ORP Błyskawica: historia i opis najsłynniejszego polskiego niszczyciela

ORP Błyskawica to jeden z najsłynniejszych polskich okrętów wojennych, który obecnie pełni rolę okrętu-muzeum w Gdyni. Jako najstarszy zachowany niszczyciel na świecie, stanowi unikatowy zabytek techniki i żywy symbol tradycji polskiej Marynarki Wojennej.

Historia budowy i wejście do służby

W latach 30. XX wieku, w ramach rozbudowy floty, Polska podjęła decyzję o pozyskaniu nowoczesnych jednostek. Po nieudanych przetargach we Francji i Szwecji, wybór padł na brytyjską stocznię J. Samuel White & Co. z Cowes na wyspie Wight. Umowę na budowę dwóch niszczycieli typu Grom (ORP „Grom” i ORP „Błyskawica”) podpisano 29 marca 1935 roku.

Budowa niszczyciela, nadzorowana przez komandora Stanisława Rymszewicza, przebiegała sprawnie, mimo drobnych opóźnień technicznych i zdrowotnych w stoczni. Okręt został zwodowany 1 października 1936 roku, a 25 listopada 1937 roku podniesiono na nim biało-czerwoną banderę. Pierwszym dowódcą jednostki został kmdr por. Tadeusz Podjazd-Morgenstern.

Specyfikacja techniczna i konstrukcja

Konstrukcja okrętu wyróżniała się smukłym kadłubem o długości 114 metrów i szerokości ponad 11 metrów. Jego wyporność standardowa wynosiła 2011 ton, a maksymalna osiągała blisko 2500 ton. Napęd zapewniający prędkość blisko 40 węzłów stanowiły turbiny parowe systemu Parsonsa.

Pierwotne uzbrojenie składało się z siedmiu armat Bofors kal. 120 mm, działek przeciwlotniczych 40 mm oraz sześciu wyrzutni torped kal. 550 mm. W trakcie służby okręt był wielokrotnie modernizowany, m.in. w 1941 roku, kiedy to otrzymał osiem uniwersalnych dział 102 mm, co znacząco zwiększyło jego możliwości zwalczania celów powietrznych.

Udział w działaniach II wojny światowej

30 sierpnia 1939 roku, w ramach planu „Peking”, ORP Błyskawica wraz z bliźniaczym Gromem i Burzą ewakuował się do Wielkiej Brytanii, co pozwoliło na kontynuowanie walki u boku Royal Navy. W czasie wojny niszczyciel przebył ponad 148 tysięcy mil morskich, uczestnicząc w 108 patrolach bojowych i eskortując 83 konwoje.

Kluczowe momenty służby:

• Kampania norweska (1940): Wspieranie aliantów pod Narwikiem.
• Ewakuacja z Dunkierki (1940): Osłanianie operacji „Dynamo”.
• Obrona Cowes (1942): Załoga okrętu odegrała kluczową rolę w odparciu niemieckiego nalotu na miasto.
• Operacja Overlord (1944): Wspieranie lądowania w Normandii oraz bitwa koło wyspy Ushant.

Losy powojenne i rola muzealna

W lipcu 1947 roku Błyskawica powróciła do Polski. Przez kolejne dwie dekady służyła jako okręt flagowy Marynarki Wojennej. W 1967 roku, po tragicznej awarii kotłowni, w której zginęło siedmiu marynarzy, remont jednostki uznano za nieopłacalny. Po okresie służby jako bateria przeciwlotnicza w Świnoujściu, w 1974 roku okręt przeszedł na „zasłużoną emeryturę”.

Od 1976 roku Błyskawica zacumowana jest przy Molo Południowym w Gdyni jako okręt-muzeum. Dla zwiedzających udostępniono pokład z uzbrojeniem, wnętrza maszynowni oraz kajuty załogi, co pozwala poznać realia życia marynarzy. Okręt jest jedyną jednostką w historii Marynarki Wojennej RP odznaczoną Złotym Krzyżem Orderu Wojennego Virtuti Militari.

tags: #osp #blyskawica #wikipedia