Zabezpieczenie medyczne imprez masowych i mniejszych wydarzeń to kluczowy element dbałości o zdrowie i życie uczestników. W Polsce rolę tę odgrywają zarówno wyspecjalizowane podmioty lecznicze, jak i jednostki Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP), które coraz częściej włączają się w system ratownictwa medycznego.
Podstawy Prawne Zabezpieczenia Medycznego Imprez Masowych
Kwestie zabezpieczenia medycznego imprez masowych są szczegółowo określone w polskim prawie. Kluczowym aktem prawnym jest Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 lutego 2012 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących zabezpieczenia pod względem medycznym imprezy masowej. Odnosi się ono do Ustawy z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych, a także do Ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych.
Według tych przepisów, organizator imprezy masowej jest zobowiązany do zapewnienia odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa medycznego, dostosowanego do wielkości i charakteru wydarzenia. Wykonawcą zabezpieczenia medycznego imprezy masowej musi być podmiot leczniczy, który spełnia wszystkie wymagane kryteria.
Wymagania dla Podmiotów Leczniczych Realizujących Zabezpieczenie
Podmiot leczniczy realizujący zabezpieczenie medyczne powinien być:
- Zarejestrowany zgodnie z obowiązującymi przepisami.
- Posiadać stosowne ubezpieczenie.
- Móc legalnie pozyskiwać leki i niektóre produkty medyczne (np. leki ścisłego rozchodu, w tym narkotyczne, niezbędne w niektórych stanach nagłych).
Minimalne Wymagania dotyczące Personelu i Zespołów Medycznych
Zabezpieczenie medyczne imprezy masowej składa się z różnych elementów, a ich liczba i rodzaj są bezpośrednio zależne od liczby uczestników. Wśród nich wyróżnia się:
- Punkty Pomocy Medycznej (PPM) - w skład takiego punktu wchodzi lekarz posiadający prawo wykonywania zawodu i co najmniej trzyletnie doświadczenie w udzielaniu świadczeń zdrowotnych, a także pielęgniarka systemu lub ratownik medyczny.
- Zespoły Wyjazdowe - mogą być to zespoły z lekarzem (karetka typu C) lub bez lekarza (karetka typu B). Ważne jest, że zespoły te nie mogą być jednocześnie jednostkami systemu Państwowe Ratownictwo Medyczne (PRM), czyli karetkami interwencyjnymi wzywanymi pod numerami 112/999. Zespoły wyjazdowe muszą posiadać specjalistyczny środek transportu sanitarnego, spełniający cechy techniczne i jakościowe określone w Polskich Normach.
- Patrole Piesze - złożone zazwyczaj z dwóch ratowników, którzy przebywają wśród uczestników, zapewniając szybką pierwszą pomoc i kierując potrzebujących do punktów medycznych.
Jeżeli impreza masowa przekracza liczbę 10 000 uczestników, wymagany jest dodatkowo Koordynator Medyczny.
Tabela Minimalnych Wymagań Zabezpieczenia Medycznego Imprezy Masowej
Poniższa tabela przedstawia minimalną liczbę i rodzaj elementów zabezpieczenia medycznego w zależności od liczby uczestników imprezy masowej:
| Rodzaj zespołu | do 5 tys. uczestników | do 10 tys. uczestników | do 25 tys. uczestników | do 65 tys. uczestników | powyżej 65 tys. uczestników |
|---|---|---|---|---|---|
| Patrol Pieszy | 1 | 2 | do 15 tys. 3, powyżej 15 tys. 4, powyżej 20 tys. 5 | powyżej 25 tys. 6, powyżej 30 tys. 7, powyżej 35 tys. 8, powyżej 40 tys. 9, powyżej 45 tys. 10, powyżej 50 tys. 11, powyżej 55 tys. 12, powyżej 60 tys. 12 | 13 na pierwsze 65 tys. oraz na każde kolejne rozpoczęte 10 tys. 1 patrol ratowniczy |
| Zespół wyjazdowy bez lekarza | 1 | 1 | 1 | 2 | 2 na pierwsze 65 tys. oraz na każde rozpoczęte kolejne 100 tys. 1 zespół bez lekarza lub 1 zespół z lekarzem |
| Zespół wyjazdowy z lekarzem | 0 | 1 | 1 | powyżej 45 tys. 2 | 2 na pierwsze 65 tys. oraz na każde rozpoczęte kolejne 100 tys. 1 zespół bez lekarza lub 1 zespół z lekarzem |
| Punkt Pomocy Medycznej | 0 | 0 | 1 | powyżej 40 tys. 2, powyżej 70 tys. 3 | 3 na pierwsze 100 tys. oraz na każde rozpoczęte kolejne 50 tys. |
Nie daj się 5 - film edukacyjny - wykorzystywanie seksualne
Ochotnicza Straż Pożarna jako Wsparcie Medyczne
W ostatnich latach obserwuje się dynamiczny rozwój ratownictwa medycznego w strukturach Państwowej Straży Pożarnej (PSP) oraz Ochotniczych Strażach Pożarnych (OSP). Zmiany w Ustawie o Państwowym Ratownictwie Medycznym (PRM) stworzyły możliwość wykonywania czynności zawodowych przez ratownika medycznego w ramach jednostek ochrony przeciwpożarowej.
Zgodnie z obowiązującą ustawą o PRM (Art. 11, pkt 3), ratownik medyczny może udzielać świadczeń zdrowotnych w jednostkach ochrony przeciwpożarowej, o których mowa w art. 15 Ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej.
Uprawnienia OSP do Wykonywania Czynności Medycznych i Zakupu Leków
W odpowiedzi na liczne pytania, Główny Inspektorat Farmaceutyczny opublikował komunikat z dnia 3 sierpnia 2022 roku, który precyzuje kwestie związane z nabywaniem leków przez jednostki OSP. Kluczowe ustalenia to:
- Jednostki ochrony przeciwpożarowej, w tym ochotnicze straże pożarne, włączone do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG), są uprawnione do nabywania w hurtowniach farmaceutycznych produktów leczniczych.
- Dotyczy to leków określonych w załącznikach 1-3 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 marca 2019 r. w sprawie wykazu świadczeń zdrowotnych, które mogą być udzielane przez ratownika medycznego w ramach zadań Policji, Służby Ochrony Państwa, Straży Granicznej oraz Państwowej Straży Pożarnej.
Podsumowując, zaawansowane czynności medyczne przewidziane dla ratowników medycznych są możliwe do realizacji wyłącznie przez ratowników medycznych w jednostkach ochrony przeciwpożarowej włączonych do KSRG. Tylko te jednostki mogą legalnie zakupić leki do celów świadczeń zdrowotnych.
Rola OSP w Systemie Państwowego Ratownictwa Medycznego
Jednostki OSP pełnią kluczową rolę we wsparciu systemu Państwowego Ratownictwa Medycznego, zwłaszcza w obliczu rosnących wyzwań i czasów dotarcia Zespołów Ratownictwa Medycznego (ZRM), szczególnie na obszarach wiejskich. Analizy i badania podkreślają znaczenie społecznej roli strażaka-ratownika, jako wsparcia przy wykonywanych zawodowo świadczeniach przez ZRM.
Wnioski z badań wskazują, że:
- Z uwagi na alokację ZRM, nie zawsze są one w stanie dotrzeć na czas do poszkodowanego wymagającego zaawansowanych działań ratowniczych, np. w przypadku nagłego zatrzymania krążenia.
- Funkcjonujący w Polsce system ratowniczy umożliwia wykorzystanie potencjału strażaków ochotników do działań w zakresie kwalifikowanej pierwszej pomocy (KPP) przed dotarciem ZRM.
- Społeczna rola OSP w Polsce w zakresie wsparcia medycznego w zadaniach Systemu PRM jest kluczowa dla poprawy przeżywalności osób będących w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego.
Ustawodawcy udało się stworzyć odpowiednie regulacje dotyczące zadań i kompetencji strażaków ochotników w zakresie udzielania KPP. Istnieją również właściwe przepisy dotyczące współpracy systemów ratowniczych w Polsce - pogotowia ratunkowego i straży pożarnej.
Wyzwania i Potrzeby Rozwoju
Mimo postępów, istnieją obszary wymagające doprecyzowania. Należałoby dokładniej określić przepisy dotyczące bezpośredniego wykorzystania potencjału sprzętowego i ludzkiego OSP, zwłaszcza na obszarach wiejskich. Niezbędne jest również doposażenie medyczne jednostek OSP w automatyczne defibrylatory zewnętrzne (AED), a także modyfikacja procedur i regulacji prawnych w obszarze zdobywania i utrzymywania uprawnień do wykonywania KPP.
OSP w Zabezpieczaniu Imprez Nieniemasowych
Ochotnicze Straże Pożarne często uczestniczą również w zabezpieczaniu mniejszych imprez, które nie są kwalifikowane jako masowe, takich jak lokalne festyny, zabawy dla dzieci, seminaria czy konferencje. W takich przypadkach OSP może zapewniać zabezpieczenie pod kątem:
- Ochrony przeciwpożarowej (ppoż.).
- Zabezpieczenia medycznego (udzielanie pierwszej pomocy, wsparcie medyczne).
- Kierowania ruchem.
Do realizacji tych zadań wymagane jest odpowiednie przeszkolenie. Członkowie OSP uczestniczący w zabezpieczeniach muszą mieć ukończone 18 lat, co jest związane z odpowiedzialnością i charakterem wykonywanych czynności.
Kiedy jednostka OSP zgadza się na takie zabezpieczenie, powinna pobierać za to odpowiednie wynagrodzenie, co umożliwia pokrycie kosztów operacyjnych i dalszy rozwój. Zabezpieczenie imprezy, szczególnie gdy wiąże się z wielogodzinnym zaangażowaniem, powinno także obejmować zapewnienie posiłku dla strażaków.
Ustawa z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych (Dz.U. 2009 nr 62, poz. 504 z późn. zm.)
Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz. U. poz. 2490)
Ustawa z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie Medycznym (Dz. U. nr 191, poz. 1410 z późn. zm.)
Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 869 z późn. zm.)
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 marca 2019 r. w sprawie wykazu świadczeń zdrowotnych, które mogą być udzielane przez ratownika medycznego w ramach zadań Policji, Służby Ochrony Państwa, Straży Granicznej oraz Państwowej Straży Pożarnej
tags: #osp #a #zabezpieczenie #medyczne