Miejscowość Budy Łańcuckie, położona kilka kilometrów na wschód od Białobrzegów, kryje w sobie bogatą historię oraz dynamicznie działającą społeczność, której ważnym elementem jest Ochotnicza Straż Pożarna. Teren ten, lokowany zapewne w XV wieku przez Pileckich, dziedziców Łańcuta, początkowo związany był z prymitywnymi piecami do wypalania węgla drzewnego i potażu, które określano wówczas nazwą „budy”.
Ochotnicza Straż Pożarna w Budach Łańcuckich
Ochotnicza Straż Pożarna (OSP) w Budach Łańcuckich stanowi kluczowy element bezpieczeństwa i życia społecznego miejscowości. Prezes zarządu reprezentuje OSP na zewnątrz i kieruje całokształtem prac zarządu, zapewniając sprawne funkcjonowanie jednostki.
Cele i działalność OSP
Głównymi celami OSP w Budach Łańcuckich są:
- Prowadzenie działalności mającej na celu zapobieganie pożarom oraz współdziałanie w tym zakresie z instytucjami i stowarzyszeniami.
- Branie udziału w akcjach ratowniczych przeprowadzanych w czasie pożarów, zagrożeń ekologicznych związanych z ochroną środowiska oraz innych klęsk i zdarzeń.
- Informowanie ludności o istniejących zagrożeniach pożarowych i ekologicznych oraz sposobach ochrony przed nimi.
- Rozwijanie wśród członków ochotniczej straży pożarnej kultury fizycznej i sportu oraz prowadzenie działalności kulturalno-oświatowej i rozrywkowej.
- Uczestniczenie i reprezentowanie OSP w organach samorządowych i przedstawicielskich.
Ostatnie działania ratownicze OSP w Budach Łańcuckich
Przykładem zaangażowania jednostki OSP Budy Łańcuckie jest niedawna interwencja. Dziś po godzinie 6:00 doszło do pożaru ciągnika siodłowego z naczepą na autostradowym MOP-ie w Budach Łańcuckich. W sobotni poranek jednostki OSP zostały zadysponowane do tego zdarzenia, wyjeżdżając dwoma zastępami.
Niemal wszystkie zastępy na miejscu zjawiły się w jednym czasie ze względu na rozbieranie barier energochłonnych. Zbudowano dwie linie gaśnicze, z których podawano wodę oraz pianę do gaszenia pojazdu. Zadaniem OSP Budy Łańcuckie było zbudowanie linii zasilającej zastęp z JRG Łańcut oraz pomoc przy ogólnych działaniach ratowniczych.
Ktoś przypadkowo uruchomił system gaśniczy pianowy 🤦♂️ #bezpieczeństwopożarowe #piana #porażka
Obiekty sakralne i historyczne Bud Łańcuckich
Kościół Parafialny
Kościół parafialny, choć jego wezwanie nie zostało określone, usytuowany jest w centrum wsi Budy Łańcuckie. Został wybudowany w latach 1947-1952, według projektu inżyniera architekta Wawrzyńca Dajczaka. Obiekt jest wymurowany z cegły, otynkowany, orientowany i bazylikowy, z półkolistym prezbiterium.
Nawy boczne wyposażone są w transeptowe kaplice. W nawę północną wkomponowana jest kwadratowa wieża z zegarem. Fasada zachodnia zwieńczona jest trójkątnym szczytem z datą 1952, flankowana niskimi, półokrągłymi wieżyczkami połączonymi arkadowym podcieniem z tarasem na górze.
Cmentarz choleryczny i kaplica
Historia Bud Łańcuckich naznaczona jest tragicznymi wydarzeniami, takimi jak epidemia cholery, która wybuchła w Galicji w roku 1868. Organizmy najsilniejsze przetrwały chorobę, natomiast słabsi masowo umierali. Ozdrowieńcy tworzyli ekipy, które zajmowały się opieką nad chorymi i grzebaniem zmarłych.
Na cmentarz choleryczny wybrano miejsce na skraju lasu, na rozstaju dróg z Bud do Opalenisk i z Bud do Żołyni Grabnika. Wykopano dół o głębokości 4 m i warstwami układano zmarłych, posypując ich wapnem, które przekazał rządca folwarku Budy. Według ówczesnych szacunków pogrzebano około 1000 zmarłych z Bud, Korniaktowa i Grabnika. Po wygaśnięciu epidemii grób zasypano i ogrodzono ostrokołem.
Rządca folwarku Budy, który stracił całą rodzinę (żonę i czworo dzieci), ufundował kaplicę murowaną, do której rzeźby wykonał Andrzej Bartnik „Kołodziej”. Na frontowym deskowaniu Wojciech Bosak „Kuśnierz” namalował olejny obraz przedstawiający kwarantannę z „Ojca Zadżumionych” J. Słowackiego. Malunek został zniszczony podczas wykonywania częściowego remontu, który został zlecony przez leśnictwo Budy.
W latach 20. XX wieku profesor Akademii Medycznej w Krakowie wraz z grupą studentów rozpoczął badania cmentarza. Rozkopano mogiłę i stwierdzono żywotność zarazków cholery. Podobno kilku studentów zmarło w wyniku tych badań.
Kapliczka św. Franciszka
Andrzej Bartnik „Kołodziej”, po zakupieniu trzech morgów pola od rodziny Świętoniowskich, postanowił postawić na granicy posesji kapliczkę. W roku 1899 wybudował kapliczkę, do której wstawił figurę św. Franciszka, którą sam wyrzeźbił w drewnie lipowym. Niestety, figurka została skradziona w latach 60. XX wieku. Kapliczka została wyremontowana na polecenie księdza proboszcza W.
Inne kapliczki w miejscowości
W Budach Łańcuckich znajduje się również inna ważna kapliczka, położona obok Szkoły Podstawowej Nr 2 (po prawej stronie Wisłoka). Została ona zbudowana w połowie XIX wieku ze składek okolicznych mieszkańców. Od momentu jej wybudowania, w wieczory majowe odmawiano tam różaniec i modlono się w różnych intencjach, gdyż do kościoła parafialnego w Nowosielcach było około (nieokreślona odległość), co utrudniało dostęp.
Kolejna kapliczka znajduje się na granicy Bud Łańcuckich (prawa strona) i Korniaktowa. Została ona wybudowana po Powstaniu Styczniowym przez rodzinę Lorenców, której syn nie powrócił z powstania.
Pomnik żołnierzy AK
Pamięć o bohaterach lokalnych jest pielęgnowana poprzez pomnik wybudowany w 1994 roku, upamiętniający żołnierzy Armii Krajowej walczących na terenie Bud Łańcuckich.
Warownie ziemne w lasach korniaktowskich
W lasach korniaktowskich, w pobliżu granicy z Opaleniskami, znajduje się wzniesienie. Bez większego trudu można zauważyć, że naturalna wydma została tu przekształcona w umocnienia ziemne, służące do obrony. Stanowi to interesujący ślad dawnych działań strategicznych w regionie.
