Historia Orkiestry Dętej Ochotniczej Straży Pożarnej w Zagórowie

Orkiestra, jako instytucja kulturalna, skupia ludzi chcących grać na instrumentach, tworzyć muzykę i ożywiać życie kulturalne w danej miejscowości. Jej rola jest społeczna i integracyjna, wpływa na rozwój kultury i socjalizuje. Orkiestry dęte w przeszłości były ściśle związane z wojskowością i patriotyzmem, a muzycy zagrzewali oddziały wojskowe do walki. Ta tradycja znalazła swoje odzwierciedlenie w orkiestrach działających przy jednostkach straży pożarnej, które również posiadają charakter wojskowy (musztra, mundury) i pełnią służbę względem społeczeństwa, ratując mienie i ludzkie życie oraz kreując życie społeczne.

Początki i powstanie orkiestry (1899-1914)

Historia zagórowskiej orkiestry sięga 1899 roku, kiedy to ksiądz Trojanowski, ówczesny proboszcz, wpłynął na rozwój muzyki w Zagórowie. Przy kościele działało 12 muzyków-samouków. Jak mówiono: "12 było apostołów i 12 pierwszych zagórowskich muzyków, którzy zapoczątkowali orkiestrę". Pod koniec 1899 roku lekarz i społecznik Konstanty Kwiryn Lidmanowski założył w Zagórowie straż ogniową i, zakupując 20 instrumentów, umożliwił muzykom realizację pasji w większym składzie. Lidmanowski, jako prezes straży, stał się kluczową postacią dla powstającej orkiestry. Straż działała wówczas w pomieszczeniu podobnym do dużej szopy, niedaleko kościoła na Berdychowie. W szeregach straży działali również Żydzi, m.in. Hersz Apt, właściciel kamienicy na Dużym Rynku, oraz słynny zagórowski kupiec Moric Kiwała. Pierwszym kapelmistrzem zagórowskiej orkiestry został Jan Malinowski.

W 1905 roku Lidmanowski i ksiądz Pęcherski zorganizowali przy straży szkołę elementarną, przy której działała orkiestra, notabene pierwsza w Zagórowie instytucja kultury. Orkiestra działała do 1914 roku, czyli do wybuchu I wojny światowej, kiedy to Jan Malinowski opuścił Zagórów, a orkiestra zawiesiła swoją działalność na czas wojny.

Reaktywacja i rozwój w okresie międzywojennym (1918-1939)

Po zakończeniu wojny i odzyskaniu przez Polskę niepodległości, orkiestrę reaktywowali druhowie Lisowski i Winnicki. Działalność orkiestry stała się bardziej profesjonalna, a ona sama zaczęła odnosić sukcesy. W latach 30. kapelmistrzem został Jan Jasiński. Muzycy ćwiczyli trudne utwory, grając nie tylko w święta i majówki, ale również wieczorami. W 1930 roku orkiestra zajęła I miejsce w Konkursie Patriotycznym, a w 1933 roku otrzymała I nagrodę na konkursie w Koninie.

W 1934 roku orkiestra, pod kierownictwem Jana Jasińskiego, prowadziła również działalność filantropijną, organizując imprezy dochodowe na cele oświatowe i społeczne. Między innymi zbierała pieniądze dla bezrobotnych i powodzian. W 1928 roku rozpoczęto budowę remizy strażackiej, będącej dziś gmachem Miejsko-Gminnego Ośrodka Kultury w Zagórowie. Budowa trwała trzy i pół roku, tworząc na parterze pomieszczenia na sprzęt, a na piętrze dużą salę ze sceną. W 1921 roku w Zagórowie powstało Towarzystwo Gimnastyczne SOKÓŁ, a druh Sinecki powołał do życia drugą orkiestrę, która jednak działała tylko rok. Jan Jasiński, który uczył się muzyki w Poznaniu u znanego kompozytora Józefa Surzyńskiego, był nieocenionym reformatorem orkiestry. Ćwiczył z muzykami ambitny repertuar, rozpisywał, opracowywał i komponował liczne utwory. W czasie II wojny światowej orkiestra ponownie zawiesiła działalność.

Okres powojenny i dalszy rozwój (po 1945)

Po wojnie orkiestrę prowadził Stanisław Wiatrowski (w 1933 roku), a następnie Leonard Gołębiowski. W 1947 roku kapelmistrzem został Stefan Rakoczy, któremu w prowadzeniu orkiestry pomagali Józef Smorawiński i Roman Matuszewski. W zagórowskiej orkiestrze często grały trzy pokolenia rodzin: dziadek, syn i wnuk, co świadczyło o silnych tradycjach muzycznych. Kolejnym kapelmistrzem został Roman Matuszewski. W 1959 roku pałeczkę przejął Eugeniusz Jasiński, syn Jana. Eugeniusz dorównywał ojcu talentem muzycznym, pobierając naukę u niego oraz w Łodzi. Został uhonorowany wieloma nagrodami i medalami, w tym Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Orkiestra w tamtym okresie grała ambitny repertuar, a muzycy spotykali się trzy razy w tygodniu. Władze orkiestry w tym czasie tworzyli: opiekun Jan Kosman, prezes lekarz Zbigniew Sławek, sekretarz Tadeusz Płócienniczak, skarbnik Lucyna Cieluba i bibliotekarz Mieczysław Brzeg.

Wśród sukcesów orkiestry z tamtych lat warto wymienić:

• 1967 - II miejsce na wojewódzkich eliminacjach w Jarocinie.
• 1970 - I miejsce w III kategorii na Wielkopolskim Festiwalu Chórów i Orkiestr.
• 1971 - I miejsce podczas Koncertu Najlepszych Zespołów Strażackich Wielkopolski.
• 1971 - I miejsce na Wojewódzkim Konkursie Orkiestr Strażackich oraz V miejsce na Ogólnopolskim Festiwalu w Pułtusku.

Orkiestra Zagórowska na Festiwalach Ogólnopolskich i w Koszalinie

21 października 1975 roku kapelmistrzem orkiestry został Henryk Burda, który talentem muzycznym nie odbiegał od Jasińskich. Henryk Burda, podobnie jak jego poprzednicy, miał duże plany i ambicje dotyczące działalności orkiestry. Jego starania zaowocowały kolejnymi sukcesami:

• 1976 - I miejsce na Wojewódzkim Przeglądzie Orkiestr Dętych w Turku.
• 1977 - IV miejsce na IV Ogólnopolskim Festiwalu Orkiestr Dętych OSP w Koszalinie.
• 1978 - II miejsce na Międzywojewódzkim Przeglądzie Orkiestr Dętych OSP Polski Centralnej.
• 1979 - Nagroda Zarządu Głównego Polskiego Związku Chórów i Orkiestr na V Ogólnopolskim Festiwalu Orkiestr Dętych OSP w Koszalinie.

Orkiestra zagórowska stała się sławna do tego stopnia, że w lokalnym programie telewizyjnym „Teleskop” wyemitowano reportaż pt. „Uparci” o dyrygencie Burdzie i jego pracy z członkami orkiestry. Dziennikarze telewizyjni upodobali sobie upór i zdolności zagórowskich muzyków. Kolejnym osiągnięciem było:

• 1980 - II miejsce na Międzywojewódzkim Przeglądzie Orkiestr Dętych w Ciechocinku.
• 1982 - II miejsce na Międzywojewódzkim Przeglądzie Orkiestr Dętych OSP w Wągrowcu.

Nowe pokolenia i współczesność (od 1988)

W 1988 roku kapelmistrzem orkiestry został Grzegorz Piotrowski. W latach 1989-2006 orkiestrę prowadził Andrzej Grzeszczak. W tym okresie orkiestra kontynuowała swoją działalność i zdobywała kolejne wyróżnienia:

• 1990 - Puchar Prezesa Spółdzielni Inwalidów PRZYJAŹŃ na Wojewódzkim Przeglądzie Orkiestr Dętych OSP w Słupcy.
• 1992 - II miejsce podczas Wojewódzkiego Przeglądu Strażackiego Orkiestr Dętych OSP w Zagórowie.
• 1994 - II miejsce podczas Wojewódzkiego Przeglądu Orkiestr Dętych OSP w Uniejowie.
• 1995 - II miejsce podczas Wojewódzkiego Przeglądu Wiejskich Orkiestr Dętych OSP w Świnicach Warckich.
• 1996 - V i VI miejsce na Wojewódzkim Przeglądzie Orkiestr Dętych OSP w Strzałkowie.

W 2000 roku orkiestra uczestniczyła w warsztatach muzycznych zorganizowanych przez kapelmistrza Grzeszczaka w Szkole Podstawowej nr 15 w Koninie, a także w Przeglądzie Orkiestr Dętych w Kleczewie, gdzie kapelmistrza zastąpił druh i muzyk Michał Ulatowski. W 2006 roku kapelmistrzem został Wojciech Grzeszczak. W 2007 roku orkiestra odbyła wakacyjne warsztaty muzyczne w Zaniemyślu, gdzie rolę instruktora pełnił Robert Żurański, zawodowy muzyk i późniejszy kapelmistrz. W tym samym roku orkiestra wystąpiła podczas Jubileuszu 600-lecia Zagórowa oraz nagrała dwa utwory z repertuaru zespołu PERFEKT.

W kolejnych latach orkiestra brała udział w licznych wydarzeniach:

• 2007 - Udział w Festynie Parafialnym.
• 2009 - Udział w II Impresjach Muzycznych Orkiestr Dętych w Pyzdrach, Festynie Parafialnym w Zagórowie oraz uczestnictwo w warsztatach muzycznych w Poroninie.
• 2010 - Udział w III Impresjach Muzycznych Orkiestr Dętych w Pyzdrach i zimowych warsztatach muzycznych w MGOK.

W 2011 roku kapelmistrzem został Robert Żurański. W tym roku orkiestra zaprezentowała koncert z okazji Święta Niepodległości, z gościnnym udziałem grającego na trąbce Marcina Skuratowicza, obecnego kapelmistrza. W 2012 roku członkowie orkiestry uczestniczyli w warsztatach muzycznych w Białym Dunajcu. W 2014 roku orkiestra brała udział w VI Międzypowiatowym Konkursie Kolęd na Instrumenty Dęte w Koninie oraz wystąpiła z okazji „Powitania Lata”. W czerwcu tego samego roku orkiestra zajęła III miejsce w 25. Amatorskim Przeglądzie Orkiestr Dętych „O kleczewską wieżę” w Kleczewie, a kapelmistrz Skuratowicz otrzymał tytuł Najlepszego Kapelmistrza.

W dniach 25-27 września 2017 roku członkowie Orkiestry Reprezentacyjnej Miasta Zagórów wybrali się na wycieczkę do Czech, zwiedzając okolice Kotlin Kłodzkiej i Jeleniogórskiej, Karpacz, Szklarską Porębę, Pragę oraz Kutną Horę. W 2018 roku historycznym wydarzeniem było objęcie funkcji kapelmistrza przez pierwszą kobietę w historii Zagórowskiej Orkiestry - Izabellę Graczyk. W grudniu 2018 roku odbyły się warsztaty dla członków Orkiestry Reprezentacyjnej Miasta Zagórów w Ośrodku Edukacji Przyrodniczej w Lądzie, podczas których oficjalnie podziękowano za współpracę kapelmistrzowi Marcinowi Skuratowiczowi.

W maju 2022 roku dla orkiestry zakupiono instrumenty muzyczne za kwotę 25 000 PLN, dzięki dofinansowaniu ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z funduszu promocji kultury. W grudniu 2023 roku orkiestra nawiązała współpracę z Ochotniczą Strażą Pożarną w Zagórowie, w celu powrotu do swoich korzeni i kultywowania tradycji (orkiestra przez 100 lat działała w strukturach OSP).

Obecnymi kapelmistrzami orkiestry są dr Szymon Piotrowski i prof. Ryszard Jarosław Piotrowski, a mażoretki prowadzi Alicja Matuszak. Orkiestra bierze udział we wszystkich uroczystościach patriotycznych i religijnych, łącząc różne gatunki muzyczne, od pieśni patriotycznych i religijnych, po utwory rozrywkowe prezentowane podczas koncertów, przeglądów i festiwali. Tradycją Zagórowa stały się koncerty listopadowe, w tym jubileuszowy koncert z okazji 123-lecia orkiestry z Krzysztofem Respondkiem, oraz koncerty świąteczne kolęd i pastorałek w zagórowskim kościele parafialnym.

W marcu 2024 roku odbył się koncert z okazji Dnia Kobiet, gdzie gościnnie wystąpili przyjaciele orkiestry: Krzysztof Miętkiewicz, Ewelina Rybarczyk i Jerzy Pieszak. Opiekę nad orkiestrą sprawuje Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury.

Działalność i misja orkiestry

Próby orkiestry odbywają się w piątki od 18:00 do 19:30, a próby mażoretek w soboty od 10:00 do 12:00. Zajęcia indywidualne prowadzone są w piątki po szkole oraz w soboty. Naukę na instrumentach prowadzą wykwalifikowani instruktorzy: Mateusz Cajler, Mariusz Marcinkowski oraz Daniel Słowiński. Gra w orkiestrze to możliwość uczestniczenia w warsztatach wyjazdowych i wycieczkach. Nauka gry to rozwój osobisty i intelektualny, a także rozrywka i odskocznia od rzeczywistości. Orkiestra oferuje bezpłatną naukę oraz bezpłatne wypożyczenie instrumentów.

tags: #orkiestra #osp #zagorow #w #koszalinie