Sprawa początków dziejów gdańskiego Kościoła Mariackiego nie jest do końca poznana i wyjaśniona. Tradycja przekazała nam rok 1343 jako datę rozpoczęcia budowy tej świątyni, jednak najnowsze badania archeologiczne nie potwierdzają tej tezy. Bazylika Mariacka, będąca jednym z największych ceglanych kościołów na świecie, przez wieki była świadkiem wielu wydarzeń, w tym dramatycznych zniszczeń i pożarów.
Początki i pierwszy pożar drewnianej świątyni
Przypuszcza się, iż w miejscu obecnej Bazyliki Mariackiej stał wcześniej drewniany kościół, wzniesiony przez księcia Pomorza Gdańskiego z dynastii Sobiesławiców, Świętopełka II Wielkiego. Kościół ten jest wymieniany w roku 1271 obok innych kościołów gdańskich (św. Mikołaja i św. Katarzyny). Został on zniszczony w 1308 roku przez pożar.
Budowa obecnej Bazyliki
Obecną świątynię zaczęto budować w 1343 roku, a dokładnie we wtorek 23 marca tego roku położono pierwszy kamień. Informuje o tym łaciński napis przy wejściu do zakrystii. Budowa trwała dokładnie 159 lat i została zakończona przez mistrza Henryka Hetzela poprzez wmurowanie ostatniej cegły w sklepienie, również we wtorek o godzinie 16:00, 28 lipca 1502 roku. W późniejszych latach oczywiście wielokrotnie przebudowywano i naprawiano Bazylikę Mariacką, ale zasadnicza bryła nie uległa już bardzo dużym zmianom. W świątyni nie tylko kwitło przez wieki jej istnienia życie sakralne, odgrywała ona również dużą rolę w życiu kulturalnym miasta.
Dramat zniszczeń w 1945 roku
Kolejne tragiczne wydarzenie, które dotknęło Bazylikę Mariacką, miało miejsce w 1945 roku. W wyniku działań wojennych kościół uległ bardzo poważnemu zniszczeniu. Dach głównej wieży został zerwany, wieża uszkodzona i wewnątrz wypalona. Sześć dużych dzwonów spadło i rozbiło się, siedem bocznych wieżyczek oraz dwie sygnaturki zostały spalone. Dach nad całością świątyni zapadł się całkowicie i zburzył swym ciężarem część sklepień. Witraże okienne i bramy zostały zniszczone całkowicie.
Powojenna odbudowa i odrodzenie
Po uprzednim zabezpieczeniu, już w 1952 roku rozpoczęto odbudowę zabytku. Sklepienia zrekonstruowano według dawnych wzorów, wykonano dach o konstrukcji stalowej. Ksiądz Jan Cymanowski, wikariusz kapitulny diecezji gdańskiej, 17 listopada 1955 roku dokonał aktu poświęcenia Kościoła Najświętszej Marii Panny oraz odprawił w nim pierwszą Mszę. W marcu 2020 roku, po 78 latach, z Berlina powrócił do bazyliki gotycki ołtarz Trójcy Świętej Bractwa św. Jerzego, co było zwieńczeniem powojennej odbudowy i restauracji.
Gotowość na przyszłe zagrożenia - ćwiczenia strażackie
Historia pokazuje, jak ważne jest przygotowanie na wypadek zagrożeń. W dzisiejszych czasach strażacy regularnie doskonalą swoje umiejętności, by być gotowymi na każdą sytuację. Ćwiczenia strażaków odbywały się w Gdańsku, a ich scenariusz zakładał gaszenie pożaru w Bazylice Mariackiej. W ćwiczeniach brało udział 8 zastępów straży pożarnej.
Scenariusz zakładał pożar w wieży oraz silne zadymienie, z zagrożeniem przeniesienia ognia na dach, jak informuje mł. asp. Dawid Westrych, oficer prasowy Pomorskiego Wojewódzkiego Komendanta Państwowej Straży Pożarnej w Gdańsku. Strażacy doskonalili m.in. działania gaśnicze w trudnych warunkach, rozwijanie linii gaśniczych, dowodzenie oraz organizację zaopatrzenia wodnego - w tym budowę linii zasilającej z Motławy. Ćwiczenia pozwoliły sprawdzić gotowość i współpracę służb w warunkach realnego zagrożenia.
Ćwiczenia LAS 2010 - epizod pożar młodnika
Znaczenie gotowości i współpracy służb
Inny scenariusz ćwiczeń obejmował sytuację zawalenia się konstrukcji i naruszenia elementów nośnych, z uwięzionymi pracownikami i niestabilnym obiektem. Takie wyzwania wymagają precyzji i braku błędów. Prowadzenie tego rodzaju akcji doskonalono podczas ćwiczeń wojewódzkich „Rzucewo 2026”, gdzie Specjalistyczna Grupa Poszukiwawczo-Ratownicza z Gdańska doskonaliła działania w realnym scenariuszu katastrofy budowlanej. Ograniczenie stref działań i bezpieczeństwa, stabilizacja uszkodzonych fragmentów budynku, monitoring przemieszczeń, lokalizacja poszkodowanych oraz pomoc medyczna to tylko niektóre z elementów ćwiczeń. Jak podkreślają strażacy: „Szkolenie to nie teoria - to przygotowanie na sytuacje, w których liczy się każda sekunda i każdy właściwy ruch. To nie tylko scenariusz. To rzeczywistość, na którą musimy być gotowi każdego dnia.” Organizatorem ćwiczeń była Komenda Miejska PSP w Gdańsku.
tags: #pozar #bazyliki #mariackiej