Zarówno pas strażacki, jak i koalicyjka to elementy umundurowania, które na przestrzeni lat pełniły i nadal pełnią istotne funkcje w służbie pożarniczej. Ich rola ewoluowała, od praktycznego zastosowania w akcjach ratowniczo-gaśniczych po reprezentacyjny charakter w umundurowaniu galowym. Poniższa artykuł przedstawia szczegółowe informacje dotyczące obu tych elementów, ich historii, budowy oraz aktualnego przeznaczenia.
Koalicyjka - Niezbędny Element Munduru Galowego
Definicja i Przeznaczenie
Koalicyjka to klasyczny element umundurowania galowego funkcjonariuszy Państwowej i Ochotniczej Straży Pożarnej (PSP i OSP). Jest to rodzaj paska noszonego na skos w poprzek piersi i troczonego do pasa głównego, stanowiąc alternatywę dla tradycyjnego krawata. Przeznaczona jest do noszenia z białą koszulą pod kurtką mundurową, wyłącznie w zestawach wyjściowych i galowych. Głównym zadaniem koalicyjki jest zapewnienie jednolitego i schludnego wyglądu funkcjonariusza w sytuacjach reprezentacyjnych.
Budowa i Materiały
Koalicyjka do pasa oficerskiego jest wykonana z najwyższej jakości naturalnej skóry lub eleganckiego, matowego materiału w kolorze czarnym, zgodnym z regulaminem ZOSP RP i PSP. Składa się z dwóch pasków:
- Krótki pasek, zakończony regulowaną sprzączką niklowaną, łączy się z drugim końcem, który ma wyjątkowy knopik w kształcie „rybki”.
- Pasek długi posiada otwory do zapięcia sprzączki paska krótkiego z jednej strony, a na drugim końcu ma knopik z przesuwką skórzaną i półkółkiem niklowanym.
Koalicyjka posiada zapięcie z tyłu (zatrzask lub rzep, w zależności od wersji) oraz mechanizm regulacji obwodu, co umożliwia idealne dopasowanie do obwodu szyi użytkownika. Dzięki swojej formie typu „stand-up” z wykończeniem przypominającym kołnierzyk stójkowy, nadaje jednolity i formalny wygląd całemu mundurowi.
Zastosowanie i Sposób Noszenia
Koalicyjka jest praktyczna i łatwa w użyciu. Można ją nosić przewieszoną przez ramię, pod naramiennikiem lub między naramiennikiem a kołnierzem munduru, idealnie dopełniając pełne umundurowanie galowe OSP. Czarna koalicyjka jest obowiązkowym elementem stroju wyjściowego podczas:
- Uroczystości służbowych i państwowych.
- Defilad, apeli, ślubów, pogrzebów.
- Wystąpień publicznych i uroczystości z udziałem służb mundurowych.
- Mszy, wręczeń odznaczeń, przysięg, świąt państwowych.
- Wydarzeń o charakterze ceremonialnym.
Stosowanie koalicyjki jest regulowane przepisami mundurowymi ZOSP RP i uznawane przez jednostki PSP.
Funkcje i Zalety Koalicyjki
Koalicyjka, jako element umundurowania, oferuje szereg funkcji i zalet:
- Regulaminowy element umundurowania galowego - stosowana w OSP i PSP, zgodnie z zasadami noszenia umundurowania reprezentacyjnego.
- Wygodne zapięcie z tyłu - proste zakładanie i zdejmowanie.
- Regulowany obwód szyi - możliwość dopasowania do różnych rozmiarów, co zwiększa komfort noszenia.
- Elegancki wygląd - klasyczna forma z wykończeniem stójkowym idealnie komponuje się z białą koszulą i kurtką mundurową.
- Wysokiej jakości tkanina - materiał odporny na zagniecenia, estetyczny i łatwy do utrzymania w czystości.
- Uniwersalność - pasuje do wszystkich wersji galowych kurtek PSP i OSP, niezależnie od stopnia służbowego.
- Neutralny, czarny kolor - zgodny z regulaminem, stanowiący standardowe wyposażenie munduru wyjściowego.
Ograniczenia w Użytkowaniu
Koalicyjka czarna nie jest przeznaczona do codziennego użytkowania w warunkach służby operacyjnej, podczas akcji ratowniczych, ćwiczeń terenowych ani szkoleń. Nie spełnia funkcji ochronnych - jej zadaniem jest wyłącznie uzupełnienie galowego wyglądu munduru strażaka. Tkanina, z której jest wykonana, może ulec zabrudzeniu lub zniszczeniu w przypadku kontaktu z olejami, wodą, potem lub intensywnym użytkowaniem fizycznym. Produkt należy zakładać wyłącznie w połączeniu z regulaminową koszulą i kurtką wyjściową, podczas wydarzeń oficjalnych. Nie należy jej modyfikować ani stosować z elementami ubioru nieprzewidzianymi w regulaminie.
Historia Koalicyjki
Pierwotnie pas z koalicyjką spełniał dwie zasadnicze funkcje: podtrzymywał ciężar przytroczonej u pasa broni białej lub pistoletu, a także zapobiegał obracaniu się pasa wraz z bronią wokół ciała, ułatwiając dobywanie broni za pomocą jednej ręki. W krajach anglosaskich pas z koalicyjką nazywany jest imieniem generała Samuela Browne'a, który miał być wynalazcą takiego sposobu noszenia broni w drugiej połowie XIX wieku. Rotmistrz Samuel Browne, służąc w armii angielskiej podczas powstania Sipajów w Indiach, stracił lewą dłoń. By móc nadal służyć w armii, wymyślił koalicyjkę, która w ciągu kilku lat rozpowszechniła się wśród wojsk walczących w Indiach. W 1900 roku, podczas wojny burskiej, została przyjęta do oficjalnego munduru oficerskiego armii brytyjskiej, a w kolejnych latach spopularyzowana w wielu armiach świata. Po zakończeniu I wojny światowej koalicyjka znalazła się również na wyposażeniu Wojska Polskiego, gdzie początkowo nazywano ją powszechnie „poprzeczką”.
Pas Strażacki: Od "Pasa Bojowego" do Współczesnych Zastosowań
Historyczne Znaczenie i "Pas Bojowy"
Na historycznych zdjęciach dotyczących dziejów pożarniczych często widać strażaków, którzy praktycznie zawsze mieli na sobie pasy strażackie podczas działań. Pasy te noszone były zarówno podczas działań na wysokości, jak i podczas innych działań gaśniczych na poziomie gruntu. Jego ówczesną rolą była możliwość zamocowania i przenoszenia toporków strażackich, ale także umożliwiał on asekurację na wysokości, szczególnie podczas działań na dachach. Do dodatkowej cechy ówczesnych pasów strażackich należała możliwość ewakuacji z wysokości z użyciem linki strażackiej w sytuacji zagrożenia życia, co w skrócie umożliwiało samoewakuację strażaka.
Z biegiem lat pas strażacki nie wyszedł z pożarnictwa i nadal był używany w polskiej straży pożarnej w latach 80., 90. i na początku XXI wieku. Stanowił on podstawowy element ekwipunku strażackiego, jaki otrzymywał każdy strażak podziałowy na stan. W przymocowanym do pasa pokrowcu przenoszono nie tylko mały toporek strażacki, ale również znajdowała się w nim przegroda na przenoszenie podpinki linkowej. Patrząc na sam pas i jego wyposażenie, można powiedzieć, że był to swego rodzaju pas asekuracyjny do pracy na wysokości, ale również „pas taktyczno/bojowy” do przenoszenia niektórych elementów ekwipunku strażaka. Ze względu na „przymusowe” stosowanie go w działaniach strażacy określali go jako pas bojowy.
Budowa Klasycznego Pasa Strażackiego
Konstrukcja klasycznego pasa strażackiego przez długi czas praktycznie się nie zmieniła. Pas strażacki skórzany oficerski do munduru to elegancki i trwały dodatek do stroju, wykonany z wysokiej jakości, naturalnej skóry licowanej o grubości 5 mm, co zapewnia komfort noszenia oraz wytrzymałość. Główne cechy konstrukcji pasa strażackiego to:
- Szerokość około 85 mm.
- Taśma główna pasa wykonana z taśmy poliamidowej (wcześniej taśma parciana).
- Duża aluminiowa klamra.
- Część z dziurkami wykonana z grubej naturalnej skóry.
- Szlufki wykonane ze skóry naturalnej.
- Wygięte ucho do mocowania zatrzaśnika wykonane z metalu.
- Paski do przyczepienia pokrowca na toporek.
Ewolucja Zastosowania i Współczesność
Obecnie konstrukcja pasa strażackiego nie uległa znaczącej zmianie i pozostaje on w formie opisanej powyżej. Jednak rozwój pożarnictwa, taktyki pożarniczej, a także świadomości ratowniczej spowodował, że trudno już znaleźć akcje, na których pasy strażackie są noszone przez strażaków. Nawet podczas działań na wysokościach ze względu na świadomość oraz prawo pożarnicze zamiast pasów strażackich stosuje się szelki asekuracyjne lub uprzęże do pracy na wysokości.
Pas strażacki nie jest już wydawany strażakom PSP jako element ekwipunku, ponieważ nie został opisany w rozporządzeniu w sprawie umundurowania strażaków PSP z 2021 roku. Ze względu na szeroką konstrukcję, nie był on ergonomicznym rozwiązaniem i w wielu działaniach przynosił strażakowi dyskomfort. Sytuacją, w której pasy nadal królują jako jeden z podstawowych elementów wyposażenia strażaka, są zawody sportowo-pożarnicze, w których rywalizują strażacy, a które w pewien sposób odnoszą się nadal do tradycji pożarniczych z poprzedniej epoki.
Potencjalne Nowe Zastosowania i Rozwiązania
Biorąc pod uwagę działania ratowniczo-gaśnicze, w jakich przychodzi działać strażakom, świadomość ratowniczą oraz priorytety stawiane podczas działań, pas strażacki nadal powinien być stosowany przez strażaków i w żaden sposób nie powinien być zapomnianym elementem ekwipunku osobistego. Może on sprawdzić się jako tzw. pas do stabilizacji podczas pracy na drabinie pożarniczej w trakcie podawania prądów gaśniczych. Jest to również dobry sprzęt, gdy trzeba szybko dotrzeć do okna w budynku za pomocą kosza drabiny mechanicznej w celu ewakuacji osób. W takich sytuacjach szybkość założenia pasa i wpięcie się w punkt asekuracyjny kosza wygrywa z każdą uprzężą i szelkami do asekuracji.
Brak zmian w konstrukcji obecnego pasa strażackiego na pewno dyskwalifikuje go do użycia jako pasa „taktyczno/bojowego” lub „pasa oporządzeniowego” do przenoszenia wybranych sprzętów. Jednak na rynku są rozwiązania, które mogą uzupełnić tę lukę, a jednocześnie pozwalają na szybką asekurację oraz na przekształcenie samego pasa w szelki do pracy na wysokości. Takim rozwiązaniem jest m.in. pas ewakuacyjny C-Drop francuskiej marki Courant. Za pomocą takiego pasa, który może być naszym „pasem oporządzeniowym”, można przenosić pouche/pokrowce do ratownictwa technicznego, pokrowce z wyposażeniem medycznym do zdarzeń masowych oraz niezbędny dodatkowy sprzęt do działań gaśniczych (narzędzia podręczne, kliny, kaptury ucieczkowe). Możliwości wykorzystania tego typu pasa oraz pasa strażackiego jest wiele. Stanowi on osobiste wyposażenie strażaka, służące do ochrony oraz wspomagania działań strażaka podczas prowadzenia ćwiczeń lub akcji pożarniczych.
Zasady Użytkowania i Konserwacji
Pas strażacki, jako element wyposażenia, wymaga odpowiedniego użytkowania i konserwacji:
- Okres użytkowania wynosi 5 lat od daty wydania.
- Do momentu wydania do użytkowania pas powinien być przechowywany w opakowaniu producenta.
- Podczas pierwszego wydania do użytkowania należy na wewnętrznej stronie pasa (na elemencie skórzanym pod klamrą zaczepową) nanieść pisakiem datę wydania.
- Pas powinien być zapięty możliwie ciasno, ale nie powinien wywierać nadmiernego ucisku.
- Pas można czyścić za pomocą wody i łagodnych detergentów, najlepiej poprzez przecieranie wilgotną ściereczką.
- Pas należy przechowywać w miejscu suchym, przewiewnym i nienasłonecznionym, z dala od źródeł ciepła.
- Podczas przechowywania pas powinien być zabezpieczony przed uszkodzeniami mechanicznymi i oddziaływaniem chemikaliów.
- Pas nie może być stosowany na ubraniu termoizolacyjnym.
- W przypadku stwierdzenia uszkodzeń należy zaprzestać jego użytkowania i zastąpić nowym.
tags: #pas #strazacki #z #koalicyjka