Orkiestra Dęta Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) im. Jana Muchy w Ciężkowicach to zasłużony dla regionu zespół, który przez lata swojej działalności wychował setki muzyków. Jej bogata historia, pełna wyzwań i sukcesów, świadczy o niezwykłej pasji i zaangażowaniu członków.
Początki Orkiestry i Pierwsi Kapelmistrzowie
Według kronik parafialnych, Orkiestra Dęta w Ciężkowicach powstała i została zarejestrowana w 1908 roku. Narodziła się z inicjatywy ówczesnego burmistrza, a równocześnie prezesa Towarzystwa Strażackiego - Jana Kapałki. Wiadomo, że pierwszy kapelmistrz orkiestry, Jakub Hanak, pochodził z Tuchowa. Co ciekawe, część instrumentów dla orkiestry zakupił Ignacy Jan Paderewski, który w tym czasie był właścicielem dworu w pobliskiej Kąśnej Dolnej. Orkiestra zadebiutowała podczas ważnych wydarzeń patriotycznych, takich jak manifestacje organizowane w pięćsetną rocznicę bitwy pod Grunwaldem w 1910 roku, czy też pierwsze dni niepodległości i upadek monarchii austro-węgierskiej.
Dwie dłuższe przerwy w działalności orkiestry spowodowały obie wojny światowe. W czasie II wojny światowej Niemcy zarekwirowali część instrumentów, a pozostałe przechowywane były na wieży kościoła. Po zawierusze wojennej działalność ciężkowickiej orkiestry odżyła.
Pierwszym kapelmistrzem w czasach powojennych był Władysław Górecki, były kapelmistrz orkiestry wojskowej, który prowadził zespół przez krótki okres czasu. Kolejni kapelmistrzowie, tacy jak Ignacy Mucha, jego bratanek Jan Mucha, Janusz Trela oraz Tomasz Wroński, wyrastali z orkiestry, rozwijali w niej swój talent i wiązali z nią swoje życie.
Siedziba orkiestry mieściła się początkowo w Ratuszu, później w budynku obecnej Poczty, a także w prywatnym domu na ulicy św. Andrzeja.
Era Jana Muchy i Rozkwit Działalności
W 1953 roku, kapelmistrz Ignacy Mucha, ze względu na podeszły wiek, przekazał batutę swojemu bratankowi - Janowi Muchy. Trudna sytuacja bytowa orkiestry i brak zainteresowania władz jej działalnością sprawiła, że dom Państwa Muchów stał się świetlicą i miejscem prób orkiestry. Wielu muzyków stawiało tam swoje pierwsze kroki w muzykowaniu pod bacznym okiem Pana Jana.
Za czasów Pana Jana Muchy orkiestra strażacka w Ciężkowicach była uznawana za najlepszą w regionie. Dużo się o niej mówiło, a jej członkowie uczestniczyli w przeglądach, paradach i konkursach odbywających się w różnych miastach na terenie kraju. Wśród największych sukcesów z tego okresu można wymienić:
- III miejsce w Wojewódzkim Konkursie Orkiestr Dętych w Miechowie (1966 r.)
- IV miejsce w Międzypowiatowym Festiwalu Orkiestr Dętych w Tarnowie (1967 r.)
- I miejsce w Festiwalu Strażackich Orkiestr Dętych w Bolesławiu (1967 r.)
Wielkim przeżyciem dla ciężkowickich muzyków był wspólny występ z liczącą ponad tysiąc osób orkiestrą z okazji wizyty papieża Jana Pawła II w Tarnowie w 1987 roku.
Jan Mucha był również współzałożycielem orkiestry dętej w Siemiechowie, przez krótki okres czasu prowadził orkiestrę działającą przy L.O.K w Tuchowie, a także był członkiem Orkiestry Zakładów Azotowych w Tarnowie. Zaprowadził piękną tradycję grania z wieży ciężkowickiego kościoła pieśni maryjnych w maju. Mówił, że to dla Maryi za uratowanie życia na robotach w Niemczech i szczęśliwy powrót do domu. Tradycja ta, sięgająca początkiem lat powojennych, podtrzymywana jest nadal. Pan Jan Mucha zmarł 7 stycznia 1992 roku.
W 1992 roku, wolą poprzedniego kapelmistrza i wszystkich członków orkiestry, jej prowadzeniem zajął się Pan Janusz Trela. Na wniosek członków, orkiestrze nadano imię Jana Muchy, aby upamiętnić jego zasługi. Za dotychczasową działalność Wojewódzki Ośrodek Kultury obdarował ją statuetką „Uskrzydlony”, a straż pożarna, z którą orkiestra była zawsze związana, odznaczyła ją złotym medalem za zasługi dla pożarnictwa.
Kolejni Liderzy i Nowa Siedziba
Początkiem 2000 roku Janusz Trela zrezygnował z kierowania orkiestrą. Zgodnie z tradycją, że prowadzący wywodził się z jej szeregów, kierowanie zespołem przejęli między innymi Tomasz Tabaszewski oraz Tomasz Wroński, a od 2019 roku pierwszym kapelmistrzem orkiestry został Andrij Drażnycia, natomiast tamburmajorem - Tomasz Tabaszewski. W tym czasie nastąpiła znacząca zmiana pokoleń, dzięki czemu orkiestra obecnie śmiało może pozycjonować się jako orkiestra młodzieżowa.
Początkiem 2013 roku orkiestra zamieniła swoją dotychczasową siedzibę na piękną salę prób pod dachem strażackiej remizy. Dzięki zaangażowaniu wielu osób spełniły się marzenia wielu pokoleń ciężkowickich muzyków, co stworzyło godziwe warunki do ćwiczeń i zaprowadziło długo wyczekiwaną normalność.
Jubileusze i Współpraca Międzyorkiestrowa
Orkiestra w Ciężkowicach to zespół o długiej tradycji, który często uczestniczył w ważnych wydarzeniach i obchodach. Lata 2000. to czas wytężonej pracy zespołu - orkiestra uczestniczyła w niemal każdej uroczystości na terenie Gminy, odwiedziła też kilka zakątków Małopolski, biorąc udział w przeglądach, spotkaniach z zaprzyjaźnionymi orkiestrami i w różnych ważnych wydarzeniach.
- 18 maja 2003 roku, z okazji 25-lecia pontyfikatu Jana Pawła II, orkiestra uczestniczyła w koncercie połączonych orkiestr, liczących łącznie około 200 muzyków.
- W 2005 roku Ciężkowicka Orkiestra obchodziła 100-lecie swojej działalności. Została odznaczona Złotym Znakiem Związku OSP, a jej członkowie otrzymali liczne odznaczenia i wyróżnienia.
- W 2007 roku, za staraniem orkiestry, ówczesne władze Gminy ufundowały tablicę upamiętniającą sześćdziesiąt lat grania pieśni maryjnych z wieży kościoła parafialnego.
- W 2011 roku zespół brał udział w koncercie orkiestr z okazji 225-lecia Diecezji Tarnowskiej w Szczucinie.
- W 2012 roku Powiatowy Przegląd Orkiestr Dętych po raz pierwszy odbył się w Ciężkowicach.
Orkiestra dęta OSP w Ciężkowicach bardzo dobrze współpracowała z orkiestrą ze Szczawy, prowadzoną wówczas przez księdza rodaka Zygmunta Warzechę, oraz orkiestrą z Maniowych. Wymiana doświadczeń, repertuaru i wzajemne wspieranie się w tych ciężkich dla tego typu działalności czasach, charakteryzowało tę współpracę. Łączone orkiestry dawały koncerty na Dniach Gorczańskich w Kamienicy i Szczawie w 2004 roku, a także grały na 110-leciu OSP w Maniowach w 2006 roku.
110-lecie Orkiestry Dętej im. Jana Muchy
W słoneczną niedzielę, 13 maja 2018 roku, w towarzystwie druhów strażaków z macierzystej jednostki oraz kilkuset strażaków z powiatu tarnowskiego, Orkiestra Dęta im. Jana Muchy w Ciężkowicach obchodziła swój piękny jubileusz - 110 lat istnienia. Uroczystości połączono z obchodami powiatowymi Dnia Strażaka, a zaszczycili je znamienici goście z resortu i świata polityki, m.in. Prezes Zarządu Głównego Związku OSP RP Waldemar Pawlak, Poseł na Sejm RP i Prezes Zarządu Wojewódzkiego Związku OSP RP Edward Siarka, Wicemarszałek Województwa Małopolskiego Stanisław Sorys, oraz liczni przedstawiciele władz lokalnych i kościelnych.
Uroczystości rozpoczęły się Mszą Świętą w Sanktuarium Pana Jezusa Miłosiernego i św. Andrzeja Apostoła w Ciężkowicach. Następnie uczestnicy, prowadzeni przez trzy orkiestry dęte, pięćdziesiąt pocztów sztandarowych i kompanię honorową, przeszli na teren letniego amfiteatru. Tam odbyły się oficjalne uroczystości związane z poświęceniem i przekazaniem nowego sztandaru dla Zarządu Oddziału Powiatowego Związku OSP RP w Tarnowie oraz odznaczenia zasłużonych strażaków, w tym wielu członków Orkiestry Jubilatki z Ciężkowic. Finałem wydarzenia był niezwykły koncert połączonych orkiestr dętych, liczących łącznie 110 muzyków, pod batutami swoich dyrygentów.
Działalność Edukacyjna i Kulturalna
Orkiestra Dęta OSP im. Jana Muchy regularnie uczestniczy w uroczystościach patriotycznych, kościelnych i strażackich na terenie gminy i powiatu. Występuje z koncertami, współpracuje z sąsiednimi orkiestrami dętymi, realizuje szereg projektów edukacyjnych i kulturalnych, a także aktywnie działa w środowisku lokalnym, pełniąc funkcję reprezentanta kultury dla mieszkańców i gości. Orkiestra pomaga również dzieciom i młodzieży w stawianiu pierwszych kroków w ich karierze muzycznej.
Projekt "Spotkanie u Paderewskiego: warsztaty muzyki patriotycznej"
„Spotkanie u Paderewskiego” to zadanie o charakterze edukacyjno-kulturalnym, które powstało z myślą o aktywizacji potencjału utalentowanych mieszkańców regionu Pogórza Ciężkowicko-Rożnowskiego. Celem projektu jest stworzenie możliwości do spotkania i rozwoju muzycznego w ramach działalności orkiestry dętej.
Projekt zakłada realizację warsztatów muzycznych dla różnych grup wiekowych, począwszy od dzieci, a skończywszy na seniorach. Miejscem realizacji zadania jest Centrum Ignacego Jana Paderewskiego w Kąśnej Dolnej, a tematem przewodnim - muzyka patriotyczna. W ramach warsztatów odbywają się zajęcia sekcyjne, próby orkiestry dętej oraz warsztaty musztry orkiestrowej. W ramach upowszechniania, w listopadzie 2023 roku Centrum Kultury Gminy Ciężkowice oraz Orkiestra Dęta OSP im. Jana Muchy zaprosiły na warsztaty muzyczne, które objęły również aktywności rekreacyjno-sportowe. Uczestnicy doskonalili i rozwijali swoje umiejętności podczas realizacji warsztatów musztry oraz poszczególnych sekcji. Zwieńczeniem owocnych zajęć był koncert podsumowujący, który odbył się w ciężkowickim Ratuszu, a 11 listopada w nowoczesnej przestrzeni Małopolskiego Centrum Edukacji Ekologicznej odbył się koncert finałowy uczestników warsztatów muzyki patriotycznej. Koncert był idealną okazją do zaprezentowania nowo nabytych umiejętności i ćwiczonego repertuaru. Udział w projekcie był szansą nie tylko na szlifowanie umiejętności muzycznych, ale także na aktywny wypoczynek i wspólną zabawę. Tematyka warsztatów i koncertu nawiązywała do wartości patriotycznych, ściśle łącząc się z miejscem realizacji zadania - Dworem I. J. Paderewskiego w Kąśnej Dolnej, który zapewnił dogodne sale do ćwiczeń i pozwolił na poznanie wątku historyczno-patriotycznego związanego z obecnością wielkiego polityka i muzyka w Ciężkowicach.
Koncerty kolęd i pastorałek w Bobowej
Orkiestra Dęta OSP im. Jana Muchy w Ciężkowicach regularnie zaprasza mieszkańców i gości Gminy Bobowa na Koncert kolęd i pastorałek, który odbywa się corocznie 18 stycznia o godzinie 17:00 w Miejskim Centrum Kultury przy ul. Św. Wawrzyńca w Bobowej. Wstęp na koncert jest darmowy, a bezpłatne bilety można odebrać w biurze Centrum Kultury i Promocji Gminy Bobowa.
Warsztaty Integracyjne w Biesnej
W sobotę 8 lipca zorganizowano terenowe warsztaty integracyjne, na które zaproszono zaprzyjaźnioną Orkiestrę Dętą OSP Biesna. Miejscem muzycznego spotkania była gościnna Biesna, gdzie na scenie plenerowej orkiestry spędziły wartościowy czas, ćwicząc wspólnie utwory z repertuaru. Warsztaty poprowadził kapelmistrz orkiestry z Ciężkowic - Andrzej Drażnycia. Po zakończeniu części warsztatowej odbyło się spotkanie integracyjne i poczęstunek w formie grilla. Wydarzenie to podkreśliło dobrą współpracę między orkiestrami i wzmocniło integrację muzyków.
Najnowsze Osiągnięcia i Nagrody
W ostatnich latach Orkiestra, uczestnicząc w konkursach i przeglądach, zdobyła szereg nagród, potwierdzając swój wysoki poziom artystyczny:
- 2022 r.:
- Wyróżnienie na Przeglądzie orkiestr Strażackich w Tarnowie.
- III miejsce na Ryglickiej Paradzie Orkiestr Dętych.
- 2023 r.:
- II miejsce na Konkursie Orkiestr Dętych „Echo Trombity” w Nowym Sączu.
- II miejsce na Ogólnopolskim Konkursie Muzyki Filmowej Orkiestr Dętych w Suchej Beskidzkiej.
- 2024 r.:
- III miejsce na II Ogólnopolskim Konkursie Muzyki Filmowej Orkiestr Dętych w Suchej Beskidzkiej.
- III miejsce na XXVI Wiśnickiej Paradzie Orkiestr Dętych (Nowy Wiśnicz).
- II miejsce na XV Przeglądzie Strażackich Orkiestr Dętych Powiatu Tarnowskiego.
- II miejsce na 46. Festiwalu Orkiestr Dętych Echo Trombity w Nowym Sączu.