Piosenki strażackie stanowią ważny element kultury i tradycji związanej ze służbą pożarniczą. Odzwierciedlają one zarówno bohaterską naturę zawodu strażaka, jak i bywają humorystycznym komentarzem do codzienności w remizie. Poniżej przedstawiamy wybrane teksty piosenek, które ukazują różnorodne oblicza tej tematyki - od historycznych zapisów po współczesne interpretacje.
Tradycyjne pieśni o strażakach
Wiele piosenek o tematyce strażackiej ma swoje korzenie w dawnych opowieściach i wydarzeniach. Często były one przekazywane ustnie lub spisywane przy okazji konkursów i inicjatyw mających na celu ocalenie ich od zapomnienia.
Piosenka o pożarze na Tamce (spisana w 1970 r.)
Kontekst historyczny i wykonanie
Tekst tej piosenki został spisany w 1970 roku podczas konkursu „Ocalmy od zapomnienia”. Został udostępniony z Działu Dokumentacji Kontekstów Kulturowych Muzeum Etnograficznego w Krakowie (sygn. II/1423). Zachowało się także nagranie tej piosenki w wykonaniu Hermana-Ryszarda Mattera, który brał udział w wspomnianym konkursie w 1970 roku.
Tekst piosenki
Na Tamkie, pod trzynasty, pożarny straż wezwali.
Z ratusza pełnym gazem my dzwoniąc, wyjechali,
prujemy przez Trębackie, Krakowskim zapychamy
i przez Karowe na dół na Tamkie zajeżdżamy.
A tu się pali jak cholera, jak cholera, jak cholera,
ogień wali jak cholera, nie wiadomo skąd.
Naród stoi, łeb zadziera, łeb zadziera, łeb zadziera,
a tu się pali jak cholera, z każdej strony swąd.
Przez naród zaczynamy na grandę się przepychać,
a dym pieroński taki, że nie ma czym oddychać,
więc łapiem za toporki, już poszła w ruch drabina
i cała operacja na dobre się zaczyna.
A wtem na trzecim piętrze gość jakiś z okna drze się:
„Ratunku, bo się spalę, zajęli spodnie mnie się”.
Więc krzyczę „Skacz pan w siatkie!” do niego pełnym głosem,
on skoczył, ale obok i zarył w jezdnię nosem.
Tymczasem z drugiej strony nadjeżdża pogotowie,
gość leży na asfalcie i ma dwie dziury w głowie.
Wtem nagle, jak nie wrzaśnie przy ludziach bez krępacji:
„Ratunku! Moja babka została w ubikacji!”.
Więc Franek po drabinie w zmoczonym kombinezie
po tego gościa babkie na grandę w ogień lezie.
Za dziesięć minut wraca, przynosi parę kapci,
I mówi do faceta, że to są resztki z babci.
A babcia była wtedy daleko od chałupy,
bo wyszła jeszcze z rana do jatki po zakupy.
I wraca, z pyskiem na nas ”Nie lejcie tyle wachy!
Bielizna jest na strychu, zmoczycie moje łachy!”
Więc Franek słysząc babki piekielne awantury
z powrotem po drabinie zapycha znów na górę,
a w dwie minuty potem do babki z góry woła
”Bielizna jest już sucha, ale babcia będzie goła!”
Męczyli my się długo na Tamce, pod trzynastym,
a pożar był widoczny nad całym prawie miastem,
toporki były w ruchu, ulica była w wodzie,
walczyli my z tym ogniem, aż podziw był w narodzie.
Trzy godziny my walczyli, my walczyli, my walczyli,
Bo strażaki w takiej chwili bardzo dzielne som.
Wszyscy my się popocili, popocili, popocili,
trzy godziny my gasili, aż się spalił dom.
Inne wspomniane historyczne zapisy
Muzeum Krakowa przechowuje szereg historycznych materiałów związanych ze strażą pożarną, świadczących o jej roli w życiu miasta. Wśród nich znajdują się zdjęcia dokumentujące defilady strażaków z 1938 roku, ćwiczenia straży pożarnej w Barbakanie z 1933 roku, ćwiczenia przy ul. Westerplatte z 1929 roku, a także fotografie strażaków gaszących pożar w fabryce ołówków przy ul. Czarnowiejskiej w 1938 roku oraz usuwających powalone drzewo na Plantach w 1933 roku.
Współczesne interpretacje i nowe utwory
Współcześnie również powstają piosenki dedykowane strażakom, często z przymrużeniem oka lub podkreślające ich niezastąpioną rolę w społeczeństwie.
„Nasza Straż Pożarna” - Antoś Szprycha
Analiza satyrycznego tekstu
Piosenka Antosia Szprychy o tytule „Nasza Straż Pożarna” to utwór humorystyczny, który w sposób satyryczny ukazuje wyobrażenia o życiu strażaków i ich roli. Tekst opowiada o bohaterze Antku, który za namową żony Ziuty zostaje strażakiem, marząc o sławie i orderach. Piosenka ironicznie opisuje sytuacje, w których strażacy przyjeżdżają "wtedy, kiedy ogień gaśnie" lub widzieli "w butelce wiśnie", co jest zabawnym nawiązaniem do stereotypów.
Tekst piosenki
Moja Ziuta chciała zostać żoną bohatera
śniła jej się sława i Antka kariera
"pójdziesz Antoś za strażaka i zdobędziesz sławę
będziesz miał nareszcie dorodną sikawę"
więc poszedłem za strażaka by pożary gasić
i same ordery na ramionach nosić
bo strażacy to są u nas same oficery
choć pożaru jeszcze w życiu nie widzieli
Nasza straż pożarna niech ją piorun trzaśnie
przyjeżdżają wtedy, kiedy ogień gaśnie
Naszą straż pożarną niechaj dunder świśnie
ognia nie widzieli lecz w butelce wiśnie
Nasza straż...
Wciąż w remizie się szalało trunki się spijało
lecz to mojej starej się nie spodobało
no i kiedyś moja Ziuta ostro się zdrzaźniła
więc w sypialni Antka ogień podłożyła
cała chata w jednym ogniu wieś się już zleciała
jednak straż pożarna wciąż nie dojechała
dom się pali a ma Ziuta nową ma zabawę
pokaż wszystkim babom jaką masz sikawę
Nasza straż...
„Nasza Straż Pożarna” - Karpowicz Family
Współczesna opowieść o bohaterstwie
Wersja piosenki „Nasza Straż Pożarna” w wykonaniu Karpowicz Family prezentuje bardziej tradycyjny obraz strażaka - odważnego i niezawodnego bohatera. Tekst podkreśla gotowość strażaków do pomocy w różnych sytuacjach, nie tylko podczas pożarów, ale także powodzi, karamboli, a nawet przy zdejmowaniu kota z drzewa czy usuwaniu szerszeni. Jest to hołd dla ich poświęcenia i ryzykownych działań na rzecz społeczeństwa.
Tekst piosenki
Złote hełmy, beczkowozy,
Ręczne pompy, wiadra i bosaki.
Zawsze panny ich kochały,
Bo odważne, fajne z nich chłopaki.
Dziś wiele zmieniło się,
Czasy są już inne lecz:
Gdy w ogniu stanie gdzieś dom,
Przyjedzie straż pożarna.
Powódź, karambol, już są,
Przyjedzie straż pożarna.
Kto kota z drzewa ma zdjąć?
Przyjedzie straż pożarna.
Gdy chcą szerszenie nas ciąć,
Przyjedzie straż pożarna.
Na nich zawsze można liczyć,
Bez wahania ryzykują życie.
Więc się do nich uśmiechajcie,
Pozdrawiajcie, kiedy ich widzicie.
Bo zawsze pojawią się,
Kiedy coś dzieje się źle.
Gdy w ogniu stanie gdzieś dom,
Przyjedzie straż pożarna.
Powódź, karambol, już są,
Przyjedzie straż pożarna.
Kto kota z drzewa ma zdjąć?
Przyjedzie straż pożarna.
Gdy chcą szerszenie nas ciąć,
Przyjedzie straż pożarna.
Będą za chwilę lub dwie,
Zdążyć na czas każdy chce.
Gdy w ogniu stanie gdzieś dom,
Przyjedzie straż pożarna.
(Nasza straż pożarna)
Powódź, karambol, już są,
Przyjedzie straż pożarna.
(Nasza straż pożarna)
Kto kota z drzewa ma zdjąć?
Przyjedzie straż pożarna.
(Nasza straż pożarna)
Gdy chcą szerszenie nas ciąć,
Przyjedzie straż pożarna.
(Nasza straż pożarna)
Piosenka dla dzieci „Jedzie straż pożarna”
Opis i fragment tekstu
Piosenka dla dzieci nosząca tytuł „Jedzie straż pożarna” opowiada o pracy dzielnych strażaków. Pierwsza zwrotka opowiada o tym, jak strażacy, przygotowani do akcji, jadą gasić pożar pięknym lśniącym wozem, oraz o tym, że wielu chłopców marzy, żeby w dorosłym życiu pełnić tak ważną rolę. Jej centralnym elementem jest wykrzyknienie:
Pali się! Pali się! Pali się! Pali się! Pali się! Pali się! Pali się! Pali się!
Więc syrena wyje głośno - Z drogi ludzie!
Prawdziwi strażacy zawodowi, oglądani w działaniu, są zawsze w pełnym pogotowiu, by służyć ludziom.
Co znajdziemy w wozie strażackim? #strażpożarna #dzieństrażaka / Film dla dzieci
tags: #piosenki #strazackie #teksty