Oznaczenia Pojazdów Straży Pożarnej w Polsce

Charakterystyka Samochodów Pożarniczych

Samochód pożarniczy, powszechnie znany jako wóz strażacki lub beczkowóz, to specjalnie oznakowany i przygotowany pojazd używany przez straż pożarną lub inną jednostkę ochrony przeciwpożarowej. Jego głównym przeznaczeniem jest udział w akcjach ratowniczo-gaśniczych oraz innych działaniach statutowych, takich jak prewencja. W większości państw świata wozy strażackie malowane są na czerwono, zgodnie ze skalą RAL 3000. Pojazdy strażackie są również uprzywilejowane w ruchu drogowym.

Współczesne samochody pożarnicze często wyposażone są w silniki spełniające normy EURO 4 i EURO 5, nie posiadają ogranicznika momentu obrotowego, lecz jedynie monitorują emisję spalin.

System Oznaczeń Taktycznych (PN-79/M-51300)

Przez wiele lat, od 1974 do 2004 roku, w Polsce obowiązywał podział samochodów pożarniczych zgodny z Polską Normą PN-79/M-51300. Norma ta klasyfikowała pojazdy na podstawie ich typu, wagi oraz rodzaju.

Podział według typu

• Gaśniczy (G)
• Specjalny (S)

Podział według wagi

• Lekki (L) - do 3,5 tony masy własnej
• Średni (M) - od 3,5 tony do 12 ton masy własnej
• Ciężki (C) - od 12 ton masy własnej

Rodzaje samochodów gaśniczych (G)

• Ze zbiornikiem na wodę - pojemność podaje się w m³
• Z autopompą (A) - wydajność podaje się w m³ na minutę
• Z motopompą (M) - wydajność podaje się w m³ na minutę
• Proszkowy (Pr) - masę proszku podaje się w kilogramach
• Śniegowy (Sn)

Jako przykład, oznaczenie GCBA 5/24 oznacza Ciężki Samochód Gaśniczy ze zbiornikiem na wodę o pojemności 5 m³ i autopompą o wydajności 2,4 m³ na minutę. Każdy samochód ze zbiornikiem na wodę posiada także zbiornik na środek pianotwórczy, który przeważnie stanowi 10% pojemności zbiornika głównego, co w tym przypadku wynosi 500 litrów.

Rodzaje samochodów specjalnych (S)

Samochody specjalne były oznaczane symbolami odpowiadającymi ich przeznaczeniu:

• Rt - ratownictwa technicznego
• Rd - ratownictwa drogowego
• Rchem - ratownictwa chemicznego
• Rekol - ratownictwa ekologicznego
• Rwod - ratownictwa wodno-nurkowego
• Rmed - ratownictwa medycznego (także Ambulans)
• Rwys - ratownictwa wysokościowego
• D - autodrabina - wysięg maksymalny podawany w metrach
• H - podnośnik hydrauliczny - wysięg maksymalny podawany w metrach
• Dz - dźwig - maksymalny udźwig podawany jest w tonach
• W - wężowy - do przewozu odcinków (głównie W-110), długość odcinków podawana w metrach
• Kn - kontenerowy - do przewozu kontenerów
• Kw - kwatermistrzowski
• On - oświetleniowy
• Op - operacyjny
• Rr - ratowniczo-rozpoznawczy
• DiŁ - dowodzenia i łączności
• Pgaz-pdym - służący do przewozu aparatów ochrony dróg oddechowych
• Pr - poszukiwawczo-ratowniczy (należący do Specjalistycznych Grup Poszukiwawczo-Ratowniczych)

Przykładem takiego oznaczenia jest SCRd, co oznacza Ciężki Samochód Ratownictwa Drogowego.

Nowy System Oznaczeń Pojazdów Pożarniczych (PN-EN 1846-2:2001)

Od 14 października 2004 roku w Polsce obowiązuje system oznaczeń zgodny z nową normą europejską PN-EN 1846-2:2001. Norma ta określa kryteria charakteryzowania samochodów, ustalając klasy i kategorie w zależności od przeznaczenia oraz masy pojazdu.

Klasy pojazdów samochodowych w zależności od masy

1. LEKKA (L) - masa nie mniejsza niż 2 tony i nie większa/równa 7,5 tony.
2. ŚREDNIA (M) - masa nie mniejsza niż 7,5 tony i nie większa/równa 14 ton.
3. CIĘŻKA (S) - masa większa niż 14 ton.

Kategorie pojazdów samochodowych w zależności od zdolności do poruszania się po określonych nawierzchniach

1. Kategoria 1 - MIEJSKA (drogowa): Pojazdy przeznaczone do poruszania się po drogach o twardej nawierzchni.
2. Kategoria 2 - UTERENOWIONA: Pojazdy zdolne do poruszania się po wszystkich drogach o twardej nawierzchni i w ograniczonym zakresie poza tymi drogami.
3. Kategoria 3 - TERENOWA: Pojazdy zdolne do poruszania się po wszystkich drogach i bezdrożach.

Przykładem zastosowania nowej normy jest S-3-3, oznaczający specjalny samochód nośnik kontenerowy klasy ciężkiej (S), kategorii terenowej (3), z trzema miejscami dla załogi w kabinie.

Grupy pojazdów samochodowych w zależności od zastosowania

W zależności od zastosowania, pojazdy samochodowe są podzielone na następujące grupy:

1. Samochody ratowniczo-gaśnicze:
   • Samochody pożarnicze wyposażone w pompę pożarniczą i zazwyczaj w zbiornik na wodę, a także w inny sprzęt używany podczas akcji.
   • Samochody pożarnicze ze specjalnym sprzętem, z dodatkowymi specjalnymi środkami gaśniczymi lub bez nich.
2. Samochody z drabiną mechaniczną i/lub podnośnikiem hydraulicznym:
   • Drabina mechaniczna - wysuwana konstrukcja z przęsłami w kształcie drabiny, z koszem lub bez kosza ratowniczego, zamontowana obrotowo na podstawie.
   • Podnośnik hydrauliczny - składana konstrukcja z koszem ratowniczym, składająca się z jednego sztywnego lub teleskopowo wysuwanego elementu, lub kilku takich elementów, lub z mechanizmu nożycowego, ewentualnie z kombinacji tych elementów, z drabiną lub bez drabiny. Urządzenie jest montowane obrotowo na podstawie.
3. Samochody ratownictwa technicznego: Pojazdy z wyposażeniem umożliwiającym prowadzenie akcji ratowniczych, takich jak poszukiwanie i ratowanie osób, usuwanie skutków wypadków (drogowych, lotniczych, kolejowych), awaryjne odblokowywanie wejść, czy ratowanie zwierząt.
4. Samochody ratownictwa medycznego: Pojazdy obsługiwane przez strażaków, przeznaczone do opieki i transportu pacjentów, mogą być wyposażone w urządzenia związane ze specyficznymi warunkami działania straży pożarnej.
5. Samochody sprzętowe ratownictwa chemicznego: Pojazdy wyposażone w środki ochrony indywidualnej i sprzęt do ograniczania szkód w środowisku naturalnym, np. w przypadku skażenia środowiska, wypadków z niebezpiecznymi środkami chemicznymi, substancjami radioaktywnymi, zakażeń biologicznych czy wypompowywania substancji.
6. Samochody dowodzenia: Pojazdy wyposażone w środki łączności i sprzęt do kierowania akcją.
7. Samochody do przewozu osób: Pojazdy przystosowane do transportu strażaków i ich osobistego wyposażenia.
8. Samochody zaopatrzeniowe: Pojazdy przystosowane do przewozu sprzętu lub środków gaśniczych w celu zaopatrywania jednostek będących w akcji.

Numery Operacyjne Pojazdów Państwowej Straży Pożarnej

Każdy wóz strażacki w Polsce posiada charakterystyczny numer operacyjny. Od połowy 2002 roku samochody Państwowej Straży Pożarnej zostały oznakowane numerami operacyjnymi w formacie XXXzYY, gdzie:

• XXX (prefix) oznacza jednostkę, z której pochodzi pojazd (np. 301, 405, 362).
• z (infix) określa typ specjalistycznego sprzętu lub funkcji pojazdu, np.:
  • A - agregaty
  • B - butle ciśnieniowe
  • C - aparaty oddechowe
  • D - drabina (np. w oznaczeniach 301-D-21, 362-D-53)
  • E - inny specjalistyczny sprzęt (np. 405-E-25)
  • H - sprzęt hydrauliczny, piły
  • K - kontenery (np. 349[K]21 jako średni samochód ratowniczo-gaśniczy z jednostki 349, z kontenerem)
  • Ł - łodzie i pontony
  • M - motopompy
  • N - naczepy
  • P - przyczepy
  • R - sprzęt medyczno-ratowniczy
  • W - działka i armatura wodna, węże pożarnicze
  • Z - zapory, skokochrony, namioty
• YY (sufix) określa typ samochodu według jego przeznaczenia:
  • 20 - lekki gaśniczy
  • 21 - pierwszy wyjazdowy (lekki gaśniczy)
  • 22 - gaśniczy (lekki/średni)
  • 23 - gaśniczy (średni)
  • 24 - gaśniczy (średni)
  • 26 - ciężki gaśniczy
  • 27 - ciężki gaśniczy
  • 28 - ciężki gaśniczy
  • 29 - ciężki gaśniczy
  • 30 - ciężki gaśniczy
  • 31 - ciężki gaśniczy
  • 32 - ciężki gaśniczy
  • 33 - ciężki gaśniczy
  • 34 - ciężki gaśniczy
  • 35 - pierwszy proszkowy
  • 36 - proszkowy
  • 37 - proszkowy
  • 38 - cysterna wodna
  • 39 - cysterna wodna
  • 40 - ratownictwa drogowego
  • 41 - ratownictwa drogowego
  • 42 - ratownictwa drogowego
  • 43 - ratownictwa technicznego
  • 44 - ratownictwa technicznego
  • 45 - ratownictwa technicznego
  • 46 - samochód oświetleniowy
  • 47 - samochód oświetleniowy
  • 48 - samochód dźwig
  • 49 - ciężki ratownictwa drogowego
  • 51 - autodrabina
  • 52 - autodrabina
  • 53 - autopodnośnik
  • 54 - autopodnośnik
  • 59 - ambulans
  • 60 - ratownictwo chemiczno-ekologiczne
  • 61 - ratownictwo chemiczno-ekologiczne
  • 62 - ratownictwo chemiczno-ekologiczne
  • 63 - ratownictwo chemiczno-ekologiczne
  • 64 - ratownictwo chemiczno-ekologiczne
  • 65 - ratownictwo chemiczno-ekologiczne
  • 71 - pojazd specjalistycznej grupy
  • 72 - pojazd specjalistycznej grupy
  • 73 - pojazd specjalistycznej grupy
  • 74 - pojazd specjalistycznej grupy
  • 75 - pojazd specjalistycznej grupy
  • 76 - pojazd specjalistycznej grupy
  • 77 - pojazd specjalistycznej grupy
  • 78 - pojazd specjalistycznej grupy
  • 79 - pojazd specjalistycznej grupy
  • 80 - samochód wężowy
  • 81 - pojazd kwatermistrzowski
  • 82 - pojazd kwatermistrzowski
  • 83 - pojazd kwatermistrzowski
  • 84 - pojazd kwatermistrzowski
  • 85 - pojazd kwatermistrzowski
  • 86 - pojazd kwatermistrzowski
  • 87 - pojazd kwatermistrzowski
  • 88 - pojazd kwatermistrzowski
  • 89 - pojazd kwatermistrzowski
  • 90 - samochód operacyjny
  • 91 - samochód operacyjny
  • 92 - samochód operacyjny
  • 98 - samochód dowodzenia
  • 99 - samochód dowodzenia

Dokument PSP dopuszcza stosowanie tego oznakowania również przez inne podmioty ratownicze za zgodą właściwego komendanta PSP.

tags: #oznaczenie #woz #strazacki #shd