W obliczu rosnących zagrożeń klimatycznych, pożary lasów deszczowych Amazonii stanowią jedną z największych katastrof ekologicznych ostatnich lat. Ich skala budzi globalne zaniepokojenie, a konsekwencje odczuwalne są na całym świecie. Las deszczowy Amazonii zajmuje obszar około 5,5 miliona kilometrów kwadratowych i rozciąga się na terenie dziewięciu państw: Brazylii, Peru, Kolumbii, Wenezueli, Ekwadoru, Boliwii, Gujany, Surinamu i Gujany Francuskiej.
Amazonia - Zielone Płuca Ziemi
Lasy deszczowe Amazonii są często nazywane „zielonymi płucami Ziemi” ze względu na ich kluczową rolę w globalnym ekosystemie. Wytwarzają one około 20 procent tlenu na świecie i zapewniają schronienie milionom zwierząt oraz roślin, stanowiąc niezastąpione centrum bioróżnorodności.
Duchowni z Episkopatu Ameryki Łacińskiej (CELAM) ostrzegli, że „Gdy cierpi Amazonia, cierpi cały świat”. Sekwencyjne zdarzenia w Amazonii mają globalny zasięg, a papież Franciszek wzywał wszystkich ludzi dobrej woli do ochrony dzieła Stwórcy, jakim jest Ziemia.
Skala Pożarów w Amazonii
Lasy Amazonii płoną w zastraszającym tempie. Według alarmujących danych organizacji Greenpeace, od stycznia do sierpnia bieżącego roku zanotowano o 145 procent więcej pożarów niż w tym samym okresie roku ubiegłego. Serwis sciencealert.com podaje, że w tym roku w Brazylii doszło do ponad 74 tysięcy pożarów. Ogień trawi amazońskie lasy już od kilkunastu dni, a jego ogromne rozmiary są widoczne nawet z kosmosu, co potwierdziły opublikowane zdjęcia NASA.
Reakcje Międzynarodowe i Władz Brazylii
Trwające pożary lasów deszczowych w Amazonii wywołały „głębokie zaniepokojenie” sekretarza generalnego ONZ, Antonia Guterresa. Głos w sprawie Amazonii zabrał również prezydent Francji, podkreślając powagę sytuacji. Duchowni zaapelowali o interwencję, a biskupi zgromadzeni w Limie zacytowali słowa papieża Franciszka, który w 2013 roku wzywał do ochrony Ziemi.
Prezydent Brazylii, Jair Bolsonaro, oświadczył 22 sierpnia, że jego kraju nie stać na walkę z pożarami. Stwierdził: „Amazonia jest większa od Europy. Jak można walczyć z kryminalnymi podpaleniami na takim obszarze?”. Bolsonaro początkowo obwiniał o pożary amazońskich lasów deszczowych organizacje pozarządowe, jednak później częściowo wycofał się z tych oskarżeń, wskazując, że „podpalaczami mogą być też wielcy brazylijscy właściciele ziemscy i hodowcy bydła”.
Kanada w ogniu | ARTE.tv Dokumenty [LEKTOR PL]
Globalny Kontekst Pożarów: Sytuacja w Europie i Polsce
Rok 2019 zapisał się jako drugi najcieplejszy rok w historii pomiarów (zaraz po 2016 r.) oraz najgorszy rok pod względem pożarów w Europie. Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej (WCBKE) informuje, że „spłonęło ponad 400 tys. hektarów obszarów przyrodniczych w Europie”. Pożary lasów poważnie dotknęły również europejskie obszary chronione Natura 2000, gdzie w 2019 roku spłonęło 159 585 hektarów, co stanowiło prawie połowę całkowitej powierzchni dotkniętej pożarami w UE. Unijny komisarz komentował wyniki analizy WCBKE, podkreślając potrzebę ochrony i zarządzania lasami w sposób, który uczyni je mniej podatnymi na pożary, aby przyroda mogła chronić się sama.
Pożary w Polsce w 2019 roku
Z analizy sprawozdań państw członkowskich UE wynika, że w 2019 roku największą liczbę pożarów odnotowano w Hiszpanii, Portugalii oraz, niestety, także w Polsce. W Polsce w 2019 roku wybuchło łącznie 9635 pożarów (z czego 6532 w lasach i 3103 na pozostałych niezalesionych terenach naturalnych), co stanowiło o ponad 768 więcej niż w 2018 roku (8867 pożarów). Zgodnie z danymi Głównego Urzędu Statystycznego (GUS), spośród wszystkich odnotowanych w 2019 roku pożarów lasów, przyczyną aż 4047 z nich było podpalenie.
Główne Przyczyny Pożarów w Polsce
Wśród przyczyn pożarów w Polsce, poza podpaleniami, wyróżnia się:
- Nieostrożność dorosłych: 2622 pożary
- Wady urządzeń technicznych i ich nieprawidłowa eksploatacja: 233 pożary
- Wyładowania atmosferyczne: 116 pożarów
- Nieostrożność nieletnich: 61 pożarów
- Wady środków transportu i ich nieprawidłowa eksploatacja: 25 pożarów
Niestety, rok 2020 może okazać się równie niszczycielski pod względem pożarów lasów jak jego poprzednik. Brazylijski Narodowy Instytut Badań Kosmicznych (INPE) donosi, że tylko w październiku bieżącego roku odnotowano kolejne znaczące ogniska pożarów.