Ochotnicza Straż Pożarna w Raciążu (OSP Raciąż) powstała w 1903 roku. Jej utworzenie było wynikiem inicjatywy najbardziej światłych i znaczących obywateli, cieszącej się ogromnym poparciem całego społeczeństwa miasta Raciąża. Uzyskano wówczas zgodę gubernatora Guberni Płockiej, co było szczególnie istotne, biorąc pod uwagę czasy zaboru rosyjskiego, w których jednostka rozpoczynała swoją działalność.
Początki i misja jednostki
Statutowym zadaniem Straży była przede wszystkim ochrona życia, zdrowia i mienia ludzi przed pożarami i innymi klęskami żywiołowymi. Jednak poza tymi oficjalnymi obowiązkami, OSP w Raciążu spełniała znacznie szerszą rolę. W czasach, kiedy nie było niepodległej Polski, organizacja ta przyczyniała się do szerzenia kultury polskiej i uczenia patriotyzmu, pełniąc tym samym ważną funkcję społeczną i edukacyjną.
Działalność w czasach zaborów
Bardzo szybko po utworzeniu OSP zorganizowano nie tylko jednostkę bojową, ale również kółko teatralne i orkiestrę, co podkreślało jej podwójny charakter - ratowniczy i kulturalny. Już w 1903 roku Straż otrzymała swój sztandar, który jest w posiadaniu jednostki do dziś. Działalność Straży została przerwana przez pierwszą wojnę światową.
Rozwój i modernizacja
Okres międzywojenny i wojny światowe
Po zakończeniu I wojny światowej OSP w Raciążu bardzo szybko wznowiła swoją działalność. Pierwszy rekwizytowy wóz strażacki, oczywiście konny, został zakupiony w 1928 roku, a pierwszą motopompę pozyskano w 1932 roku. Zanim w 1938 roku zbudowano strażnicę przy ulicy Kilińskiego, OSP miała swoje lokum przy ulicy Mławskiej (obecnie znajdują się tam pawilony handlowe) oraz pomiędzy ulicami Kozią i Kościelną (dzisiaj Kościuszki i Wolności). Niestety, druga z wymienionych strażnic spłonęła. W okresie okupacji niemieckiej, mienie i sprzęt strażacki zostały przejęte, a działalność OSP zawieszona.
Powojenny rozkwit i włączenie do KSRG
Po drugiej wojnie światowej OSP w Raciążu ponownie bardzo szybko wznowiła działalność. W 1964 roku jednostka otrzymała swój pierwszy, prawdziwy samochód bojowy, a w latach 80. pozyskano dwa kolejne, bardziej nowoczesne pojazdy: GBA 2,5/16 oraz GCBA 6/32. W 2002 roku jednostka pozyskała samochód operacyjny Polonez, który w 2005 roku został wymieniony na samochód operacyjny Volkswagen Passat. Warto podkreślić, że GCBA 6/32 służy do dziś, natomiast GBA 2,5/16 został sprzedany 21 grudnia 2005 roku. W zamian zakupiono lekki samochód ratownictwa technicznego Ford Transit, zabudowany przez firmę Stolarczyk 577 [M] 73.
OSP w Raciążu została włączona do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG) 28 kwietnia 1995 roku, na mocy decyzji Komendanta Głównego PSP o numerze 7/13/KSRG. W Krajowym Rejestrze Sądowym jednostka została zarejestrowana 6 sierpnia 2001 roku pod numerem KRS 0000024082.
Wyposażenie i zdolności operacyjne
Flota pojazdów i specjalistyczny sprzęt
Obecnie jednostka OSP w Raciążu posiada na wyposażeniu cztery samochody pożarnicze. Są to: ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy marki Scania z 2011 roku, lekki samochód ratowniczo-gaśniczy marki Opel Movano z 2018 roku oraz lekki samochód ratownictwa technicznego marki Ford Transit z 2005 roku. Wspomniany Ford Transit jest wyposażony w niezbędny sprzęt specjalistyczny, w tym agregat prądotwórczy, nożyce kombi, rozpieracz, rozpieracz kolumnowy, wentylator oddymiający oraz aparaty powietrzne. Wszystkie samochody są zawsze sprawne, należycie przygotowane do akcji i niezawodnie służą strażakom w ich statutowej działalności.
Znaczenie społeczne i kulturalne
film film pod tytułem OSP Raciąż
Orkiestra i kultywowanie tradycji
Działalność kulturalna straży w okresie międzywojennym i po wojnie była bardzo ożywiona. Niestety, z biegiem czasu, wraz z rozwojem kina i telewizji, kółka teatralne przestały istnieć. Jednakże, nieprzerwanie, poza okresami wojen, istnieje orkiestra strażacka. Bierze ona udział we wszystkich uroczystościach strażackich, państwowych i miejskich, a jej obecność jest tak integralna, że trudno sobie wyobrazić, aby jej zabrakło.
Ciągłość pokoleń i więź ze społecznością
Od początku istnienia OSP w Raciążu była bardzo związana z całym społeczeństwem. Bycie strażakiem uważano za wyróżnienie, a wybór do Zarządu za zaszczyt i honor. Przez dziesiątki lat trwała nieustanna wymiana pokoleń w OSP, w taki sposób, że dorobek poprzedników był ceniony, uznawany i wykorzystywany przez młodsze pokolenia. W miarę czasu zwiększała się również ilość członków. Trudno jest dokładnie policzyć, ile set, czy ile tysięcy razy przez te sto lat strażacy OSP w Raciążu gasili groźne pożary oraz ile uratowali ludzkich istnień i mienia, co świadczy o ich nieocenionym wkładzie w bezpieczeństwo lokalnej społeczności.