Zasady postępowania w przypadku pożaru budynku

Pożar to niekontrolowany proces spalania w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Ludzkość od wieków toczy nierówną walkę z ogniem, który pochłania tysiące budynków i wiele hektarów lasów rocznie. Efekty podjętych działań ratowniczych zależą od wiedzy o tym, co należy robić w przypadku zagrożenia.

Warunkiem zapoczątkowania i przebiegu procesu, jakim jest pożar (podobnie jak w procesie spalania), jest istnienie tzw. czworokąta spalania, na który składają się:

• materiał palny,
• utleniacz,
• ciepło,
• skomplikowane reakcje łańcuchowe (wolne rodniki).

Zapobieganie pożarom - bezpieczeństwo pożarowe przed zagrożeniem

Kluczowe dla bezpieczeństwa przeciwpożarowego jest podejmowanie działań prewencyjnych, które minimalizują ryzyko wystąpienia pożaru.

Wyposażenie obiektu w urządzenia zabezpieczające

W miarę możliwości wyposaż obiekt w urządzenia zabezpieczające, takie jak:

• Detektory tlenku węgla i gazu ziemnego - instaluj je przy piecach gazowych (np. w przypadku domu w łazience, kuchni, piwnicy).
• Detektory dymu - zadbaj, żeby były słyszalne w każdej części obiektu. Jeżeli dom/mieszkanie ma jedną kondygnację, należy zainstalować pierwszą (podstawową) czujkę pożarową w korytarzu lub holu pomiędzy sypialnią a pokojem wypoczynkowym.
• Gaśnice proszkowe (typu ABCF) - umieszczaj je w miejscach łatwo dostępnych i znanych wszystkim użytkownikom obiektu.

Prawidłowe użytkowanie instalacji i materiałów

• Sprawdzaj regularnie poprawność działania instalacji elektrycznej oraz urządzeń elektrycznych, nie dokonuj samodzielnie ich napraw, jeśli nie masz wiedzy i doświadczenia w tym zakresie.
• Nie przeciążaj sieci elektrycznej - nie włączaj zbyt dużej ilości odbiorników - urządzeń do jednego obwodu elektrycznego.
• Nie używaj benzyny, ropy, nafty oraz innych materiałów łatwopalnych wewnątrz budynków - przechowuj je w dobrze wentylowanych pomieszczeniach, w odpowiednich pojemnikach lub w odpowiednio przystosowanych do tego miejscach.
• Nie używaj otwartego ognia w pobliżu materiałów łatwopalnych.
• Regularnie sprawdzaj źródła ogrzewania - natychmiast usuwaj wszelkie nieprawidłowości, regularnie kontroluj przewody kominowe, paleniska, piece; w razie potrzeby wezwij kominiarza.
• Zachowuj ostrożność używając zastępczych źródeł ogrzewania, takich jak przenośne grzejniki elektryczne i gazowe, piecyki naftowe, kominki itp. Pamiętaj, grzejniki nie powinny być umieszczone blisko materiałów łatwopalnych.

Zapobieganie blokowaniu dróg ewakuacyjnych i dostępu do urządzeń przeciwpożarowych

• Nie zabijaj okien gwoździami, nie montuj stałych krat w oknach.
• Nie ustawiaj na klatkach schodowych jakichkolwiek przedmiotów utrudniających ewakuację, nie zamykaj drzwi ewakuacyjnych w sposób uniemożliwiający ich natychmiastowe użycie.
• Nie ograniczaj dostępu do:
  • urządzeń przeciwpożarowych, takich jak: hydranty, zawory hydrantowe, suche piony, gaśnice,
  • wyjść ewakuacyjnych,
  • wyłączników i tablic rozdzielczych prądu elektrycznego,
  • głównych zaworów gazu.

Postępowanie w czasie pożaru

W przypadku powstania pożaru wszyscy zobowiązani są podjąć działania w celu jego likwidacji lub bezpiecznej ewakuacji.

Alarmowanie i wzywanie pomocy

W przypadku powstania pożaru należy niezwłocznie zaalarmować, przy użyciu wszystkich dostępnych środków, osoby będące w strefie zagrożenia oraz wezwać Straż Pożarną.

Po wybraniu numeru alarmowego straży pożarnej 998 lub 112 i zgłoszeniu się dyżurnego, spokojnie i wyraźnie podaj następujące informacje:

• swoje imię i nazwisko, numer telefonu, z którego nadawana jest informacja o zdarzeniu,
• adres i nazwę obiektu,
• co się pali, na którym piętrze,
• czy jest zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego.

Po podaniu informacji nie odkładaj słuchawki do chwili potwierdzenia przyjęcia zgłoszenia. Przyjmujący może zażądać potwierdzenia zgłoszenia poprzez oddzwonienie lub dodatkowych informacji, które w miarę możliwości należy podać.

Pierwsze działania gaśnicze i bezpieczeństwo

Próbuj gasić pożar w zarodku, używając wody, gaśnic, koców gaśniczych. Nigdy nie gaś wodą urządzeń elektrycznych! Nie próbuj gasić ognia, którego nie jesteś w stanie opanować!

Pamiętaj, że niezależnie od powyższych wskazań, po przybyciu Straży Pożarnej bezwzględnie podporządkuj się poleceniom kierującego akcją ratowniczo-gaśniczą. Do czasu przybycia straży pożarnej kierowanie akcją obejmuje kierownik zakładu pracy /właściciel obiektu/ lub osoba najbardziej energiczna i opanowana.

W przypadku powstania pożaru należy kierować się rozwagą w podejmowaniu decyzji. Postaraj się wyłączyć dopływ gazu i energii, nie otwieraj okien! Drzwi zamknij na klamkę - nie zamykaj ich na zamek. Powiadom, w miarę możliwości, wszystkie osoby przebywające w strefie zagrożenia.

• Palący się tłuszcz lub ogień powstały w kuchni gaś sodą oczyszczoną lub solą kuchenną. Jeśli ogień powstał w naczyniu (np. garnku, patelni itp.) ugaś go przykrywając naczynie szczelnie pokrywką.
• Gdy zapaliło się twoje ubranie - nie biegnij, spowoduje to tylko zwiększenie płomienia. Połóż się na ziemi i obracaj/turlaj się do chwili zduszenia ognia.

Zasady ewakuacji

W przypadku zaistnienia pożaru lub innego zagrożenia budynku lub jego części, jeżeli nie bierzesz udziału w akcji ratowniczej, opuść strefę zagrożenia. Kieruj się do najbliższego wyjścia służącego celom ewakuacji zgodnie z oznakowaniem. Nie dopuść do odcięcia przez pożar drogi wyjścia z obiektu.

Opuszczając obiekt/mieszkanie zabierz ze sobą wszystkie osoby / domowników (pomóż zwłaszcza dzieciom, osobom starszym i niepełnosprawnym) oraz (jeśli masz czas) najważniejsze dokumenty i leki, które przyjmujesz.

W czasie prowadzenia ewakuacji zabronione jest:

• dokonywanie jakichkolwiek czynności mogących wywołać panikę,
• przechodzenie w kierunku przeciwnym do kierunku ewakuacji,
• zatrzymywanie się lub tamowanie ruchu w inny sposób.

Pamiętaj: Osoby ewakuowane muszą bezwzględnie podporządkować się poleceniom ratowników, to jest osobom prowadzącym ewakuację: strażakom, pracownikom służby zabezpieczenia obiektu.

Ewakuacja mienia

Jeżeli zachodzi konieczność ewakuacji mienia, w pierwszej kolejności ewakuuje się:

• pomieszczenia bezpośrednio zagrożone pożarem, w których jest źródło ognia,
• pomieszczenia sąsiednie (w pionie i w poziomie) - ze względu na możliwość rozprzestrzeniania się pożaru lub uszkodzenia przez działanie wysokiej temperatury i gazów popożarowych (dymu),
• pomieszczenia pod palącym się pomieszczeniem, narażone na możliwość zalania w czasie akcji gaśniczej.

Postępowanie w przypadku odcięcia drogi wyjścia

W przypadku odcięcia drogi wyjścia z obiektu/mieszkania udaj się do pomieszczenia posiadającego okno lub balkon usytuowanego jak najdalej od pożaru. Zabierz ze sobą, jeśli to możliwe, mokry koc; zamknij za sobą drzwi do innych pomieszczeń (nie zamykaj ich na klucz); wzywaj pomoc przez okno lub z balkonu wymachując jasną tkaniną, np. białym prześcieradłem. W przypadku silnego wzrostu temperatury i zadymienia połóż się na balkonie albo pod oknem i szczelnie okryj się kocem (lub innym okryciem).

Zachowanie w zadymionym środowisku

Gdy obudzi cię sygnał pożaru (np. dźwięk czujnika dymu), obudź pozostałych domowników - szczególnie dzieci; zbadaj drzwi zanim je otworzysz - jeżeli drzwi są zimne, wyjdź zachowując ostrożność.

Pamiętaj, że dym i gorące powietrze unoszą się do góry - czystsze i chłodniejsze powietrze jest na dole! Przemieszczaj się więc przy podłodze. Zakryj usta i nos gęstą, zmoczoną w wodzie tkaniną. Osłoń się, w miarę możliwości, czymś trudno zapalnym. Poruszaj się wzdłuż ścian, by nie stracić orientacji co do kierunku ruchu. Jeżeli drzwi są gorące, uciekaj, jeśli możesz, przez okno.

Rodzaje i zastosowanie gaśnic

Gaśnice są niezbędnym elementem bezpieczeństwa pożarowego. Wszystkie urządzenia wodne muszą być utrzymane w dobrym stanie, a kontrole przeciwpożarowe stale dbają o przestrzeganie przepisów.

Gaśnice mają zazwyczaj kolor czerwony (wyjątek stanowi gaśnica śniegowa, która może mieć także kolor srebrny) i muszą posiadać etykietę opisującą jej przeznaczenie i sposób użycia. Ich efektywność zależy od rodzaju środka gaśniczego i klasy pożaru, do jakiej są przeznaczone. Zgodnie z Polskimi Normami, gaśnice mogą być przystosowane do gaszenia pożarów następujących klas:

• A - pożary materiałów stałych, które paląc się ulegają rozżarzeniu (np. drewno, papier, tkaniny).
• B - pożary cieczy i ciał stałych, które paląc się ulegają stopieniu (np. benzyna, oleje, parafina, tworzywa sztuczne).
• C - pożary gazów palnych (np. metan, propan-butan, acetylen).
• D - pożary metali palnych (np. magnez, sód, potas, glin).
• F - pożary tłuszczów i olejów jadalnych.

Typy gaśnic

• Gaśnice proszkowe: Skuteczność gaśnic proszkowych zależy od rodzaju użytego proszku (np. fosforany sodu, węglan lub azot). Działają przez tłumienie płomieni strumieniem niepalnego gazu, będącego nośnikiem proszku. Są uniwersalne (klasy ABC, czasem D) i mogą być używane do gaszenia urządzeń pod napięciem (zwykle do 1000V). Ich wadą jest to, że proszek może spowodować zatarcie mechanizmów delikatnych urządzeń.
• Gaśnice śniegowe (CO2): Środkiem gaśniczym jest dwutlenek węgla (CO2), który pod ciśnieniem ma ok. -78°C i zestala się w formę tzw. suchego lodu. Działają przez odcinanie dostępu tlenu i znaczne obniżenie temperatury. Nadają się do gaszenia pożarów klasy B i C, często używane w bibliotekach i archiwach, gdyż nie brudzą gaszonych przedmiotów i pomieszczeń. Wadą jest bardzo niska temperatura środka gaśniczego i ryzyko odmrożeń.
• Gaśnice pianowe: Wytwarzają pianę gaśniczą (np. z kwasu siarkowego i wodorowęglanu sodowego ze środkiem pianotwórczym), która odcina dostęp tlenu i chłodzi. Efektywne w przypadku pożarów klasy A i B, nie nadają się do gaszenia urządzeń elektrycznych pod napięciem.
• Gaśnice tetrowe: (środkiem gaśniczym był czterochlorek węgla) Zostały całkowicie wycofane z użycia w latach 80. Powodem były istotne wady tetry jako środka gaśniczego, m.in. toksyczność produktów spalania.

Postępowanie po pożarze

Po ugaszeniu pożaru ważne jest zachowanie szczególnej ostrożności i podjęcie odpowiednich kroków w celu zabezpieczenia mienia i zdrowia.

• Nie wchodź do zniszczonego przez ogień budynku, zanim właściwe służby nie stwierdzą, że jest on bezpieczny.
• Nie włączaj instalacji elektrycznej w budynku (pomieszczeniu) po pożarze (nie podłączaj żadnych urządzeń elektrycznych) przed sprawdzeniem instalacji przez elektryka.
• Jeśli został wyłączony główny zawór gazu, odcinający dopływ gazu z sieci zasilającej do budynku, przed ponownym włączeniem go wezwij upoważnionego pracownika technicznego administracji obiektu lub pogotowie gazowe.
• Zachowaj czujność i uwagę, gdyż elementy konstrukcyjne budynku po pożarze mogą być osłabione i mogą wymagać naprawy.
• Przed wyrzuceniem zniszczonych przedmiotów wezwij agenta ubezpieczeniowego; jeśli jesteś dzierżawcą lub lokatorem, wezwij właściciela.
• Wyrzuć produkty żywnościowe, napoje i lekarstwa, które były narażone na działanie wysokiej temperatury, dymu i płomieni - dotyczy to również zawartości lodówki i zamrażarki. Pamiętaj, nie wolno ponownie zamrażać rozmrożonej żywności.
• Jeżeli inspektor nadzoru budowlanego stwierdzi, że budynek po pożarze jest niebezpieczny, należy go opuścić:
  • powiadom Policję o konieczności opuszczenia domu - poproś, aby wzięła twój dom i pozostawione mienie pod opiekę,
  • zabierz ze sobą dowód tożsamości i inne ważne dokumenty, niezbędne i cenne przedmioty (okulary, lekarstwa, polisy ubezpieczeniowe, pieniądze).

tags: #postepowanie #pozar #budynku #prezentacja