W obliczu rosnącej świadomości zagrożeń pożarowych, zwłaszcza w kontekście magazynowania i przetwarzania odpadów, w Polsce wprowadzono nowe przepisy mające na celu zwiększenie bezpieczeństwa. Kluczowym dokumentem w tym zakresie jest operat przeciwpożarowy, którego posiadanie jest obecnie niezbędne dla wielu podmiotów gospodarczych. Artykuł ten przedstawia kompleksowe informacje na temat operatu przeciwpożarowego, jego wymagań, zakresu oraz podmiotów uprawnionych do jego sporządzania, ze szczególnym uwzględnieniem realiów Lublina i województwa lubelskiego.
Nowe Przepisy i Wymóg Posiadania Operatu
Wchodzące w życie nowe przepisy mają na celu zapobieganie pożarom w miejscach magazynowania odpadów. Prowadzenie działalności w zakresie zbierania i przetwarzania odpadów wymaga posiadania zezwolenia. Nowelizacja Ustawy o odpadach zmieniła sposób jego uzyskania, wprowadzając obowiązek dołączenia do wniosku o zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów, między innymi, operatu przeciwpożarowego.
Podstawy Prawne
- Ustawa z dnia 14.12.2012 r. o odpadach, z późn. zm.
- Ustawa z dnia 24.08.1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, z późn. zm.
- Ustawa z dnia 19.07.2019 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw, która wprowadza obowiązek przedstawienia operatu przeciwpożarowego zgodnie z art. 42 ust. 4b pkt 1.
Czym jest Operat Przeciwpożarowy?
Operat przeciwpożarowy to dokument, w którym zostały zebrane warunki ochrony przeciwpożarowej instalacji, obiektu lub jego części, a także innego miejsca, w którym magazynowane są odpady. Mimo braku rozporządzenia wykonawczego szczegółowo określającego jego zakres i formę, tworzony jest na podstawie zapisów, które wyznaczają jego kluczowe elementy.

Z czego składa się operat przeciwpożarowy?
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, operat powinien zawierać trzy główne części składowe:
- Informacje formalno-prawne: Określają przedmiot i cel tworzenia dokumentu, zakres działalności podmiotu oraz szczegółowe informacje dotyczące magazynowania odpadów.
- Informacje z zakresu ochrony przeciwpożarowej: Obejmują warunki ochrony i techniczne, sposób postępowania w przypadku wystąpienia pożaru, a także zadania i obowiązki z zakresu ochrony ppoż.
- Opinię o obiekcie/instalacjach: Potwierdza spełnienie warunków ochrony przeciwpożarowej dla danej lokalizacji.
Kiedy i dla kogo należy opracować operat przeciwpożarowy?
Operat przeciwpożarowy jest wymagany w przypadku rozpoczęcia działalności lub w trakcie jej prowadzenia, jeśli jest ona związana z odpadami. Jest on obligatoryjny dla wszystkich przedsiębiorców, którzy starają się uzyskać zezwolenie na:
- zbieranie odpadów,
- przetwarzanie odpadów,
- wytwarzanie odpadów.
W celu opracowania operatu konieczne jest przygotowanie przez zlecającego dokumentacji dotyczącej obiektu, którego ma dotyczyć dokument. Kolejnym krokiem jest przeprowadzenie wizji lokalnej w zakładzie przez osobę sporządzającą operat, aby zapoznać się z panującymi na miejscu warunkami ochrony przeciwpożarowej.
Kto może opracować operat przeciwpożarowy w Lublinie?
Opracowaniem operatu przeciwpożarowego mogą zajmować się wyspecjalizowane osoby, których kwalifikacje są ściśle określone przepisami prawa. Zakres wymaganych kwalifikacji zależy od organu właściwego do wydania zezwolenia:
- Rzeczoznawca do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych: W przypadku gdy organem właściwym do wydania zezwolenia na zbieranie odpadów jest marszałek województwa lub regionalny dyrektor ochrony środowiska. Rzeczoznawcą może być osoba, która posiada kwalifikacje wymagane do wykonywania zawodu inżynier pożarnictwa lub posiada tytuł zawodowy inżynier lub magister inżynier oraz przygotowanie zawodowe potwierdzone zdanym egzaminem.
- Osoba posiadająca tytuł zawodowy inżynier pożarnictwa lub ukończone studia wyższe w Szkole Głównej Służby Pożarniczej: Dotyczy studiów wyższych w zakresie inżynierii bezpieczeństwa w specjalności inżynieria bezpieczeństwa pożarowego. Jest to wymóg w przypadku, gdy organem właściwym jest starosta.

Definicja Odpadów Niepalnych
W kontekście operatu przeciwpożarowego kluczowe jest rozróżnienie odpadów palnych i niepalnych, gdyż ma to wpływ na wymagania dotyczące zabezpieczeń. Niewyczerpujący wykaz kategorii odpadów niepalnych określa załącznik nr 2a do Ustawy o odpadach. Za odpady niepalne mogą zostać uznane także odpady należące do kategorii innych niż wymienione w ww. załączniku, jeżeli nie są zdolne do palenia się, a przez to nie mogą wpływać na rozwój pożaru oraz jego moc.
Kryteria uznawania odpadów za niepalne
Uznania odpadów za niepalne dokonuje się indywidualnie w każdym przypadku w odniesieniu do określonego stanu faktycznego (art. 3b ustawy o odpadach). Proces ten uwzględnia w szczególności:
- sposób magazynowania lub składowania tych odpadów,
- ich skład chemiczny,
- postać, niezależnie od przyjętych kodów odpadów.
Przy dokonywaniu uznania odpadów za niepalne można na zasadzie dobrowolności (art. 8 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej) wykorzystać opinie rzeczoznawców do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych lub osób posiadających tytuł zawodowy inżyniera pożarnictwa albo ukończone w Szkole Głównej Służby Pożarniczej studia wyższe w zakresie inżynierii bezpieczeństwa w specjalności inżynieria bezpieczeństwa pożarowego. W przypadku braku takiej możliwości, można skorzystać z ekspertyzy instytutów badawczych lub ośrodków naukowych specjalizujących się w badaniach w zakresie palności.
Inne Wymogi Prawne dla Składowisk i Miejsc Magazynowania Odpadów
Poza operatem przeciwpożarowym, dla miejsc zbierania, magazynowania lub przetwarzania odpadów, obowiązują również inne istotne wymagania z zakresu ochrony przeciwpożarowej:
Opracowanie Instrukcji Bezpieczeństwa Pożarowego (IBP)
Instrukcja Bezpieczeństwa Pożarowego jest obowiązkowa, jeżeli w budynku lub jego części wyznaczone są miejsca przeznaczone do zbierania, magazynowania lub przetwarzania odpadów.
Przeprowadzanie ćwiczeń w zakresie postępowania na wypadek pożaru
Ćwiczenia te należy wykonywać raz w roku w jednym z niżej wymienionych przypadków:
- Powierzchnia strefy pożarowej z odpadami przekracza 1000 m², a łączna powierzchnia wszystkich stref z odpadami przekracza 2000 m².
- Objętość ciekłych odpadów palnych jest większa niż:
- 10 m³ w przypadku ciekłych odpadów palnych o temperaturze zapłonu do 60°C oraz odpadowego oleju gazowego, oleju napędowego i lekkiego oleju opałowego o temperaturze zapłonu do 75°C;
- 60 m³ w przypadku ciekłych odpadów palnych o temperaturze zapłonu powyżej 60°C oraz odpadowego oleju gazowego, oleju napędowego i lekkiego oleju opałowego o temperaturze zapłonu powyżej 75°C.
- Występuje strefa zagrożenia wybuchem lub pomieszczenie zagrożone wybuchem.
Usługi Opracowania Operatu Przeciwpożarowego w Lublinie i Okolicach
Na terenie Lublina i województwa lubelskiego działa wiele firm specjalizujących się w kompleksowej ochronie przeciwpożarowej, w tym w opracowywaniu operatów przeciwpożarowych. Firmy takie jak Fire-Protect Usługi PPOŻ Lublin czy FireShield Mariusz Łyjak Rzeczoznawca ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych, a także inne, oferują swoje usługi, często podkreślając:
- Profesjonalizm i doświadczenie: Wiele podmiotów działa na rynku od kilkunastu, a nawet kilkudziesięciu lat (np. od 1992, 2004 roku), oferując wiedzę i doświadczenie w wielu gałęziach gospodarki (budownictwo przemysłowe, produkcja, ochrona zdrowia, edukacja, administracja). Niektóre z nich prowadzą od 2022 r. akredytowane laboratoria pomiarowe czynników środowiska pracy.
- Kompleksowość usług: Poza operatami ppoż., firmy oferują również szkolenia BHP i przeciwpożarowe, audyty, doradztwo w zakresie wymagań ochrony przeciwpożarowej, opracowanie Instrukcji Bezpieczeństwa Pożarowego, ocenę zagrożenia wybuchem, scenariusze rozwoju zdarzeń w czasie pożaru, a także plany i schematy ewakuacyjne. Świadczą również usługi z zakresu pierwszej pomocy.
- Indywidualne podejście i terminowość: Stawiają na rzetelność, dokładność i precyzję, wychodząc naprzeciw nowym wymaganiom przepisów, które wprowadziła Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw.
- Kwalifikacje: Zatrudniają rzeczoznawców ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych oraz specjalistów, oferując wsparcie również w sprawach administracyjnych.
Przedsiębiorcy z Lublina i okolic poszukujący wsparcia w zakresie bezpieczeństwa pożarowego mogą liczyć na kompleksowe wsparcie - od oceny zagrożeń i dokumentacji po praktyczne szkolenia dla pracowników.
Bezpłatny film instruktażowy dotyczący obsługi gaśnic – OSHA – Aktualizacja na rok 2023
Interaktywne Centrum Edukacji Przeciwpożarowej (ICEP) w Lublinie
W Lublinie funkcjonuje również Interaktywne Centrum Edukacji Przeciwpożarowej (ICEP), będące cennym zasobem edukacyjnym dla społeczności. Centrum znajduje się na terenie Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w Lublinie, przy ul. Antoniego Szczerbowskiego 6. Wejście jest oznakowane tablicą z logiem i pełną nazwą, usytuowane pod zadaszeniem na południowej ścianie budynku Komendy.
ICEP oferuje zajęcia edukacyjne, które rozpoczynają się o godzinie 9:30 i trwają około 2 godzin. Zgłoszenia grup zorganizowanych (minimum 15, maksimum 30 osób) należy dokonać za pomocą kalendarza dostępnego online, wybierając dostępną datę i uzupełniając dane grupy (nazwa placówki, ilość osób) oraz własne dane. Niekompletne zgłoszenia są odrzucane. Po wysłaniu formularza, system wyświetli komunikat: „Dziękujemy za rezerwacje online. Wyślemy Ci potwierdzenie twojej rezerwacji najszybciej jak to będzie możliwe.” (komunikat ukazuje się po około 30 sekundach). Przed zajęciami należy zapoznać się z regulaminem ICEP oraz specyfiką zajęć. W pomieszczeniach sali obowiązuje zmiana obuwia.
tags: #operat #przeciwpozarowy #lublin