Kraśnicka Ochotnicza Straż Pożarna (OSP) posiada bogatą historię, której początki sięgają początku XX wieku. Organizacja ta przez dekady odgrywała kluczową rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa przeciwpożarowego w regionie, ewoluując wraz z potrzebami miasta.
Początki i rozwój jednostki (1907-1918)
Miasto Kraśnik, gęsto zabudowane drewnianymi domami i pozbawione odpowiedniej infrastruktury wodnej, było w przeszłości szczególnie narażone na pożary. Ratunek był bardzo trudny, gdyż miasto było pozbawione niemal zupełnie wody - istniała jedynie studnia w Rynku, często zepsuta, a wodę dowożono beczkami z pobliskiej rzeki.
Kraśnicka Straż Ogniowa, pierwsza nazwa dzisiejszej OSP, powstała po kilkuletnich staraniach u władz rosyjskich z inicjatywy Roberta Przegalińskiego w 1907 roku. Założycielami organizacji byli m.in.:
- Jan Wysocki (aptekarz) - pierwszy prezes
- Jan Misztalski (przemysłowiec)
- Wojciech Rycerz (obywatel miejski)
- Mieczysław Grotkowski (krawiec) - pierwszy komendant
- Piotr Pruszyński (nauczyciel)
- Władysław Karpiński (podleśny ordynacki)
Zarząd i członkowie OSO, pomimo trudności finansowych i braku zainteresowania ze strony władz carskich, zdołali zorganizować jednostkę liczącą 80 dobrze wyszkolonych i umundurowanych strażaków. W 1912 roku przy OSO utworzono kółko teatralne, a jednostka pozyskała remizę na dziedzińcu przyklasztornym. W czasie I wojny światowej, po wkroczeniu wojsk austriackich w 1914 roku, strażnikom powierzono opiekę nad miastem oraz zaopatrzenie szpitala wojskowego.
Okres międzywojenny i lata okupacji
W 1918 roku jednostka została zorganizowana na nowo pod nazwą Ochotnicza Straż Pożarna. Z składek ludności zakupiono sprzęt: dwie sikawki ręczne i dwa beczkowozy, a w 1924 roku dokupiono kolejne cztery. Lata 20. i 30. to okres rozkwitu straży, która dzięki intensywnemu szkoleniu odnosiła sukcesy w zawodach pożarniczych (m.in. I miejsce w Janowie w 1925 roku).
Podczas okupacji hitlerowskiej strażacy kontynuowali działalność, choć często w warunkach przymusu. Przykładem może być pożar w Nasycalni w Lipie w 1943 roku, gdzie Niemcy pod przymusem wysłali strażaków do gaszenia. Pod koniec wojny strażacy uchronili sprzęt przed wywozem do Niemiec, ukrywając go we własnych domach.
Rozwój po II wojnie światowej
W latach powojennych OSP w Kraśniku przeszła szereg reorganizacji. W 1963 roku wybrano nowy zarząd, w skład którego weszli m.in. Fidelis Łukasik (prezes) oraz Wacław Kopiwoda, który pełnił funkcję gospodarza instrumentów i dyrygenta orkiestry OSP. W 1964 roku utworzono młodzieżowe drużyny żeńskie i męskie.
W 1966 roku na placu należącym do OSP zlokalizowano Strażnicę Powiatowej Komendy Straży Pożarnej, co doprowadziło do długotrwałych sporów o własność. Ostatecznie obiekty te zostały przekazane OSP na własność w 1992 roku. W latach 1967-1975 przeprowadzono liczne remonty: zainstalowano centralne ogrzewanie, doprowadzono bieżącą wodę oraz wyremontowano instrumenty dla orkiestry.
Współczesność i orkiestra OSP
29 maja 1977 roku kraśnicka jednostka uroczyście obchodziła swoje 70-lecie oraz 50-lecie orkiestry OSP. Pomimo powstania Zawodowej Straży Pożarnej, członkowie OSP nie zaprzestali działalności. Do dnia dzisiejszego strażacy ochotnicy biorą czynny udział w akcjach gaśniczych, szkoleniach, zawodach sportowo-pożarniczych oraz zwalczaniu klęsk żywiołowych.