Orkiestra Dęta Ochotniczej Straży Pożarnej w Walawie to zespół z bogatą historią, sięgającą początków XX wieku. Powstała w 1912 roku i od tego czasu nieprzerwanie towarzyszy lokalnej społeczności w najważniejszych uroczystościach, wzbogacając je swoją muzyką.
Początki w Głuchowicach i Okres Przedwojenny
Orkiestra Dęta, działająca obecnie przy OSP w Walawie, powstała w 1912 roku we wsi Głuchowice, położonej wówczas w województwie lwowskim. Jej założycielem był Tomasz Słubicki, który spoczywa na walawskim cmentarzu wraz z innymi członkami orkiestry.
Pierwotnym celem działalności Orkiestry była oprawa muzyczna mszy świętych w miejscowym kościele parafialnym oraz uświetnianie uroczystości wiejskich. Początkowo zespół utworzyło w Głuchowicach sześciu mieszkańców wsi, którzy grali do mszy, ponieważ w miejscowym kościele brakowało organów.
Do 10 lutego 1940 roku kapelmistrzem był Łukasz Jakubiszyn. Tego dnia został on zesłany na Sybir wraz z innymi rodzinami, skąd już nie powrócił. Na jego miejsce kapelmistrzem wybrano Andrzeja Słabickiego. W czasie II wojny światowej orkiestra odegrała kluczową rolę w ochronie wielu osób przed wywózką, grając we Lwowie dla żołnierzy sowieckich jadących na front. W 1944 roku członkowie orkiestry zostali przymusowo wcieleni do służby wojskowej, stacjonując we Lwowie pod batutą kapelmistrza Stanisława Rzepskiego, gdzie ich zadaniem było odprowadzanie zmobilizowanych jednostek wyruszających na front.
Okres Powojenny i Przeniesienie do Walawy
Po wojnie, w grudniu 1945 roku, większość muzyków z Głuchowic wraz z rodzinami została wysiedlona i osiedliła się w Walawie. Podczas przejazdu do Polski instrumenty chowane były w workach ze zbożem, natomiast bas, ze względu na duże rozmiary, przykryto słomą. W okresie powojennym członkowie orkiestry nie mogli swobodnie działać, a instrumenty muzyczne musieli starannie ukrywać przed nową władzą.
W latach 1947-1949 orkiestra została umundurowana w mundury junackie w ramach tzw. "Służby Polsce", którą w gminie kierował przedwojenny sierżant, pan Rzyjewski. W 1950 roku kapelmistrzem został Mateusz Błaszczyszyn. Orkiestra działała nadal w powiecie przemyskim i jego okolicach, będąc wówczas jedyną orkiestrą dętą w regionie.
Rozwój i Znaczenie Orkiestry w Nowoczesności
W 1965 roku kapelmistrzem został Henryk Daniel. W tym czasie orkiestra w przeważającej części obsługiwała uroczystości kościelne. W latach stanu wojennego brała udział w poświęceniu sztandarów Solidarności PKP Żurawica i Przeworsk w Katedrze w Przemyślu. Uświetniała również poświęcenie wielu kościołów, między innymi w Ujkowicach, Orłach czy Bolestraszycach. Działalność Orkiestry Dętej z Walawy cenili także biskupi przemyscy.
Orkiestra zapewnia oprawę muzyczną podczas różnorodnych uroczystości kościelnych i państwowych. Uświetnia również muzyką uroczystości prywatne, takie jak wesela, zabawy czy dożynki. Od 1995 roku orkiestra jest umundurowana.
Współczesne Kierownictwo i Miejsce Prób
W 1998 roku kapelmistrzem został Władysław Rzepski, a funkcję dyrygenta pełnił Wincenty Łysy. Od listopada 2005 roku funkcję kapelmistrza sprawuje Witold Chwasta, natomiast funkcję korepetytora i dyrygenta od 2007 roku pełni Kazimierz Łysy. Obecnie nauka gry oraz próby odbywają się w Domu Strażaka w specjalnie przygotowanym pomieszczeniu.
Wybrane Wydarzenia i Koncerty
Orkiestra Dęta OSP Walawa regularnie uczestniczy w wielu wydarzeniach, zarówno o charakterze religijnym, jak i świeckim, stanowiąc ważny element kulturalny regionu.
Koncerty Kolęd
W dniu 19 stycznia (rok nieokreślony w tekście źródłowym) orkiestra uświetniła ceremonię mszalną w miejscowości Wyszatyce. Około godziny 16:00 rozpoczęła się Msza Święta, podczas której orkiestra zagrała kilka najpopularniejszych kolęd. Oprócz grania podczas eucharystii, po mszy zaprezentowano krótki, 25-minutowy koncert kolęd, w tym takich jak „Gdy się Chrystus rodzi”, „Wśród nocnej ciszy”, „Tryumfy Króla Niebieskiego” i wiele innych.
Tego samego dnia, około godziny 17:00, po powrocie do Walawy, orkiestra zagrała kolejny koncert dla seniorów, którzy przybyli na spotkanie opłatkowe do lokalnej świetlicy. Przy dźwiękach granych i śpiewanych kolęd minął cały niedzielny wieczór. Śpiewanie kolęd towarzyszy orkiestrze przez dłuższy czas, aż do drugiego lutego.
Nagrania i Obecność Online
Orkiestra udostępnia nagrania kolęd w swoim wykonaniu za pośrednictwem serwisu YouTube. Wszystkie utwory z płyty zostały nagrane w kościele parafialnym Najświętszego Serca Pana Jezusa w Walawie pod batutą Kazimierza Łysy w czasie świąt w 2006 roku. Orkiestra zachęca do odwiedzania swojego kanału na YouTube, gdzie w niedługim czasie mają ukazywać się kolejne nagrania.
Koncert kolęd w wykonaniu Orkiestry Dętej OSP w Gąbinie w dn. 04.01.2015r - cz.1
Uroczystości Patriotyczne
Orkiestra aktywnie uczestniczy w obchodach świąt państwowych. Uczciła Narodowe Święto Niepodległości występem na uroczystej Mszy Świętej w miejscowości Niziny oraz krótkim koncertem przed świątynią.
Wydarzenia Gminne i Powiatowe
- W dniu 8 września 2013 roku odbyła się uroczystość nadania sztandaru oraz poświęcenia wozu strażackiego Ochotniczej Straży Pożarnej w Ciemięrzowicach. Orkiestra Dęta OSP Walawa brała udział w tym wydarzeniu, a po uroczystości poprowadziła zebranych gości i mieszkańców w dźwiękach marszy pod remizę. Głównym dowódcą uroczystości był druh Grzegorz Niemiec, członek Zarządu Gminnego Związku Ochotniczej Straży Pożarnej w Orłach.
- Pierwszego września (rok nieokreślony) orkiestra uczestniczyła w dożynkach powiatu przemyskiego, które odbyły się w miejscowości Małkowice. Uroczystości rozpoczęły się Mszą Świętą w Kościele pod wezwaniem Nawiedzenia NMP, gdzie orkiestra zagrała pieśni takie jak „Cóż Ci Jezu damy”, „Wszystko Tobie oddać pragnę” oraz „Bądźże Pozdrowiona”. Po Mszy Świętej orkiestra odprowadziła uczestników na stadion sportowy, gdzie kontynuowano zabawę.
- 7 lipca (rok nieokreślony) orkiestra wraz z chórem z gimnazjum w Orłach reprezentowała swoją gminę na II Festiwalu Ziemi Przemyskiej w Huwnikach. Celem festiwalu było pokazanie dorobku kulturalnego gmin całego powiatu przemyskiego. Był to już drugi raz, kiedy gmina Orły była reprezentowana na tym festiwalu, którego pierwsza edycja odbyła się w Medyce.
Wyjazd Szkoleniowo-Integracyjny
W dniach 16-18 sierpnia 2013 roku orkiestra OSP Walawa odbyła wyjazd szkoleniowo-integracyjny do Bukowiny Tatrzańskiej. Trzydniowa wycieczka rozpoczęła się wcześnie rano z rodzinnej miejscowości.
Skład i Liczebność Orkiestry
W orkiestrze gra kilkadziesiąt osób, choć początki zespołu były skromniejsze. Media odnotowały, że OSP Walawa, łącznie z orkiestrą, liczy obecnie 70 druhów. Wśród muzyków znajdują się zarówno doświadczeni weterani, jak i młodzi adepci sztuki. Najstarszym muzykiem jest 84-letni Franciszek Łysy, natomiast najmłodszym 14-letni Kamil Błaszczyszyn. Najdłużej, bo od ponad pół wieku, w orkiestrze gra Wincenty Łysy.