoczesnych systemów, zwłaszcza strumieniowych, opiera się na zaawansowanych symulacjach komputerowych CFD. Wykorzystanie metodologii opisanej m.in. w wytycznych ITB 493/2015 pozwala na uzyskanie wiarygodnych wyników. Ważnym etapem odbioru instalacji są próby dymowe, które potwierdzają, czy w czasie ewakuacji na drogach ucieczki nie wystąpi zadymienie lub temperatura uniemożliwiające bezpieczne opuszczenie obiektu.
tags: #oddymianie #strumieniowe #i #kanalowe #porowanie