Pożary altan w Rodzinnych Ogrodach Działkowych (ROD) stanowią poważny problem, szczególnie w okresie zimowym. Najczęściej są one wynikiem nieostrożnego obchodzenia się z ogniem, wadliwych instalacji elektrycznych, a także nielegalnego zamieszkiwania na działkach. Skutki pożarów to nie tylko poważne straty finansowe, ale niekiedy również tragiczne wypadki.
Przyczyny pożarów altan w ROD
Zima to okres, w którym często dochodzi do pożarów altan w ROD. Jest to czas, kiedy osoby bezdomne poszukują schronienia przed zimnem, deszczem i wiatrem, co niestety prowadzi do wzrostu ryzyka pożarów. Przykłady takich zdarzeń miały miejsce pod koniec października na warszawskiej Pradze, na początku grudnia w ROD w Szczytnej i Szczecinie, a także między 15 a 19 grudnia w Chojnie i Wierzchowicach. Strażacy byli również wzywani do pożarów altan w Bielawie i Konstantynowie Łódzkim.
Główne przyczyny pożarów to zwykle:
- Nieostrożne obchodzenie się z ogniem: ogrzewanie altan piecykami bez odpowiedniego nadzoru, zaśnięcie z papierosem.
- Wybuch butli gazowej: często w wyniku niewłaściwego użytkowania lub wad technicznych.
- Zły stan techniczny i zwarcie instalacji elektrycznej: stare, niezabezpieczone instalacje są częstą przyczyną zaprószenia ognia.
- Umyślne podpalenia: dokonywane najczęściej z niskich pobudek, są przestępstwami.
Niestety, w wielu przypadkach w pożarach altan życie tracą ludzie, najczęściej osoby bezdomne, które nocują w altanach. Tragiczny finał miał pożar w ROD przy ul. Łowińskiego w Krakowie, gdzie jeden z uratowanych mężczyzn zmarł. Przyczyną pożaru była farelka elektryczna, a mężczyźni prawdopodobnie zasnęli po spożyciu alkoholu.
Akcja gaśnicza straży pożarnej podczas pożaru w Imce
Materiały łatwopalne w altanach
Altany w całości wykonane są z różnych trudno i łatwo palnych materiałów. Na dachu altany najczęściej położona jest papa bitumiczna, która zapala się już przy temperaturze 350-400 °C. Do altany doprowadzana jest energia elektryczna, a w razie zwarcia instalacji elektrycznej powstają temperatury rzędu kilku do kilkunastu tysięcy °C. Altana murowana jest tylko odrobinę bezpieczniejsza, bowiem poza murem, który i tak na skutek działania wysokich temperatur traci na swych wartościach użytkowych, pozostałe elementy pozostają łatwopalne.
Działania prewencyjne i rola PZD
Bezpieczeństwo w ogrodach jest tematem bardzo ważnym dla Polskiego Związku Działkowców (PZD). W 2019 roku PZD przyjął „Otwarty program bezpieczeństwa w rodzinnych ogrodach działkowych PZD”, który zawiera wskazówki dotyczące działań prewencyjnych, jakie powinny podjąć zarządy ROD oraz sami działkowcy. Program ten zwraca uwagę na bezpieczeństwo instalacji i sieci ogrodowych oraz na drożność alejek dla służb ratowniczych.
Rola działkowców w zapobieganiu pożarom
Najprostszym i jednocześnie najskuteczniejszym środkiem zapobiegawczym jest zaangażowanie samych działkowców. Sąsiedzkie monitorowanie sytuacji nie tylko na swojej, ale i na sąsiednich działkach oraz reagowanie na sytuacje mogące stwarzać zagrożenie pożarem jest kluczowe. Zaobserwowanie osób bezdomnych należy zgłosić odpowiednim służbom - czasem w ten sposób można uratować ludzkie życie. Jest to wyraz dojrzałej troski, a nie bezduszności, który może uratować czyjeś życie, zdrowie oraz mienie.
Działkowcy powinni odwiedzać swoje działki także poza sezonem, co pozwala na bieżąco monitorować sytuację. Warto umówić się z kilkoma osobami i robić to naprzemiennie.
Bezpieczeństwo instalacji i sieci ogrodowych
Program PZD zwraca uwagę na bezpieczeństwo instalacji i sieci ogrodowych. Sieci energetyczne muszą być obowiązkowo wyposażone w zawory bezpieczeństwa, pozwalające na natychmiastowe odcięcie całego ogrodu, bądź tylko określonego obszaru od zasilania w przypadku wystąpienia zagrożenia. Niezbędne jest też regularne serwisowanie sieci. Wśród działań, które mogą zmniejszyć ryzyko wybuchu pożaru, warto wymienić również zainstalowanie w ogrodzie systemu monitoringu.
Drożność alejek
W przypadku wystąpienia zagrożenia jest niezwykle ważne, aby służby ratownicze mogły dotrzeć do zagrożonego mienia lub osoby w najkrótszym czasie. Dlatego zarządy ROD i sami działkowcy powinni zwracać szczególną uwagę na to, czy zapewniona jest przejezdność alejek.
Reakcja w przypadku pożaru
Pierwszą wskazówką w sytuacji pożaru jest zachowanie spokoju, choć bywa to niezwykle trudne. Należy podjąć decyzję, czy przystąpić do gaszenia samodzielnie, czy zawiadomić straż pożarną. Wzywając służby (numery: 112, 997, 998, 999), należy podać następujące informacje:
- Nazwę palącego się obiektu.
- Adres i lokalizację.
- Charakter pożaru (co się pali, jak intensywny jest pożar).
- Czy są zagrożone osoby.
- Swoje dane osobowe (imię i nazwisko).
Należy również odpowiedzieć na pytania zadane przez dyżurnego. O zakończeniu powiadomienia decyduje dyżurny, oświadczając, że zgłoszenie zostało przyjęte. Rozważając decyzję o przystąpieniu do gaszenia, należy uwzględnić wszystkie okoliczności, zwłaszcza zagrożenia dla życia i zdrowia.
Konsekwencje prawne i finansowe
Skutki pożaru w altanie to zawsze poważne straty finansowe, które mogą dotyczyć nie tylko jednej działki, ale także sąsiednich. Odpowiedzialność za naruszenie przepisów pożarowych ponosi każda osoba fizyczna lub prawna, organizacja lub instytucja korzystająca ze środowiska przyrodniczego, budynku, obiektu lub terenu, obowiązana do zabezpieczenia użytkowanego środowiska przed zagrożeniem pożarowym.
Palenie ognisk i odpadów roślinnych
Zgodnie z ustawą o odpadach w Polsce nie wolno spalać odpadów roślinnych (liści, skoszonej trawy, gałęzi itp.). Takie resztki należy kompostować, oddawać do punktów selektywnej zbiórki odpadów komunalnych (PSZOK-i) lub korzystać ze zbiórek odpadów zielonych. Zakaz obowiązuje niezależnie od tego, czy jest to działka rekreacyjna, ogród przydomowy, czy działka na terenie rodzinnych ogrodów działkowych (ROD).
W przypadku ROD spalania bioodpadów zakazuje sam regulamin ROD (§ 68, pkt 5), który wprowadził całkowity zakaz spalania wszelkich odpadów i resztek roślinnych, a także palenia ognisk rekreacyjnych, ze względu na zadymianie okolicy. Za nielegalne palenie gałęzi i innych odpadów roślinnych grożą sankcje finansowe, najczęściej mandat do 500 zł nakładany przez straż miejską lub policję. Jeśli sprawa trafi do sądu, kara może wzrosnąć nawet do 5000 zł grzywny. Nie wolno również powodować nadmiernej ilości uciążliwego dymu czy smrodu, co może prowadzić do pozwów sądowych od sąsiadów na podstawie immisji.
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej (Dz. U. Nr 109, poz. 719) zabrania:
- Rozpalania ognia lub wysypywania gorącego popiołu i żużla w miejscu umożliwiającym zapalenie się materiałów palnych (§ 4 ust. 1 pkt 5).
- Składowania poza budynkami w odległości mniejszej niż 4 m od granicy działki sąsiedniej materiałów palnych, w tym pozostałości roślinnych, gałęzi i chrustu (§ 4 ust. 1 pkt 6).
- Używania otwartego ognia i palenia tytoniu w odległości mniejszej niż 10 m od miejsca omłotów i miejsc występowania palnych płodów rolnych (§ 41 ust. 3).
- Wykonywania czynności mogących wywołać niebezpieczeństwo pożaru (w tym rozniecanie ognia w miejscach nie wyznaczonych do tego celu) w lasach i na terenach śródleśnych, na obszarze łąk, torfowisk, jak również w odległości do 100 m od granicy lasów (§ 40 ust. 1).
Jeśli chcemy rozpalić ognisko, należy używać tylko odpowiednio wysuszonego drewna (o wilgotności poniżej 20%), które będzie wydzielać minimalną ilość dymu. Lepiej też powstrzymać się od palenia ognisk w okresie znacznego zanieczyszczenia powietrza smogiem.
Wymogi dotyczące grilli w ROD
Regulamin ROD w paragrafie 41 wymienia urządzenia, w jakie może być wyposażona działka. Jest to katalog zamknięty. W związku z tym urządzenia, które nie są wymienione, nie powinny znajdować się na działce. Paragraf ten nie wspomina o grillach murowanych, co oznacza, że działkowiec nie może postawić takiego grilla na działce w ROD.
Samowola budowlana na działkach ROD
Kwestię wznoszenia obiektów budowlanych na terenie działek w ROD reguluje art. 29 ust. 1 pkt 4 prawa budowlanego. Altany działkowe to obiekty o powierzchni zabudowy do 35 m² z tarasem, gankiem lub werandą nieprzekraczającą powierzchni 12 m². Do powierzchni altany nie wlicza się tarasu, werandy lub ganku, jeżeli ich łączna powierzchnia nie przekracza 12 m². Taras, weranda lub ganek mogą być zadaszone, ale powinny być otwarte, w związku z tym nie wolno ich zabudowywać.
Zgodnie z § 44 pkt 3 regulaminu ROD, altana może mieć wysokość do 5 metrów przy dachu stromym i 4 metrów przy dachu płaskim. Budowa altany ogrodowej, spełniającej przepisy ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych, nie wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę ani zgłoszenia zamiaru jej realizacji.
Zgłaszanie budowy i konsekwencje naruszeń
Zgodnie z § 60 regulaminu ROD, działkowiec jest obowiązany powiadomić na piśmie zarząd ROD o zamiarze budowy lub rozbudowy altany, załączając rysunek uwzględniający jej powierzchnię zabudowy i wysokość oraz usytuowanie względem granic działki. Zarząd ROD bada, czy zgłoszona budowa jest zgodna z regulaminem oraz z przepisami Prawa budowlanego. Jeśli poweźmie wątpliwości lub stwierdzi faktyczne naruszenie przepisów regulaminu, nakazuje działkowcowi wstrzymanie budowy lub rozbudowy altany.
W takiej sytuacji, zgodnie z § 61 ust. 2 regulaminu, działkowiec zobowiązany jest do usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, a nawet do rozebrania budowanej lub rozbudowywanej altany, jeśli naruszenia nie mogą zostać w inny sposób usunięte. W przypadku powzięcia informacji, że na terenie działki wybudowano, nadbudowano lub rozbudowano altanę lub inny obiekt z naruszeniem przepisów prawa, zarząd ROD zgłasza naruszenie do właściwego organu administracji publicznej, tj. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB).
Jeżeli działkowiec wybudował ponadnormatywną altanę, to zgodnie z art. 49b ust. 1 ustawy, regułą jest zobowiązanie do rozbiórki samowoli budowlanej w terminie i na zasadach określonych w decyzji tego organu. Z kontroli istniejącej altany i werandy sporządza się protokół. Jeśli działkowiec nie zgadza się z jego treścią, może zażądać jego sprostowania, zmiany lub uzupełnienia.
Legalizacja samowoli budowlanej
Przepisy prawa budowlanego przewidują możliwość odstąpienia przez właściwy organ od decyzji o rozbiórce w dwóch sytuacjach:
- Gdy zostanie dowiedzione, iż samowola budowlana jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
- Gdy zostanie stwierdzone, że nielegalnie wybudowany obiekt nie przeczy przepisom związanym z wymogami techniczno-budowlanymi w zakresie, który uniemożliwia doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem.
Jest to zatem możliwość legalizacji obiektu, o ile jego budowa została zakończona, poprzez wniesienie opłaty legalizacyjnej. Obecnie za legalizację altany o powierzchni zabudowy do 35 m² można zapłacić 5 tys. zł. W decyzji o rozbiórce powinien zostać wyznaczony termin rozpoczęcia i zakończenia rozbiórki, a także uporządkowania terenu.
Pamiętaj, że do powierzchni altany nie wlicza się tarasu, werandy lub ganku, jeżeli ich łączna powierzchnia nie przekracza 12 m². Taras, weranda lub ganek mogą być zadaszone, ale powinny być otwarte, w związku z tym nie wolno ich zabudowywać.
Choć przez lata pewne nieformalne praktyki bywały tolerowane, rosnąca liczba skarg i wzmożone kontrole sprawiają, że dziś każdy nielegalny obiekt może zostać zakwestionowany. Legalizacja budowli ponadnormatywnych jest wprawdzie możliwa, ale wiąże się z wysokimi kosztami i nie zawsze kończy się sukcesem. Dlatego kluczowe jest, by przed rozpoczęciem jakichkolwiek prac budowlanych dokładnie zapoznać się z przepisami, regulaminem ROD i skonsultować swoje plany z zarządem ogrodu.
tags: #podpalenie #altany #na #ogrodku #dzialkowym