Pożary w Gliwicach i okolicach – aspekty prawne i historyczne

Przegląd przypadków prawnych związanych z pożarami

Sprawa R. K. dotycząca zakazu wykonywania czynności osoby dozoru ruchu zakładu górniczego

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Henryk Wach, Sędziowie: NSA Anna Apollo i WSA Małgorzata Jużków, wyrokiem z dnia 23 lutego 2005 r. uchylił decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...] r. nr [...]. Decyzja ta, utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w G. z dnia [...] r. nr [...], zakazywała R. K. wykonywania czynności osoby dozoru ruchu zakładu górniczego w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny do dnia [...] 2004 r.

Uzasadnienie organu odwoławczego wskazywało, że zakaz orzeczono z powodu naruszenia przez R. K. dyscypliny i porządku pracy, w szczególności przepisów art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 27, poz. 96 ze zm.) oraz § 10 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych (Dz. U. Nr 139, poz.1169).

R. K., zatrudniony w Kopalni "A" w R. na stanowisku sztygara zmianowego oddziału GOW-4, w dniu [...] 2003 r. zgłosił nieprawdziwe dane dotyczące liczby poszkodowanych pracowników i przyczyn ich obrażeń w wyniku wypadku w ścianie [...]. W meldunku podał, że jeden pracownik doznał poparzenia gorącą wodą, podczas gdy faktyczną przyczyną obrażeń było zapalenie metanu.

Sprawa J. Z. dotycząca umorzenia zaległości podatkowej

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Mikosz, Sędziowie WSA Bożena Miliczek-Ciszewska i Anna Tyszkiewicz-Ziętek, wyrokiem z dnia 27 lutego 2013 r. oddalił skargę J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg płatniczych - umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę.

Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta P. z dnia [...] r. nr [...] o odmowie umorzenia zaległości J. Z. w podatku do nieruchomości za 2001 r. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 67 a i art. 67 b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. ...).

Podatnik w odwołaniu zarzucał organom zaniechanie dokładnego ustalenia stanu faktycznego, pominięcie zeznań dotyczących dochodu z lat 2001-2002 oraz nieprawidłową ocenę materiału dowodowego.

Kolegium wyjaśniło, że kontrola instancyjna decyzji dotyczących ulg płatniczych obejmuje ocenę poprawności postępowania dowodowo-wyjaśniającego. Powołując się na orzecznictwo sądowe, wskazano, że art. 233 § 3 Ordynacji podatkowej nie pozwala Kolegium na orzeczenie co do istoty sprawy, jednak organ bada sprawę merytorycznie.

Przywołano art. 67 a § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Kolegium stwierdziło, że po zgromadzeniu materiału dowodowego organ powinien rozważyć, czy za przyznaniem ulgi przemawia "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Są to kryteria ustawowe, których wystąpienie umożliwia przyznanie ulgi, ale nie zobowiązuje do tego organu.

Zauważono, że orzecznictwo i doktryna nie wiążą już "ważnego interesu podatnika" wyłącznie z nadzwyczajnymi zdarzeniami losowymi. Interes ten należy rozpatrywać szerzej, uwzględniając normalną sytuację ekonomiczną, dochody i wydatki podatnika. Jednocześnie podkreślono, że trudności w działalności gospodarczej czy zadłużenie wobec innych instytucji nie stanowią wystarczającej przesłanki do umorzenia zaległości podatkowych przedsiębiorców.

Przez "interes publiczny" rozumie się respektowanie wartości wspólnych dla społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do władzy, sprawność działania aparatu państwowego. Przy jego ocenie należy uwzględniać zasadność obciążenia państwa kosztami pomocy.

Organ odwoławczy uznał za nietrafny zarzut strony dotyczący niebadania przez organ I instancji zeznań podatnika o dochodzie z lat 2001-2002. Wskazano, że organ gminy przeanalizował przychody podatnika przed i po pożarze hali, który znacznie zmniejszył jego możliwości zarobkowe.

Sąd podkreślił, że kontroli sądowej podlega poprawność postępowania dowodowego i wniosków organów co do tego, czy stan faktyczny wypełnia pojęcia niedookreślone "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego". W analizowanej sprawie zakres ustaleń nie budził zastrzeżeń, a materiał dowodowy był wystarczający do weryfikacji przesłanek umorzenia zaległości podatkowych.

Zakaz użytkowania obiektu hotelowego z powodu niespełnienia wymogów przeciwpożarowych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 16 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 991/14, orzekł, że Komendant powiatowy Państwowej Straży Pożarnej jest uprawniony do zakazania użytkowania obiektu hotelowego, który nie spełnia wymogów przepisów przeciwpożarowych, a uchybienia mogą powodować zagrożenie życia ludzi lub bezpośrednie niebezpieczeństwo powstania pożaru.

Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej wydał decyzję zakazującą właścicielom użytkowania hotelu z powodu licznych nieprawidłowości w zakresie ochrony przeciwpożarowej, warunków budowlanych i ewakuacji. Wśród nich wymieniono m.in. nieprawidłowości w oznakowaniu ewakuacji, uszkodzenia drzwi przeciwpożarowych, nieprawidłowy kierunek otwierania drzwi ewakuacyjnych oraz brak zapewnienia minimalnych parametrów drogi pożarowej.

Jako że obiekt zagrażał życiu ludzi, decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Stanowisko organu I instancji podtrzymał Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej.

Sąd stwierdził, że zakaz użytkowania był decyzją popartą przykładami licznych uchybień, a nie dowolnym uznaniem PSP.

Odnosząc się do rygoru natychmiastowej wykonalności, Sąd zauważył, że właściciele obiektu go nie respektowali i nadal użytkowali hotel, świadomie narażając przebywające w nim osoby na utratę zdrowia lub życia. W związku z tym Sąd zobowiązał organy PSP do podjęcia wszelkich możliwych działań prawnych, w tym powiadomienia organów ścigania, w celu wyegzekwowania zakazu użytkowania obiektu.

Historyczne pożary w Gliwicach i okolicach

Historia Gliwic i okolic obfituje w tragiczne wydarzenia związane z pożarami, które nierzadko miały katastrofalne skutki dla miasta i jego mieszkańców.

Pożary w XVII wieku

W XVII wieku Gliwice doświadczyły wielkiego pożaru, który w krótkim czasie przeniósł się na całe miasto, niszcząc większość zabudowań. Spłonęły m.in. 40 domów i 44 budynki gospodarcze. W kościele stopiło się 5 dzwonów. Szkody oszacowano na 64 778 talarów.

Pożary w XVIII wieku

W XVIII wieku odnotowano m.in. pożar domu kupca Joachima Reche przy ul. Bytomskiej (4 maja w nocy), który strawił również 3 sąsiednie domy. Pożar kupca Meyera przy ul. Górnych Wałów również spowodował znaczące zniszczenia.

Pożary w XIX wieku

W XIX wieku doszło do licznych pożarów, w tym:

• Wielki pożar w dzielnicy Trynek, który objął kilka domów i stodół.
• Pożar w okolicy kościoła Trójcy Świętej, który objął zabudowania gospodarcze.
• Pożar stodoły Lebeka przy ul. Kerna.
• Pożar fabryki stolarza Kraiczirka przy ul. ...
• Pożar strychu kupca Huldschinera na pl. Targowym.
• Pożar w fabryce waty Przybilki przy ul. ...
• Pożar hali odlewniczej.
• Pożar w Wójtowej Wsi, który objął kilka budynków mieszkalnych i gospodarczych.
• Pożar budynku fabrykanta skóry Schlesingera przy ul. ...
• Pożar w piwnicy domu Schaffarczyka.
• Pożar domu narożnego Cohna przy ul. Barlickiego.
• Pożar domu Goldhammera przy ul. Mikołowskiej.
• Pożar w domu kupca Richtera przy ul. ...
• Pożar w kolejowej stolarni przy ul. ...
• Pożar budynku restauracji W. Haendlera przy ul. ...
• Pożar domu siodlarskiego W. Sobela przy pl. Mącznym.
• Pożar fabryki chemicznej dr. D. Hillera przy ul. ...
• Pożar fabryki cementu.
• Pożar domu Kary przy ul. ...
• Pożar stodoły Krausa przy ul. ...
• Pożar w posiadłości Rygola przy ul. ...
• Pożar budynku stolarni z elektrycznymi urządzeniami L. Franza.

Tragiczny pożar w 1919 roku

W marcu 1919 r. doszło do tragedii w domu przy ul. Moniuszki, gdzie pożar wybuchł na strychu Szkoły Realnej (obecnie V LO). Rozżarzony materiał stanął nagle w płomieniach. Niestety, część dzieci, które bawiły się na strychu, nie zdążyła uciec. Ze względów bezpieczeństwa, drzwi na klucz zostały wcześniej zamknięte. W wyniku pożaru zginęło 11 dzieci, które pochowano na Cmentarzu Lipowym we wspólnej mogile. Przyczyną ich śmierci było zaczadzenie.

Pożar dachu Naczelnego Sądu Administracyjnego

W piątek przed godziną 21 doszło do pożaru dachu zamiejscowego oddziału Naczelnego Sądu Administracyjnego przy ulicy kard. Wyszyńskiego. W akcji gaszenia uczestniczyło 67 osób, w tym strażacy z Gliwic, Zabrza i Bytomia. Wstępne straty oszacowano na 600 tys. zł. Wodą zalane zostały pomieszczenia strychu, gdzie mieściło się archiwum sądu. Jako prawdopodobną przyczynę pożaru wykluczono podpalenie ze względu na stały dozór obiektu. Trudności w akcji sprawiło uruchomienie ulicznych hydrantów.

Pożar lasu w Kuźni Raciborskiej (1992)

Pożar lasu w Kuźni Raciborskiej, który trwał od 26 do 30 sierpnia 1992 r., był jednym z największych tego rodzaju kataklizmów w historii powojennej Polski. Ogień strawił ponad 9 tys. hektarów lasu, a jego łunę było widać nawet z trasy dojazdowej do Gliwic.

Przyczyną pojawienia się ognia były prawdopodobnie iskry spod kół hamującego pociągu. Sprzyjały temu wysokie temperatury powietrza i wielomiesięczny brak deszczu.

26 sierpnia 1992 r. około godz. 13:50 odnotowano pojawienie się dymu wzdłuż torów kolejowych PKP linii Racibórz - Kędzierzyn. Pożary powstały w kilku miejscach jednocześnie, co związane było z przejazdem pociągu. Liniowy układ pożarów wymusił zwalczanie szerokiego frontu ognia.

W akcji gaśniczej wzięło udział około 13 tys. osób, w tym strażacy, żołnierze, policjanci, funkcjonariusze obrony cywilnej i leśnicy. Użyto 1100 samochodów pożarniczych, 8 śmigłowców, 12 czołgów, 26 samolotów typu „Dromader”, 50 cystern kolejowych i 6 lokomotyw. Spaleniu uległo 15 wozów gaśniczych i 26 motopomp.

Podczas gaszenia pożaru zginęło tragicznie dwóch strażaków: młodszy kapitan Andrzej Kaczyna i druh Andrzej Malinowski. Śmierć poniosła również jedna osoba postronna - młodą kobietę przygniótł wóz strażacki, który wypadł z drogi.

tags: #pozar #2003 #sad #administracyjny #gliwice