Związek Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej (ZOSP RP) to ogólnopolskie stowarzyszenie, które zrzesza Ochotnicze Straże Pożarne (OSP) oraz inne osoby prawne. Jego głównym celem jest realizacja zadań z zakresu ochrony przeciwpożarowej, a także prowadzenie różnorodnych form pracy kulturalno-oświatowej.
Historia i Kamienie Milowe
Początki organizacji, której dziedzictwem jest obecny ZOSP RP, sięgają września 1921 roku, co zostało upamiętnione wprowadzeniem do obiegu srebrnej monety. W 2021 roku, z okazji stulecia powstania organizacji, Narodowy Bank Polski wyemitował srebrną monetę o nominale 10 zł, w wielkości emisji do 12 tysięcy sztuk. Decyzję tę regulowało Zarządzenie nr 33/2021 Prezesa Narodowego Banku Polskiego z dnia 9 listopada 2021 roku.
Związek Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej został powołany 28 grudnia 1956 roku. Od tego czasu działa, rozwijając swoje struktury i zakres działalności.
Podstawy Prawne Działalności
ZOSP RP funkcjonuje w oparciu o obowiązujące akty prawne, które określają ramy jego działalności jako stowarzyszenia oraz organizacji zajmującej się ochroną przeciwpożarową. Należą do nich:
- Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2020 r. poz. 2261).
- Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2025 r., poz. 1860).
Misja i Aktywności Związku OSP RP
Związek OSP RP aktywnie działa na rzecz Ochotniczych Straży Pożarnych, wspierając je w rozwoju i tworząc warunki do efektywnego funkcjonowania. Do kluczowych działań Związku należą:
- Przekazywanie sprzętu.
- Organizacja szkoleń dla strażaków ochotników.
- Dbanie o tradycję i kulturę pożarniczą.
- Organizacja zawodów strażackich.
- Działania na najwyższych szczeblach w celu zapewnienia dobrych warunków dla strażaków ochotników.
W zakresie strategicznego planowania, Związek OSP RP opracował i przyjął na XV Zjeździe Krajowym Związku OSP RP strategię "Florian 2050". Jest to kontynuacja długoterminowych wizji, takich jak strategia "Feniks 2020", która w początkach lat 90. ubiegłego wieku wydawała się odważną koncepcją.
Związek OSP RP jako Organizacja Pożytku Publicznego (OPP)
Działalność pożytku publicznego to społecznie użyteczna działalność prowadzona przez organizacje pozarządowe w sferze zadań publicznych, określonych w ustawie z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie. Do organizacji pozarządowych zalicza się również stowarzyszenia niedziałające w celu osiągnięcia zysku, w tym ochotnicze straże pożarne (art. 3 ust. 2 tej ustawy).
Działalność pożytku publicznego, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 1 ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie, nie jest działalnością gospodarczą i może być prowadzona jako działalność nieodpłatna lub odpłatna (art. 6).
Proces Uzyskania Statusu OPP przez ZOSP RP
Zarząd Główny Związku OSP RP, uchwałą nr 17/IV/2003 z dnia 23 października 2003 roku, wyraził wolę ubiegania się przez Związek o status organizacji pożytku publicznego. Proces uzyskania tego statusu przebiegał następująco:
- 21 kwietnia 2004 r.: W Sądzie Rejestrowym dla m.st. Warszawy w XIX Wydziale Gospodarczym Krajowego Rejestru Sądowego złożono dokumenty dotyczące rejestracji zmian statutu.
- 16 czerwca 2004 r.: Kolejne dokumenty zostały złożone w tym samym Sądzie Rejestrowym.
- 22 lipca 2004 r.: Następna partia stosownych dokumentów trafiła do Sądu Rejestrowego.
- 14 września 2004 r.: Związek Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej oficjalnie uzyskał status organizacji pożytku publicznego i został wpisany do KRS jako OPP pod numerem 0000116212.
W latach wcześniejszych, nawet bez formalnego statusu OPP, Związek poprzez swoje cele statutowe realizował zadania o charakterze użyteczności publicznej, wypełniając merytorycznie sferę zadań publicznych określonych w ustawie o działalności pożytku publicznego i wolontariacie.
Obowiązki Związku OSP RP jako OPP
Posiadając status organizacji pożytku publicznego, Związek OSP RP jest zobowiązany do corocznego sporządzania i podawania do publicznej wiadomości:
- Sprawozdań finansowych na zasadach określonych w przepisach o rachunkowości.
- Sprawozdań merytorycznych z działalności.
Sprawozdania z działalności merytorycznej za lata 2004-2010 były sporządzane zgodnie z przepisami dotyczącymi zakresu sprawozdań składanych przez fundacje, tj. zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 maja 2001 r. w sprawie ramowego zakresu sprawozdania z działalności fundacji. Natomiast sprawozdanie merytoryczne za rok 2011 zostało sporządzone zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 marca 2011 r.
Ogólne Wymogi dla OSP Ubiegających się o Status OPP
Ochotnicze Straże Pożarne mogą również uzyskać status organizacji pożytku publicznego, pod warunkiem że ich działalność pożytku publicznego na rzecz ogółu społeczności jest prowadzona nieprzerwanie przez co najmniej 2 lata (art. 22 ust. 1 ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie). Status OPP uzyskuje się z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego (KRS).
Procedura Rejestracji w KRS
W celu dokonania wpisu w Krajowym Rejestrze Sądowym należy złożyć odpowiednie formularze:
- KRS-Z20
- KRS-W-OPP
Zgłoszenie tych zmian podlega opłaceniu. Do wniosku o zmianę w KRS należy dołączyć zaświadczenia z Krajowego Rejestru Karnego o niekaralności członków zarządu i komisji rewizyjnej, a także zmieniony statut.
Wymogi Statutowe
Stowarzyszenie ubiegające się o nadanie mu statusu organizacji pożytku publicznego powinno w treści statutu zamieścić postanowienia dotyczące zakazów, o których stanowi art. 20 ust. 1 pkt 6 lit. a-d ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Zakazy te dotyczą między innymi:
- udzielania pożyczek lub zabezpieczania zobowiązań majątkiem organizacji w stosunku do jej członków, członków organów lub pracowników oraz osób im bliskich,
- przekazywania majątku na rzecz członków, członków organów lub pracowników oraz ich osób bliskich, na zasadach innych niż w stosunku do osób trzecich lub po cenach wyższych niż rynkowe,
- wykorzystywania majątku na rzecz członków, członków organów lub pracowników oraz ich osób bliskich na zasadach innych niż w stosunku do osób trzecich, chyba że to wykorzystanie bezpośrednio wynika z celu statutowego,
- zakupu towarów lub usług od podmiotów, w których uczestniczą członkowie organizacji, członkowie jej organów lub pracownicy oraz ich osób bliskich, na zasadach innych niż w stosunku do osób trzecich lub po cenach wyższych niż rynkowe.
W załączniku KRS-W-OPP należy wpisać kod Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), który można znaleźć np. za pośrednictwem wyszukiwarki internetowej.
Majątek OSP po Rozwiązaniu
W razie braku postanowienia statutu lub uchwały w sprawie przeznaczenia majątku po rozwiązaniu OSP, sąd orzeka o przeznaczeniu majątku na określony cel społeczny (art. 38 ustawy Prawo o stowarzyszeniach). Według wzorcowego statutu OSP, pozostały po rozwiązaniu majątek, stanowiący własność OSP, może przejść na własność np. właściwej gminy, Związku OSP RP lub innej osoby prawnej. Sprzęt i urządzenia przeciwpożarowe będące własnością komunalną przechodzą do dyspozycji samorządu terytorialnego.
tags: #organizacje #pozytku #publicznego #wybierz #zwiazek #osp