Pożary altanek na terenach Rodzinnych Ogrodów Działkowych (ROD) stanowią poważny problem, z którym zmagają się ogrody w całej Polsce. W ostatnich latach odnotowano wiele incydentów, które doprowadziły do tragicznych zdarzeń, w tym ofiar śmiertelnych.
Przykłady zdarzeń i ich okoliczności
W piątkowy wieczór, 30 maja 2025 roku, około godziny 21:20, zauważono pożar altanki na terenie Rodzinnych Ogródków Działkowych przy ulicy Wschodniej w Kielcach. Na miejsce zdarzenia skierowano trzy zastępy Państwowej Straży Pożarnej. Po dotarciu strażaków okazało się, że cały budynek altanki objęty był ogniem. Działania ratownicze utrudniał brak drogi dojazdowej - konieczne było poprowadzenie linii gaśniczych przez sąsiednie działki. Dodatkowo, dostęp do płonącego obiektu ograniczała gęsta roślinność, którą trzeba było częściowo usunąć. Strażacy podali dwa prądy wody w natarciu, co pozwoliło szybko opanować płomienie. Następnie przystąpiono do demontażu zniszczonych przez ogień elementów altanki oraz jej przeszukania. Na szczęście, wewnątrz nie znaleziono żadnych osób, a kontrola z użyciem kamery termowizyjnej nie wykazała dalszych ognisk pożaru.
Ogień w kilka chwil pochłonął altankę ogrodową na terenie rodzinnych ogródków działkowych w Jaworze. Po przyjeździe pierwszych zastępów na miejsce okazało się, że obiekt jest już w całości objęty ogniem. Strażacy wykonali dostęp do miejsca pożaru i podali prąd wody na palącą się altankę. Po zakończeniu działań gaśniczych obiekt został dokładnie sprawdzony pod kątem obecności osób postronnych. Na szczęście nikogo w środku nie było.
W ostatnim czasie doszło do tragicznych wypadków, w których życie stracili ludzie - najczęściej osoby bezdomne, które nocując w altanach wznieciły pożary. Do takiego zdarzenia doszło między innymi w ROD „Promyk” przy ul. W ostatnim czasie, 4 stycznia, spaliła się altana w ROD przy ul. Celtyckiej we Wrocławiu. Nikt nie został ranny. Dwa dni później, 7 stycznia, pożar wybuchł w altanie w ROD przy ul. Jasieńskiej w Gdańsku. Strażacy szybko podjęli interwencję, ponieważ w budynku znajdowały się dwie butle z gazem. W altanie, która spłonęła, zazwyczaj koczowali bezdomni. Na szczęście tym razem nikogo w niej nie było. Natomiast zaledwie pięć dni później, 13 stycznia, pożar strawił altanę w ROD przy ul. Tragiczny finał miał pożar w ROD przy ul. Łowińskiego w Krakowie. Wieczorem 15 stycznia straż pożarna uratowała z płonącej altany dwóch mężczyzn. Niestety, jeden z nich zmarł. Przyczyną pożaru była farelka elektryczna. Mężczyźni przebywający w altance prawdopodobnie zasnęli po spożyciu alkoholu. Z kolei 20 stycznia ogień pochłonął altanę w ROD przy ul. Rynkowej w Kętrzynie. Tego samego dnia spaliła się także altana w ROD „Kąpiele Słoneczne” przy ul. Parkowej w Grudziądzu.
Przyczyny pożarów - analiza problemu
Informacje prasowe na temat tragicznych w skutkach pożarów altan na terenie ogrodów działkowych często sugerują, że zarządy ROD nie dbają o osoby bezdomne lub zamieszkujące na terenie rodzinnych ogrodów działkowych. Zapomina się jednak o tym, że zgodnie z art. 12 ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych z dnia 13 grudnia 2013r. Prawo powszechne i związkowe zakazuje całorocznego zamieszkiwania w ROD.
W związku z tym osoby, które decydują się na stałe przebywanie lub zamieszkiwanie na terenie ogrodów działkowych - nie tylko w zimie, ale przez cały rok - po pierwsze, najczęściej nie są użytkownikami działki, a po drugie, samowolnie i bezprawnie zamieszkują altany, więc po prostu łamią prawo.
Wśród przyczyn pożarów altanek wymienia się:
- Używanie niebezpiecznych źródeł ciepła, takich jak farelki elektryczne, zwłaszcza przez osoby nietrzeźwe lub zasypiające.
- Niewłaściwe przechowywanie materiałów łatwopalnych.
- Pozostawianie bez nadzoru otwartego ognia.
- Możliwe podpalenia, co bada policja w niektórych przypadkach.
- Zaniedbania w zakresie konserwacji instalacji elektrycznych.
Skutki pożarów i odpowiedzialność
Pożary altanek na terenach ROD niosą za sobą poważne konsekwencje:
- Utrata mienia: Zniszczenie altanek i zawartości działek.
- Zagrożenie życia: Ryzyko dla osób przebywających w altanach w momencie pożaru, w tym osób bezdomnych.
- Szkody środowiskowe: Uszkodzenie roślinności i gleby wokół płonącego obiektu.
- Koszty akcji ratowniczych: Zaangażowanie Państwowej Straży Pożarnej i innych służb ratowniczych.
Warto zaznaczyć, że dbanie o los osób bezdomnych leży raczej po stronie władz miast, a nie po stronie zarządów ogrodów działkowych. Rodzi się również pytanie, czy akcja liczenia bezdomnych organizowana przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, a przeprowadzana w styczniu przez samorządy, powinna rozpoczynać się dopiero zimą?