Pożary kombajnów na polach: przyczyny, skutki i zapobieganie

Wzrost liczby pożarów maszyn rolniczych w okresie żniw

Okres żniw, choć kluczowy dla rolników, wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia pożarów maszyn rolniczych. W ciągu ostatniego tygodnia odnotowano trzy przypadki pożarów maszyn rolniczych, co podkreśla wagę problemu i potrzebę zwiększonej ostrożności. Przykładem takiego zdarzenia był pożar kombajnu, który miał miejsce w lipcu w miejscowości Róża Podgórna w gminie Stoczek Łukowski. Maszyna stanęła w ogniu podczas pracy na polu, tuż przed rozpoczęciem rolowania słomy. W akcji gaśniczej brały udział jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) ze Stoczka Łukowskiego, Wojcieszkowa, Adamowa, Krzywdy, Woli Okrzejskiej oraz zastęp z Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej (PSP) w Łukowie.

Podobne zdarzenia miały miejsce również w innych regionach Polski. W miejscowości Stary Las, dyżurny Komendy Powiatowej PSP w Nysie otrzymał zgłoszenie o pożarze kombajnu marki Claas Lexion, który pracował na polu rzepaku. Pomimo wysłania pięciu jednostek straży pożarnej, maszyna spłonęła doszczętnie. Strażakom udało się jednak ugasić pożar w ciągu około 20 minut od zgłoszenia i uniknąć zajęcia się ogniem okolicznych upraw. W wyniku zdarzenia nikt nie został poszkodowany.

Kolejny incydent miał miejsce w miejscowości Szczybały Orłowskie (woj. warmińsko-mazurskie), gdzie pożar kombajnu marki Bizon objął również część zboża na pobliskim polu. Na miejsce natychmiast ruszyły jednostki OSP z Wydmin. Pożar był już w pełni rozwinięty w momencie przybycia służb ratunkowych. Strażacy szybko przystąpili do gaszenia ognia, by nie dopuścić do jego dalszego rozprzestrzeniania się na sąsiednie areały. Tego typu zdarzenia są niestety coraz częstsze w okresie żniw, a wysoka temperatura, obecność pyłu zbożowego oraz praca w trudnych warunkach to czynniki sprzyjające zapłonom.

W miejscowości Turów (pow. wieluński, woj. łódzkie) doszło do pożaru kombajnu zbożowego, od którego płomienie rozprzestrzeniły się na zboże na pniu oraz ściernisko. Działania ratownicze trwały prawie 3 godziny. Spaleniu uległy częściowo kombajn zbożowy, zboże na pniu na powierzchni około 0,2 ha oraz ściernisko i słoma na powierzchni około 1,8 ha. W akcji gaśniczej brały udział zastępy z wielu jednostek OSP.

W Krynce k. Łukowa, w dniu 26 lipca, doszło do pożaru kombajnu zbożowego. Na miejscu okazało się, że kierujący kombajnem doznał obrażeń ciała, a strażacy udzielili mu kwalifikowanej pierwszej pomocy.

W Starościnie (woj. lubelskie) również odnotowano pożar kombajnu podczas prac żniwnych. Dzięki szybkiej akcji trzech jednostek straży pożarnej udało się opanować ogień i zapobiec jego rozprzestrzenieniu. Pożar wybuchł w jednym z kombajnów pracujących na polu w miejscowości Starościn (powiat lubartowski). Strażacy rozpoczęli akcję gaśniczą bezpośrednio po przybyciu na miejsce, skutecznie ograniczając rozwój ognia i zabezpieczając teren. Wstępne ustalenia wskazują, że przyczyną pożaru mogła być awaria techniczna maszyny podczas pracy.

Przyczyny pożarów kombajnów

Pożar kombajnu zbożowego jest zazwyczaj wynikiem nawarstwiających się przyczyn, które mogą wynikać z błędów technologicznych, jakości podzespołów, zaniedbań eksploatacyjnych lub czynników od nas niezależnych. Kluczową rolę odgrywa tarcie, które w wyniku niedostatecznego smarowania lub zużycia elementów prowadzi do nadmiernego wzrostu temperatury. Szczególnie narażone są łożyska i punkty tulejowania, które w normalnych warunkach pracy mają za zadanie eliminować tarcie i odprowadzać ciepło. Gdy tarcie przekracza bezpieczną granicę, może dojść do zapłonu.

Najczęstsze przyczyny pożarów:

• Niewłaściwe smarowanie i brak konserwacji łożysk: Brak smarowania łożysk i ich okresowa wymiana to najczęstsza przyczyna pożarów. Obracające się, rozgrzane do czerwoności, niesmarowane łożysko w zamkniętych komorach kombajnu, w których panuje ogromne zapylenie, prowadzi do natychmiastowego zapłonu.
• Nawijanie się źdźbeł na wałki: Suche źdźbła zbóż nawijające się na wałki w pobliżu łożysk mogą w szybki sposób doprowadzić do zapłonu.
• Osadzanie się pyłu i resztek roślin: Pył i suche resztki roślin osadzające się na rozgrzanym silniku, kolektorze wydechowym czy turbosprężarce mogą prowadzić do samozapłonu.
• Wycieki gorącego oleju hydraulicznego: Nagły wyciek gorącego oleju hydraulicznego może stanowić zaczątek pożaru.
• Awarie układu elektrycznego: Luźne lub niedokręcone połączenia obwodów elektrycznych, szczególnie w starszych kombajnach, mogą powodować przepływ zbyt wysokiego natężenia prądu i prowadzić do zapłonu. Należy zwrócić uwagę na zaciski akumulatora i wszelkie połączenia "masowe".
• Przegrzewanie się silnika: Praca maszyny w wysokiej temperaturze naraża silnik na pożar z powodu nadmiernego nagrzania.
• Iskry spowodowane uderzeniem kamienia: Uderzenie kamienia w cepy bębna młócącego może wytworzyć iskrę, która doprowadzi do pożaru w układzie omłotowym.
• Pył z pleśni: Zbyt często padający deszcz może prowadzić do przerostu zbóż i pojawienia się pleśni na kłosach. Osad z pleśni opadający na części kombajnu może również doprowadzić do pożaru.

Skutki pożarów kombajnów

Pożar kombajnu podczas żniw pociąga za sobą szereg negatywnych konsekwencji, zarówno dla rolnika, jak i dla otoczenia.

Wielorakie skutki pożaru:

• Zakłócenie planu żniw: Intensywne wykorzystanie kombajnów w krótkim czasie żniw sprawia, że dostępność zastępczego sprzętu jest bardzo ograniczona. W przypadku całkowitego zniszczenia maszyny, rolnik musi szukać pomocy u innych gospodarzy lub firm, co może prowadzić do dalszych opóźnień i strat.
• Ryzyko rozprzestrzenienia ognia: Ogień z kombajnu może łatwo przenieść się na pozostałe do zebrania zboże, a także na sąsiednie pola należące do innych osób.
• Zagrożenie dla ludzi: Pożar kombajnu stwarza ogromne niebezpieczeństwo dla operatora maszyny, osób przebywających w jej otoczeniu oraz dla osób podejmujących próby gaszenia i ratowania sprzętu.
• Szkody rzeczowe: Pożar kombajnu to szkoda rzeczowa liczona w dziesiątkach, a nawet setkach tysięcy złotych.
• Problemy z odszkodowaniem: Uzyskanie pełnego odszkodowania od ubezpieczyciela może być skomplikowane. Często ubezpieczyciele zaniżają wartość maszyny z momentu szkody lub odliczają wartość pozostałości, co prowadzi do znacząco niższej wypłaty niż suma ubezpieczenia.

Zapobieganie pożarom kombajnów

Aby zminimalizować ryzyko pożaru kombajnu, należy przestrzegać szeregu zasad dotyczących konserwacji maszyny, jej eksploatacji oraz dbałości o otoczenie.

Kluczowe działania zapobiegawcze:

• Dokładne przeglądy przedsezonowe: Niezbędne jest skrupulatne zapoznanie się z instrukcją obsługi kombajnu oraz przeprowadzenie dokładnego przeglądu przed rozpoczęciem sezonu żniwnego. Należy sprawdzić stan przewodów elektrycznych, czy nie zostały przegryzione przez gryzonie.
• Utrzymanie czystości: Regularne czyszczenie kombajnu, szczególnie w miejscach narażonych na gromadzenie się kurzu i resztek roślin (wymienione wcześniej części, komora silnika, okolice łożysk, wałki, koła pasowe), jest kluczowe. Do czyszczenia można użyć sprężonego powietrza i szczotki.
• Prawidłowe smarowanie: Należy przestrzegać zaleceń dotyczących częstotliwości smarowania newralgicznych punktów maszyny, zgodnie z instrukcją obsługi.
• Kontrola układu elektrycznego: Należy dokręcić wszystkie połączenia elektryczne, sprawdzić zaciski akumulatora i połączenia "masowe". Miejsca styku oczek z korpusem powinny być oczyszczone do gołego metalu.
• Kontrola układu paliwowego: Należy zwracać uwagę na miejsca potencjalnych przecieków lub pocenia się przewodów paliwowych i złączy w układzie wtryskowym.
• Sprawdzanie osłon termicznych: Wszystkie osłony termiczne, znajdujące się w komorze silnika, wokół kolektora wydechowego i tłumika, muszą być kompletne i nieuszkodzone.
• Odpowiednie wyposażenie przeciwpożarowe: Kombajn powinien być wyposażony w sprawne i odpowiednio duże gaśnice. Jedna powinna znajdować się w kabinie kierowcy, a druga na zewnątrz maszyny.
• Przestrzeganie zasad BHP: Operatorzy kombajnów powinni pamiętać o zakazie palenia wyrobów tytoniowych w czasie pracy oraz nieużywania otwartego ognia.
• Odłączanie akumulatorów: Po każdym oddaleniu się od kombajnu należy odłączyć akumulatory za pomocą wyłącznika.
• Uważność na warunki atmosferyczne: Wysoka temperatura otoczenia może prowadzić do przegrzewania się maszyny.
• Utrzymanie porządku na polu: Przed wyruszeniem w pole należy upewnić się, że na polu nie ma kamieni, które mogłyby spowodować iskrę.

W przypadku zauważenia płomieni, pierwszą czynnością, którą powinien podjąć operator, jest odjechanie od nieściętego zboża i zgaszenie silnika w maszynie. Warto również pamiętać o posiadaniu odpowiednich gaśnic i znajomości zasad ich użycia.

Ubezpieczenie maszyn rolniczych

Pożar kombajnu to ogromne straty finansowe, dlatego kluczowe jest posiadanie odpowiedniego ubezpieczenia. Proces likwidacji szkody, zwłaszcza w przypadku maszyn specjalistycznych, może być skomplikowany.

Kluczowe aspekty ubezpieczenia:

• Właściwa wycena maszyny: Suma ubezpieczenia powinna odpowiadać rzeczywistej wartości rynkowej maszyny w momencie zawarcia polisy. Rolnik może zadeklarować wyższą wartość sprzętu, jednak w przypadku szkody nastąpi jej weryfikacja. Zaniżenie sumy ubezpieczenia grozi zarzutem niedoubezpieczenia i proporcjonalnie umniejszonym odszkodowaniem.
• Weryfikacja wyceny ubezpieczyciela: W przypadku szkody, ubezpieczyciel może zaniżyć wartość maszyny, odliczając wartość pozostałości. Warto zweryfikować wycenę, porównując ją z ofertami sprzedaży podobnych maszyn na rynku lub konsultując się z serwisami maszyn rolniczych.
• Ogólne Warunki Ubezpieczenia (OWU): Należy dokładnie zapoznać się z zapisami OWU, które precyzują sposób ustalania sumy ubezpieczenia i procedury likwidacji szkody.
• Szkoda całkowita: Za szkodę całkowitą w ubezpieczeniu AgroCasco uznaje się sytuację, gdy koszt naprawy maszyny przekracza 70% jej wartości. W takich przypadkach ubezpieczyciele mogą stosować praktyki zaniżania wartości przedmiotu szkody i zawyżania wartości pozostałości, co prowadzi do zmniejszenia wypłacanego odszkodowania.

tags: #pozar #kombajna #na #polu #stoczek #lukowski