Harcerska Baza Obozowa „Morena” przy ul. Jaśkowa Dolina w Gdańsku-Wrzeszczu, miejsce o bogatej historii i znaczeniu dla polskiego harcerstwa, od kilku lat zmaga się z problemami związanymi z dewastacją i pożarami. Incydenty z 2019 roku ponownie zwróciły uwagę na trudną sytuację obiektu.
Pożar z 9 kwietnia 2019 roku
Dnia 9 kwietnia 2019 roku w godzinach popołudniowych na Harcerskiej Bazie Obozowej „Morena” przy ul. Jaśkowa Dolina 77 w Gdańsku doszło do pożaru, w wyniku którego spłonęły trzy drewniane domki typu wieżyca w dwóch różnych częściach bazy. W akcji gaśniczej wzięło udział siedem zastępów ratowniczych Państwowej Straży Pożarnej. Nie ustalono, o której godzinie wybuchł pożar, jednak krótko po pojawieniu się dymu zawiadomione jednostki straży pożarnej wkroczyły do akcji, która zakończyła się tuż przed godziną 20:00. Na chwilę obecną przyczyna pożaru pozostaje nieznana.
Wcześniejsze incydenty pożarowe
To nie był jedyny pożar, który dotknął Harcerską Bazę Obozową „Morena” w ostatnim czasie. Strażacy musieli interweniować także w nocy z czwartku, 27 marca, na piątek w tym samym roku. Zdarzenie miało miejsce w jednym z opuszczonych domków w pobliżu zbiornika retencyjnego przy ul. Jaśkowa Dolina. Strażacy otrzymali zawiadomienie o godzinie 2:07.
Przez dwie godziny służby walczyły z ogniem, który w większości strawił cały obiekt. Akcja gaśnicza trwała łącznie dwie godziny i 10 minut. Po opanowaniu płomieni strażacy przeszukali również zgliszcza domku, aby upewnić się, że nikogo nie było w środku. Nic nie wskazuje na to, aby ktoś ucierpiał w trakcie pożaru. Na miejscu zdarzenia pracowały dwa zastępy straży pożarnej. Dyżurny Stanowiska Kierowania Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej potwierdził, że palił się jeden z opuszczonych domków harcerskich. Te zdarzenia potwierdzają, że teren bazy od dłuższego czasu boryka się z podobnymi problemami.
Historia i znaczenie Bazy Harcerskiej „Morena”
Harcerska Baza Obozowa „Morena” była i jest miejscem działań harcerzy z Gdańska i całej Polski. Od 1972 roku jest świadkiem spotkań i ważnych wydarzeń dla harcerskiej braci. Baza powstała w latach 70. przy ulicy Jaśkowa Dolina w Gdańsku-Wrzeszczu. Przez kilka dekad miejsce tętniło życiem: organizowano tu obozy, festiwale, wydarzenia integracyjne, a zbudowane domki były również wynajmowane.
Tworzenie Nadmorskiego Parku Krajobrazowego
W 1971 roku Chorągiew Gdańska ZHP objęła patronat nad akcją utworzenia Nadmorskiego Parku Krajobrazowego na morenowych wzgórzach. Sztab operacji, w skład którego weszli przedstawiciele władz miasta i instruktorzy ZHP, opracował dokładny plan działania. Przez pięć lat harcerze uporządkowali przeszło 480 hektarów wzgórz w pasie od Bramy Oliwskiej do góry Pachołek. Przepracowano 220 tysięcy godzin, co w przeliczeniu dało wartość dwóch milionów złotych.
Na początku były to dzikie, zarośnięte i opuszczone wzgórza. W ciągu pięciu lat nabrały one nowego wyglądu: pojawiły się ciągi spacerowe, ławeczki, zadaszenia, a w jednej z dolinek powstał leśny amfiteatr z półkolem drewnianych ławeczek otaczających rozległy plac, będący miejscem wspólnej zabawy. Artykuł Krzysztofa Niedźwieckiego ze Świata Młodych (1976 r.) opisywał bazę jako "starosłowiańską osadę" z drewnianym ostrokołem, krytymi słomą wartowniami i totemem Światowida, co podkreślało jej unikalny charakter. "Morena" stała się miejscem spotkań młodzieży z różnych stron kraju, goszcząc harcerzy z województw krakowskiego, katowickiego czy olsztyńskiego, a ogólna liczba uczestników sięgnęła 3000. Przewidywano, że Morenowe Wzgórza staną się najpopularniejszym miejscem niedzielnego wypoczynku mieszkańców Gdańska.
Obecny stan i plany na przyszłość
Od kilku lat na bazie nie prowadzi się już wypoczynku dzieci i młodzieży w takiej formie jak dawniej. Jednakże Harcerska Baza Obozowa „Morena” wciąż gości harcerzy podczas działań podjętych dla realizacji Misji ZHP, takich jak Dzień Myśli Braterskiej, Rajd Rodło czy zbiórki drużyn, co potwierdza jej nieprzerwaną rolę jako miejsca dla harcerzy.
Obecnie baza przedstawia smutny obraz. Kilka domków ucierpiało w pożarach, część może się zawalić, a wiele w środku jest zdewastowanych. W niektórych domkach urzędują bezdomni, którzy, jak sami deklarują, starają się zachować porządek. Ta część bazy robi przygnębiające wrażenie. Tylko nieco lepiej wygląda teren bliżej zbiornika retencyjnego wybudowanego kilka lat temu przez miasto.
Plany budowy nowego ośrodka
Chorągiew Gdańska ZHP ma sprecyzowane plany na przyszłość tego terenu. Zgodnie z nimi, ma tam powstać ośrodek turystyczno-sportowy o powierzchni około 5,5 tys. metrów kwadratowych. Projekt ten powstał już kilka lat temu, lecz został wstrzymany w związku z protestem okolicznych mieszkańców, którzy podnosili spodziewane uciążliwości, przede wszystkim związane z nadmiernym hałasem.
Sprawa trafiła do sądu administracyjnego, który orzekł na korzyść ZHP. Po uzyskaniu z Urzędu Miejskiego w Gdańsku warunków zabudowy, decyzja została zaskarżona do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a następnie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Związek Harcerstwa Polskiego wygrał w drugiej instancji i obecnie czeka na pozwolenie na budowę, trwa wymiana korespondencji z gdańskim magistratem. Rzecznik ZHP, Michał Hinc, zapewnia, że Związek Harcerstwa Polskiego jest gotowy finansowo i organizacyjnie, aby w każdym momencie rozpocząć inwestycję na terenie Jaśkowej Doliny, który obejmuje około 3,5 hektara.