Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu (PWP): Funkcja, Montaż i Oznakowanie

Zapewnienie bezpieczeństwa pożarowego w obiektach budowlanych jest priorytetem, a jednym z kluczowych elementów systemów ochrony przeciwpożarowej jest Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu (PWP). Jego podstawowym zadaniem jest odcięcie dopływu energii elektrycznej do wszystkich odbiorników, z wyjątkiem instalacji i urządzeń, których funkcjonowanie jest niezbędne podczas pożaru. Dzięki temu podczas akcji gaśniczej strażacy mogą bezpiecznie korzystać z wody, eliminując ryzyko porażenia prądem, co chroni zarówno służby ratownicze, jak i osoby przebywające w budynku.

Podstawy Prawne i Cel Stosowania PWP

Funkcja oraz obowiązek stosowania przeciwpożarowego wyłącznika prądu w obiektach budowlanych zostały określone w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity: Dz.U. 2019 poz. 1065). W §183 ust. 2 i 3 tego rozporządzenia wskazano, że PWP powinien odcinać dopływ energii elektrycznej do wszystkich odbiorników, poza tymi, które są kluczowe w czasie pożaru, oraz że powinien być umieszczony w pobliżu głównego wejścia do obiektu lub złącza i odpowiednio oznakowany.

Warto zaznaczyć, że odcięcie dopływu prądu przez PWP nie może powodować samoczynnego załączenia drugiego źródła energii elektrycznej, z wyjątkiem źródła zasilającego oświetlenie awaryjne, jeśli występuje ono w budynku. Obowiązek stosowania PWP nie dotyczy wszystkich obiektów, jednak szczegółowe wyjątki wskazane są w treści rozporządzenia.

Elementy Składowe Przeciwpożarowego Wyłącznika Prądu

Zgodnie z Załącznikiem do Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 17 listopada 2016 roku, PWP składa się z trzech głównych komponentów, dla których wymagany jest certyfikat:

• Urządzenie uruchamiające (UU PWP) - zazwyczaj jest to przycisk sterowania zdalnego, który pozwala na podanie sygnału do automatyki PWP lub bezpośrednio na cewkę urządzenia wykonawczego. Zwykle lokalizowany jest w pobliżu wejścia do budynku.
• Urządzenie sygnalizujące (US PWP) - sygnalizator optyczny (np. LED) wskazujący jednoznacznie o wyłączeniu zasilania na budynku poprzez świecenie ciągłe. Jest sterowany za pośrednictwem automatyki PWP lub bezpośrednio ze styków krańcowych urządzenia wykonawczego.
• Urządzenie wykonawcze (UW PWP) - aparat wykonawczy, którym zazwyczaj jest rozłącznik lub wyłącznik stanowiący element mechanicznego odłączenia dopływu energii elektrycznej do budynku. Jest umieszczony w oddzielnej obudowie i instalowany w pomieszczeniu technicznym, w złączu kablowym lub przy wejściu do budynku.

Rodzaje Systemów Sterowania PWP

Proste Systemy Sterowania

W najprostszych rozwiązaniach urządzenia uruchamiające połączone są równolegle, co oznacza, że naciśnięcie dowolnego z nich powoduje wyłączenie urządzenia wykonawczego i odłączenie napięcia zasilającego budynek. Urządzenie sygnalizacyjne jest sterowane bezpośrednio z wyjść modułu lub ze styków krańcowych urządzenia wyłączającego, odzwierciedlając jego stan. Takie rozwiązanie nie posiada kontroli nad instalacją sterującą, co wymaga wzmożonych prac konserwacyjno-serwisowych. Jest zalecane dla obiektów ze stałą obsługą techniczną, gdzie możliwe jest czasowe wyłączenie zasilania w celu testowania.

W prostszych systemach mogą być wykorzystywane wyzwalacze wzrostowe (powodujące otwarcie styków PWP po podaniu napięcia na cewkę) lub wyzwalacze zanikowe (otwierające styki PWP w przypadku zaniku lub obniżenia napięcia). Zasilanie dla wyłącznika jest pobierane za pośrednictwem przerzutnika faz, co zapewnia energię do zadziałania wyzwalacza nawet po zaniku napięcia na jednej lub dwóch fazach. Dopuszcza się wyzwalacze 230VAC lub 24V, przy czym 24V zwiększa poziom bezpieczeństwa obsługi.

Zaawansowane Systemy z Modułem Kontrolno-Sterującym (MKIN-PWP)

Rozwiązania z zaawansowaną automatyką są preferowane w rozległych i skomplikowanych obiektach przemysłowych, biurowych czy użyteczności publicznej, gdzie czasowe wyłączenie zasilania do celów testowych jest niemożliwe lub utrudnione. Zwiększone bezpieczeństwo zapewnia tu zastosowanie modułu kontrolno-sterującego, takiego jak MKIN-PWP.

Moduł MKIN-PWP natychmiast po wykryciu uszkodzenia przewodu między urządzeniem uruchamiającym a wykonawczym wysyła sygnał o uszkodzeniu do systemu nadrzędnego (np. SSP lub BMS). Jego zadania obejmują kontrolę ciągłości przewodu, sterowanie wyzwalaczem (zanikowym lub wzrostowym), odliczanie czasu opóźnienia do wyłączenia (w przypadku współpracy z systemami UPS), oraz współpracę z integratorem lub centralą sterującą dla zdalnego wyłączenia zasilania.

Cała automatyka sterująco-sygnalizująca jest zasilana z zasilacza buforowanego, który zapewnia ciągłość dostawy energii do części sygnalizacyjno-sterującej przez co najmniej 30 minut nawet w przypadku zaniku zasilania sieciowego. Moduł MKIN-PWP może łączyć się z systemami integracji poprzez interfejs RS485 (protokoły BacNET MS/TP, Modbus) i może być wyposażony w sterownik programowalny z dodatkowymi modułami wejść/wyjść oraz opcjonalny switch komunikacyjny. Może stanowić integralną część zasilacza, rozdzielnicy przeciwpożarowej lub być elementem autonomicznym.

Wymogi Certyfikacji i Oznakowania PWP

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu podlega obowiązkowi certyfikacji zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 17 listopada 2016 roku (DzU z 2016 r., poz. 1966 z późn. zm.) oraz późniejszymi zmianami. Obowiązek ten powstał ostatecznie od 1 stycznia 2021 roku.

Dla PWP wymagane są następujące dokumenty certyfikujące:

• Krajowa Ocena Techniczna (KOT) - dokument wydawany przez upoważnioną jednostkę, potwierdzający spełnienie wymagań użytkowych.
• Krajowy Certyfikat Stałości Właściwości Użytkowych - dokument wydawany przez jednostkę certyfikującą, potwierdzający zachowanie deklarowanych właściwości użytkowych w czasie.
• Krajowa Deklaracja Właściwości Użytkowych - wystawiana przez producenta.

PWP musi być również oznakowany znakiem budowlanym „B”, co informuje o zgodności z polskimi przepisami. Warto podkreślić, że PWP nie wymaga Świadectwa Dopuszczenia do stosowania w ochronie przeciwpożarowej wydanego przez CNBOP, ponieważ nie widnieje na wykazie wyrobów wymagających takiego dopuszczenia. Nie ma dla niego również zharmonizowanej normy UE, dlatego znakowanie CE nie jest możliwe.

Data uzyskania pozwolenia na budowę nie ma wpływu na dokumenty wymagane do wprowadzenia wyrobu na rynek, gdyż obowiązek certyfikacji PWP dotyczy samego wyrobu i jego funkcji, a nie etapu projektowania obiektu. Certyfikowany PWP należy stosować zarówno we wznoszonych, jak i modernizowanych obiektach, jeśli urządzenie nie zostało jeszcze dostarczone na budowę i odnotowane w Dzienniku budowy.

Instalacja Przeciwpożarowego Wyłącznika Prądu

Lokalizacja i Wysokość Montażu

Zgodnie z przepisami, przeciwpożarowy wyłącznik prądu powinien być umieszczony w pobliżu głównego wejścia do obiektu lub złącza. Lokalizację tę należy uzgodnić na etapie opracowywania projektu z rzeczoznawcą ds. ochrony przeciwpożarowej.

W kwestii wysokości montażu, przepisy prawa nie precyzują jednoznacznych wartości. Jednakże, w praktyce często spotyka się instalację przycisków sterujących PWP na wysokości od 120 do 140 cm od gotowej posadzki. Taka wysokość zapewnia łatwy dostęp dla ekip ratowniczych.

Dodatkowe Zasady Montażu

PWP musi być zainstalowany w oddzielnej obudowie. Na tej obudowie producent umieszcza znak „B” wraz z numerem certyfikatu CNBOP. Wyjątkiem może być możliwość zabudowy sekcji PWP w jednym standardzie elektrycznym z zasilaczem i centralą sterującą tego samego producenta, co poprawia ergonomię rozdzielni przeciwpożarowej.

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu z certyfikatem jest przystosowany do współpracy z systemami takimi jak SSP (System Sygnalizacji Pożaru), Integrator, Centrala Sterująca urządzeniami przeciwpożarowymi czy BMS (Building Management System). Powinien być uwzględniony w scenariuszu pożarowym, umożliwiając kontrolę stanu załączony/wyłączony oraz kontrolę uszkodzenia. Może działać z opóźnieniem, np. w celu bezpiecznego zamknięcia serwerów.

W przypadku montażu fotowoltaiki, PWP jest obowiązkowy, jeśli instalacja PV zastosowana jest w budynku o kubaturze powyżej 1000 m³, w innych przypadkach decyzja należy do projektanta. Istnieje również możliwość multiplikowania poszczególnych urządzeń PWP do celów ochrony wielu obiektów w jednym systemie, co jest kwestią projektową.

Konserwacja i Odpowiedzialność

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu, podobnie jak inne urządzenia przeciwpożarowe, musi być okresowo konserwowany i poddawany przeglądom technicznym. Odpowiedzialność za zapewnienie sprawnego PWP spoczywa na właścicielu, zarządcy lub użytkowniku obiektu.

Czynności konserwacyjne i przeglądy powinny być wykonywane zgodnie z zasadami określonymi w Polskich Normach, Dokumentacji Techniczno-Ruchowej oraz Instrukcji Obsługi opracowanej przez producenta, w okresach ustalonych przez producenta, jednak nie rzadziej niż raz w roku. Producent w instrukcji obsługi wskazuje podmioty upoważnione do wykonywania okresowych przeglądów i napraw, co oznacza, że nie każdy elektryk z uprawnieniami może samodzielnie konserwować PWP.

tags: #oznaczenie #przeciwpozarowy #wylacznik #pradu #jak #wysokosc