W Polsce, na przestrzeni ostatnich lat, odnotowano szereg poważnych pożarów w obiektach sakralnych. Incydenty te, często związane z zabytkowymi budowlami, wiązały się z ogromnymi stratami materialnymi, a niekiedy bezpowrotną utratą cennego dziedzictwa kulturowego. Poniżej przedstawiono wybrane przypadki pożarów świątyń, opisując ich przebieg, działania ratownicze oraz konsekwencje.
Szczegółowe przypadki pożarów świątyń
Pożar zabytkowego kościoła w Nowym Sączu
16 czerwca o godzinie 4:53 zastępy z JRG nr 1 i 2 w Nowym Sączu oraz najbliższe zastępy OSP zadysponowane zostały do działań na ulicę św. Heleny w Nowym Sączu. Po przybyciu na miejsce zdarzenia ustalono, że na cmentarzu palił się zabytkowy drewniany Kościół o wymiarach 8x16m i wysokości około 10 m, który był pokryty blachą. Dym wydobywał się na całej powierzchni dachu, a kościół był zamknięty.
Pożar był rozwinięty w części zakrystii oraz prezbiterium, a ogień widoczny był na zewnętrznej ścianie od strony zakrystii oraz w wieżach. Na miejsce przybyło Pogotowie Energetyczne, które odłączyło zasilanie w energię elektryczną i potwierdziło brak napięcia w obiekcie. Ksiądz oraz kościelny, którzy przybyli na miejsce, udzielali wskazówek odnośnie rozkładu pomieszczeń. Działania zastępów straży polegały na zabezpieczeniu miejsca zdarzenia oraz podaniu prądów wody na palący się kościół, w tym przy wykorzystaniu podnośnika.
Równocześnie z działaniami gaśniczymi prowadzono ewakuację mienia. Wykonano otwory w dachu, przez które podawano prądy gaśnicze na poddasze budynku. Dalsze działania polegały na wynoszeniu nadpalonych elementów wyposażenia z wnętrza kościoła. Usunięto warstwę desek ze ścian zewnętrznych oraz boazerię ze ścian wewnętrznych w celu ugaszenia ukrytych zarzewi ognia.
Na miejsce pożaru przybyli Prezydent Nowego Sącza, Miejski Inspektor Nadzoru Budowlanego, Wojewódzki Konserwator Zabytków, Policja, Prokurator oraz Biegły sądowy z dziedziny pożarnictwa. W trakcie czynności dochodzeniowych strażacy prowadzili działania związane z zabezpieczeniem mienia historycznego znajdującego się w rejestrze ochrony zabytków. Mienie zabytkowe pod kontrolą przedstawicieli Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków zostało zabezpieczone przez proboszcza Parafii św. Heleny. Obiekt na bieżąco sprawdzano kamerą termowizyjną pod kątem występowania i pojawienia się ewentualnych zarzewi ognia. Po zakończeniu czynności dochodzeniowych i zabezpieczających zakończono działania strażaków, które trwały ponad dziesięć godzin. W działaniach wzięło udział 18 zastępów i 76 strażaków.
Pożar prawosławnej pustelni w Odrynkach
W prawosławnej pustelni w Odrynkach na Podlasiu wybuchł pożar. Płomienie strawiły część budynku, a w wyniku zdarzenia spaliły się cenne księgi liturgiczne i połowa ikon. Pożar w świątyni, a konkretnie w drewnianej kaplicy w skicie Świętych Antoniego i Teodozjusza Kijowsko-Pieczerskich w Odrynkach (woj. podlaskie), wybuchł w czwartek 1 grudnia około południa.
Zniszczeniu uległa połowa ikon w kaplicy, a ogień strawił także księgi liturgiczne. Z ogniem walczyło dziewięć zastępów straży pożarnej. Poza gaszeniem ognia, strażacy ratowali znajdujące się w środku przedmioty. Prowadzone były też prace rozbiórkowe części drewnianej podłogi. W wyniku tego zdarzenia nikt nie odniósł obrażeń. Na razie nie wiadomo, co było przyczyną pożaru. Skit Świętych Antoniego i Teodozjusza Pieczerskich w Odrynkach powstał w 2009 roku.
Pożar kościoła w Sosnowcu
W nocy trwało dogaszanie kościoła pw. św. Floriana w Sosnowcu. Ogień na dachu sosnowieckiego kościoła pojawił się 21 czerwca, po godzinie 14. Ze wstępnych ustaleń straży pożarnej wynika, że spalił się cały dach kościoła. Proboszcz kościoła św. Floriana przekazał informacje parafianom.
Na stronie parafii św. Floriana pojawił się komunikat: „Z wielkim bólem informujemy, że dziś ok. godz. 14 wybuchł pożar na dachu naszego kościoła. Najświętszy Sakrament został wyniesiony. Wyniesiono także naczynia, księgi i szaty liturgiczne. W związku z pożarem naszego kościoła intencje mszalne ze środy 21 czerwca z godz. 18 oraz z czwartku z godz. 7 zostaną odprawione w tym samym czasie w parafii św. Joachima. Kolejne informacje będą podawane w późniejszym terminie”.
Pożar kościoła w Lublinie
W Boże Narodzenie doszło do pożaru kościoła przy ul. Kunickiego w Lublinie, gdzie ogień objął drewnianą konstrukcję dachu. W czwartek 25 grudnia doszło do pożaru kościoła w Parafii Najświętszego Serca Jezusowego przy ulicy Kunickiego w Lublinie. Ogień objął drewnianą konstrukcję dachu świątyni. Z dachu wydobywały się kłęby dymu, a okoliczni mieszkańcy od razu zaalarmowali straż pożarną. Wskazywali, iż najprawdopodobniej palą się panele fotowoltaiczne.
W sumie na miejscu pracowało 80 strażaków z 27 zastępów Państwowej i Ochotniczej Straży Pożarnej. Działania prowadziła również policja. Parafia wydała komunikat, w którym poinformowała, że o godzinie 21 pożar już dogasał. "Straty są ogromne, prawdopodobna jest rozbiórka kościoła" - przekazano. Wojewoda lubelski Krzysztof Komorski podziękował strażakom za prowadzenie akcji gaśniczej przy temperaturze -10 stopni Celsjusza.
Jak przekazał wojewoda, w wyniku zdarzenia nikt nie został ranny, między innymi dzięki postawie proboszcza, który "zachował zimną krew i wyprowadził z kościoła około 50-60 parafian przed 7 rano". Proboszcz zauważył pierwsze oznaki rozprzestrzeniania się ognia, przede wszystkim zadymienie, podjął decyzję o natychmiastowym powiadomieniu straży pożarnej i wyprowadził parafian. Dodał, że w sprawie zostanie przeprowadzona szczegółowa ekspertyza budowlana budynku oraz że przyczyny pożaru będą ustalane. Wiadomo, że ze świątyni wyniesiono między innymi figury, obrazy oraz szaty liturgiczne. Strażacy podejmowali działania mające na celu ograniczenie szkód spowodowanych przez wodę, która w trakcie akcji gaśniczej dostała się do wnętrza kościoła.