Historia muzykowania orkiestralnego w Zakrzowie to bogata opowieść, która sięga głęboko w przeszłość, świadcząc o silnych tradycjach i zaangażowaniu lokalnej społeczności. Od początków w 1919 roku, poprzez trudne powojenne lata, aż do współczesnej Orkiestry Dętej Ochotniczej Straży Pożarnej w Zakrzowie, muzyka zawsze odgrywała ważną rolę w życiu parafialnym i gminnym.
Początki muzykowania orkiestralnego w Zakrzowie
Tradycja muzykowania orkiestralnego w Zakrzowie sięga już 1919 roku. W tym okresie istniejeły informacje o parafialnej orkiestrze dętej, składającej się z 16 muzyków. Założycielem i „ojcem” tej orkiestry parafialnej był ks. Ferdynand Puzik, który pełnił wówczas funkcję administratora parafii pod wezwaniem św. Mikołaja w Zakrzowie. Ksiądz Puzik, znany ze swojej miłości do muzyki, sam był dobrym organistą i aktywnie wspierał rozwój lokalnego życia muzycznego.
Reaktywacja orkiestry parafialnej po wojnie
Upłynęło wiele czasu, nim rozpoczął się drugi „żywot” orkiestry parafialnej. Po raz kolejny inicjatorem jej odrodzenia stał się sam proboszcz. W roku 1951 mury zakrzowskiego kościoła po raz pierwszy po tak długim czasie usłyszały głos trąbki. Był to dzień poświęcenia nowych dzwonów, co miało miejsce w październiku 1951 roku. Pewnego dnia ks. Ferdynand Puzik, idąc drogą ze stacji kolejowej Jaborowice przez Banatki (ul. Dworcowa), usłyszał głos trąbki w domu rodziny Kudella. Ku wielkiemu zaskoczeniu rodziny, proboszcz wstąpił i poprosił młodego chłopaka, Henryka, o zagranie w czasie niedzielnej uroczystości. Jak wspomina solista, trąbkę otrzymał niewiele wcześniej od wujka, a tu spotykał go taki zaszczyt. Nuty dla muzyka napisał ks. Puzik; było to Te Deum laudamus zagrane na początku Mszy św., jeszcze jedna pieśń, a na zakończenie uroczystej sumy: „Brzmi cichej godziny”.
Największym problemem w tamtym czasie było zdobycie instrumentów. Na szczęście, Józef Kudella, będący w tym czasie klerykiem w nyskim seminarium, gdzie utworzył orkiestrę, miał także trochę znajomości w Zabrzu. W ten oto sposób pożyczał lub kupował najpotrzebniejsze instrumenty. Ogromną pomocą wspierał muzyków ksiądz Puzik.
Rola orkiestry w życiu parafialnym
Orkiestra swoją grą uświetniała wiele uroczystości, m.in.:
- Boże Narodzenie
- Wielkanoc
- Uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Pańskiej (Boże Ciało)
- I Komunia Święta
- Procesje w dzień św. Urbana
- Odpust parafialny
- Podziękowania za żniwa
- Kiermasze
- Procesje na cmentarz w dniu Wszystkich Świętych
Okazjonalne uczestnictwo orkiestry dętej w życiu parafii to uświetnianie muzyką następujących okazji:
- Prymicje
- Urodziny księży proboszczów
- Pożegnanie lub powitanie księży
- Jubileusze parafialne
- Peregrynacje obrazów (np. obrazu Matki Bożej Jasnogórskiej)
- Poświęcenie dzwonów
- Urodziny jubilatów
- Pogrzeby parafian
Ważnym elementem pobożności parafialnej był także udział w pielgrzymkach na Górę św. Anny. Choć brak jest informacji, czy przedwojenna kapela również towarzyszyła pielgrzymom, to pewne jest, że powojenna orkiestra uczestniczyła w pielgrzymkach do św. Anny.
Przemiany i powstanie Orkiestry Dętej OSP Zakrzów
Na początku lat 70. XX wieku w zakrzowskiej parafii nastąpiło wiele zmian, które dotknęły również orkiestrę. W 1972 roku kapela przeżyła swoją drugą młodość, przyjmując wtedy nazwę Orkiestry Ochotniczej Straży Pożarnej Zakrzów. Dyrygentem został Józef Friedrich (organista oraz kierownik Szkoły Podstawowej w Steblowie), natomiast gospodarzem orkiestry - Henryk Kudella.
Pod koniec lat 70. nastąpiły trudne chwile dla kapeli, gdyż wielu starszych i doświadczonych muzyków wyjechało do Niemiec. Dyrygentem wówczas był Maksymilian Kanzy, który zwrócił się do Kierownika Szkoły w Steblowie - Józefa Friedricha - z prośbą o wytypowanie kilku uzdolnionych muzycznie uczniów z klas VI i VII do nauki gry na instrumentach dętych. Okazało się, że była to słuszna decyzja, bowiem część z nich zainteresowała się muzyką i ukończyła szkoły muzyczne, a w czasie odbywania służby wojskowej grali w dobrych orkiestrach zawodowych. To posunięcie zapewniło ciągłość i rozwój orkiestry, wprowadzając świeżą krew i nowe talenty.
Współczesna Orkiestra Dęta OSP w Zakrzewie
Orkiestra Dęta przy Zarządzie Oddziału Gminnego Związku OSP RP w Zakrzewie powstała 2 sierpnia 2004 roku. Jej utworzenie było inicjatywą Prezesa Zarządu Oddziału Gminnego OSP p. Jana Mańkowskiego, Wójta Gminy Zakrzewo p. Marka Ziemińskiego oraz Kapelmistrza p. Romana Organiściaka i p. Kazimierza Kujawy.
Obecnie grupa koncertowa liczy 25 członków. Składa się ona w większości z dzieci i młodzieży - uczniów szkół podstawowych, gimnazjalnych i średnich, zamieszkałej na terenie gminy Zakrzewo, a także muzyków nieco starszych. Sympatia i uznanie społeczności gminy, a zwłaszcza młodzieży dla orkiestry, powoduje duży napływ chętnych do muzykowania. Orkiestrę nadal prowadzi Kapelmistrz p. Roman Organiściak.
Siła tradycji i zaangażowanie
Tradycja muzyczna w Zakrzowie jest tak silna, że ciągle przybywają młodzi członkowie. Często są to dzieci, a nawet już wnuki członków powojennej orkiestry, co świadczy o międzypokoleniowym przekazywaniu pasji do muzyki. Orkiestra aktywnie uczestniczy w życiu kulturalnym i społecznym, uświetniając liczne wydarzenia.
Wybrane wydarzenia i historyczne momenty
Poniżej przedstawiono wybrane daty i wydarzenia z historii orkiestry dętej w Zakrzowie i okolicach:
- 26.06.1955 rok: Prymicje ks. Józefa Kudelli
- 24.06.1956 r.: Prymicje ks. Rafała Morawin
- Zakrzowską orkiestrę wspomagali muzycy z parafii św. Andrzeja w Zabrzu
- Orkiestra w Grzędzinie
- 16.02.1958 rok: Prymicje Ojca Serafina Franciszka Latacz
- Lata 1957-1959: Zakrzowska orkiestra w połączeniu z orkiestrą z parafii św. Andrzeja w Zabrzu
- 15.08.1968 rok: "50 lat z nami", Jubileusz Ks. Ferdynanda Puzik
- 1969 rok: Próba orkiestry kalwaryjskiej w ogrodzie franciszkańskim
- 28.12.1972 rok: Procesja pogrzebowa Ks. Ferdynanda Puzik
- 1.06.1980 rok: Spotkanie z okazji Dnia Dziecka
- 22.05.1983 rok: Prymicje ks. Arnolda Drechsler
- 1994 rok: Młodsze pokolenie orkiestry. Od lewej stoją: Geller G., Heide B., Niwka G., Kunert J., Kudella R., Kanzy M., Ploszczyk B. Na dole od lewej stoją: Dudek S., Weis W., Wieczorek A.
- 1995 rok: 40-lecie kapłaństwa ks. Józefa Kudelli
- 1997 rok: Dalsze aktywności orkiestry
- 1999 rok: Zjazd kursowy
- 2002 rok: 40-lecie kapłaństwa ks. Stefana Jenek
- Wrzesień 2002 rok (Podlesie): Jubileusz 50-lecia kapłaństwa ks. Alfreda Latki i 40-lecie kapłaństwa ks. Reinholda Goldmanna
- 25.12.2005 rok: Koncert kolęd
- 18.06.2006 roku: VII Festiwal Orkiestr Dętych OSP im.
- 14.10.2006 rok: Występ w Steblowie
- 16.09.2007 rok: Muzycy z naszej orkiestry często uświetniali swoją obecnością uroczystości w parafii Ducha Św. w Ostrożnicy
- 18.05.2008 rok: Występ w Ostrożnicy
- 22.05.2008 rok: Uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Pańskiej
- 24.05.2008 rok: 25-lecie kapłaństwa ks. Arnolda Drechsler
- 15.06.2008 rok: Kolejny występ orkiestry
- 6.06.2010 roku: VI Waganiecki Festiwal Orkiestr Dętych
- 17.07.2010 roku: Koncert okolicznościowy na polach Grunwaldu w 600. rocznicę Bitwy pod Grunwaldem
- 2010 rok: I Komunia Święta
- 16.10.2011 rok: Uroczysta suma z okazji 60-lecia istnienia orkiestry
- 15.09.2013 rok: Dożynki parafialne
- 2013 rok: Obchody św.