Na terytorium Rosji, zwłaszcza po 24 lutego 2022 roku, dochodzi do licznych incydentów związanych z pożarami, które często określane są mianem „tajemniczych”. Rostów nad Donem, będący ważnym węzłem logistycznym dla rosyjskiego zaplecza frontu, stał się areną kilku z tych poważnych zdarzeń, w tym katastrofalnego pożaru osiedla mieszkalnego i licznych pożarów magazynów.
Katastrofalny Pożar Osiedla Mieszkaniowego w Rostowie
W jednym z najbardziej niszczycielskich incydentów, ponad 100 budynków mieszkalnych stanęło w ogniu w centrum Rostowa nad Donem. Pożar wybuchł w poniedziałek przed południem, szybko rozprzestrzeniając się i stwarzając poważne zagrożenie dla mieszkańców.
Przebieg i Skala Pożaru
- Początkowo ogień objął około 30 domów mieszkalnych w centrum miasta, a jego powierzchnia wynosiła około 10 tysięcy metrów kwadratowych.
- Palące się drewniane domy sąsiadowały z osiedlem kilkudziesięciopiętrowych budynków mieszkalnych, które jednak nie zostały objęte ogniem, choć ich mieszkańcy wynosili swoje rzeczy.
- Słychać było liczne wybuchy, co zwiększało panikę wśród mieszkańców.
- W gaszenie ognia zaangażowano ponad 400 ratowników i kilka helikopterów gaśniczych, a później nawet ponad 2 tysiące ludzi wspomaganych przez siedem samolotów i śmigłowców.
- Gaszenie ognia utrudniał silny wiatr.
- Pożar ostatecznie strawił 107 budynków w historycznym centrum Rostowa, w tym 83 niskostandardowe domy mieszkalne na łącznym obszarze około jednego hektara.
Ewakuacja i Ofiary
W obliczu zagrożenia w mieście wprowadzono stan wyjątkowy.
- Z pobliskich budynków ewakuowano ponad 500 osób (niektóre źródła podają ponad 650 osób).
- Ograniczono ruch uliczny w rejonie osiedla.
- W sąsiadujących budynkach odłączono dopływ prądu i gazu; 1,2 tysiąca osób pozostało bez dostępu do energii elektrycznej.
- Pożar spowodował obrażenia u 36 osób (niektóre źródła podają 45, a nawet ponad 50 ludzi), z czego stan siedmiu hospitalizowanych z powodu poparzeń lub zatrucia dymem był średnio ciężki.
- Ministerstwo zdrowia obwodu rostowskiego początkowo informowało, że "nie ma ofiar śmiertelnych", jednak później ekipy ratunkowe znalazły zwłoki mężczyzny.
Hipotezy Dotyczące Przyczyn Pożaru Osiedla
W sprawie zdarzenia prokuratura wszczęła śledztwo, a policja dochodzenie w związku z podejrzeniem podpalenia. Istnieją różne teorie dotyczące przyczyn tego potężnego pożaru:
- Oficjalne Wersje: Gubernator obwodu rostowskiego, Wasilij Gołubiew, oznajmił, że pożar rozpoczął się w niezamieszkanym domu. Najprawdopodobniej doszło do silnego wybuchu gazu. Inne wersje wskazywały na zapalenie się sprzętu AGD lub zwarcie instalacji elektrycznej. Według agencji TASS wersja o podpaleniu była "mało prawdopodobna".
- Wersja Mieszkańców i Medialna: Mieszkańcy osiedla oraz miejscowy portal DonNews stanowczo twierdzili, że doszło do podpalenia. Lokatorom jakiś czas temu zaproponowano opuszczenie domów w zamian za rekompensatę pieniężną, dwukrotnie niższą od wartości rynkowej ich nieruchomości. Miało to "oczyścić" teren pod budowę hotelu dla gości turnieju finałowego Mistrzostw Świata w piłce nożnej w 2018 roku, który miał powstać na miejscu osiedla (na pobliskim Placu Teatralnym planowano strefę kibica). Miejscowi mieszkańcy protestowali przeciwko budowie, a deweloper miał grozić podpaleniem nieruchomości osobom, które nie zgodziły się na sprzedaż. Koordynatorka Otwartej Rosji w obwodzie rostowskim, Anastasija Szewczenko, wiązała pożar z ceną gruntów, podkreślając, że teren blisko Donu jest bardzo drogi.
Anastasija Szewczenko zauważyła również, że nie byłby to pierwszy taki przypadek, a mieszkańcom już wcześniej zalecano gotowość do ewakuacji z powodu płonących od prawie tygodnia lasów w okolicach miasta, z ogniem obejmującym 50 kilometrów kwadratowych.
Pożary Magazynów Paliwa i Infrastruktury
Rostów nad Donem był również miejscem innych poważnych pożarów, które wzbudziły wiele spekulacji.
Pożar Magazynu Paliwa (2023 r.)
W nocy ze środy na czwartek, a także w połowie września, miasto doświadczyło kolejnego potężnego pożaru. Tym razem ogień strawił magazyn z paliwem w pobliżu mostu Worszyłowskiego nad rzeką Don, niedaleko terminalu zbożowego. Pożar objął powierzchnię około tysiąca metrów kwadratowych, niszcząc hangar, w pobliżu którego znajdowały się dwa samochody (osobowy i ciężarowy) oraz zbiorniki z paliwem. Rosyjskie służby powiadomiły, że w zdarzeniu nikt nie zginął ani nie został ranny. Mimo braku oficjalnie ustalonej przyczyny, relacje świadków o słyszalnych dźwiękach przypominających drony przed wybuchem wywołały spekulacje. Były wiceminister spraw wewnętrznych Ukrainy, Anton Heraszczenko, skomentował sprawę w mediach społecznościowych. Gwałtownie rozprzestrzeniający się pożar sugerował łatwopalną zawartość magazynu.
Pożar Budynku FSB (Marzec 2023)
W marcu 2023 roku w Rostowie nad Donem zapłonął również budynek FSB. Ten incydent, biorąc pod uwagę status miasta jako ważnego węzła logistycznego dla frontu, był szeroko interpretowany w kontekście działań na korzyść Ukrainy, mimo że państwo ukraińskie oficjalnie odżegnuje się od udziału w atakach na terytorium Rosji.
Leśnicy i strażacy kontra ogień. Kulisy akcji gaśniczej
Szerszy Kontekst "Tajemniczych Pożarów" w Rosji
Incydenty w Rostowie nad Donem wpisują się w szerszy trend "tajemniczych pożarów" trapiących Rosję od początku inwazji na Ukrainę. W ciągu ostatniego roku wybuchło ponad 100 dużych pożarów, które objęły nie tylko obiekty handlowe i zakłady pracy, ale także rosyjską infrastrukturę krytyczną, bezpośrednio lub pośrednio powiązaną z inwazją na Ukrainę. Płonęły m.in. budynki Ministerstwa Obrony Rosji, rosyjskiego MSZ, Rosgwardii, fabryki amunicji oraz obiekty infrastruktury petrochemicznej. Dotyczyło to również wojenkomatów, czyli komend uzupełnień.
Hipotezy Dotyczące Ogólnych Przyczyn
W sprawie tych pożarów pojawiają się różne hipotezy:
- Incydenty Gospodarcze: Upadłość wielu przedsiębiorstw w dobie sankcji, co może prowadzić do podpaleń zakładów pracy.
- Bunt Rekrutów: Podpalenia punktów werbunkowych (wojenkomatów) najprawdopodobniej są efektem oddolnego buntu zbuntowanych rekrutów, sprzeciwiających się wojnie i poborowi.
- Działania na Korzyść Ukrainy: W regionach przyfrontowych i w przypadku strategicznej infrastruktury wojskowej (takiej jak budynek FSB w Rostowie czy bazy lotnicze w głębi Rosji), wiele incydentów może być efektem działań ukraińskich służb specjalnych lub wywiadu, często z wykorzystaniem bezzałogowców. Aktywność ukraińskich batalionów, takich jak "Bractwo" czy "Szaman", również wskazuje na możliwość akcji dywersyjnych poza granicami Ukrainy.
- Wewnętrzne Pęknięcia w Rosji: Część incydentów może być również wypadkową odgórnej polityki Kremla lub działań z premedytacją samych Rosjan o poglądach antywojennych, mniejszości etnicznych, czy też być elementem wewnętrznych gier frakcji i porachunków służb specjalnych na Kremlu.
Choć Kijów oficjalnie nie potwierdza udziału w atakach na terytorium Rosji, to z perspektywy ukraińskich żołnierzy działania odwetowe są czymś naturalnym, zwłaszcza wobec infrastruktury wojennej agresora.