Pożar budynku gospodarczego rodzi szereg konsekwencji prawnych, technicznych i organizacyjnych. Ich rodzaj zależy od skali zniszczeń oraz przyczyn zdarzenia - czy było ono wynikiem działań człowieka, czy też zdarzeniem losowym. W każdej sytuacji kluczowe jest zachowanie spokoju oraz podjęcie odpowiednich kroków przewidzianych przez przepisy prawa budowlanego i zasady ochrony przeciwpożarowej.
Pierwsze kroki w obliczu zagrożenia
W razie wystąpienia pożaru pierwszą czynnością powinno być niezwłoczne wezwanie straży pożarnej (numer 112 lub 998) oraz policji. Po podaniu informacji o zdarzeniu nie należy odkładać słuchawki do chwili potwierdzenia przyjęcia zgłoszenia przez dyżurnego.
Służby ratownicze wzywają nadzór budowlany w celu dokonania oceny stanu obiektu. Zadaniem policji jest natomiast ustalenie, czy pożar został wywołany przez człowieka w sposób zamierzony, czy też jest to zdarzenie nagłe i niespodziewane.
Obowiązki właściciela po pożarze
Wyjaśnianie przyczyn pożaru może trwać wiele miesięcy. W tym czasie do użytkowania budynku zastosowanie mają przepisy rozdziału 6 ustawy Prawo budowlane. Organy nadzoru mogą nałożyć na właściciela lub zarządcę obowiązek dostarczenia stosownych ocen technicznych oraz ekspertyz (art. 81c ust. 2), których koszt obciąża osobę wezwaną.
Jeśli ekspertyzy wykażą zły stan techniczny obiektu, nadzór budowlany może wydać decyzję o konieczności opróżnienia części lub całości budynku (art. 68). Właściciel może zostać również zobowiązany do podjęcia działań naprawczych, takich jak remont czy wymiana uszkodzonych instalacji.
Pożar a katastrofa budowlana
Kluczowe dla dalszych czynności prawnych jest ustalenie, czy zdarzenie stanowi katastrofę budowlaną. Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, jest to niezamierzone, gwałtowne zniszczenie obiektu budowlanego lub jego części. Jeżeli policja ustali, że pożar był wynikiem działania zamierzonego (celowe podpalenie), przepisy dotyczące katastrofy budowlanej nie mają zastosowania.
Obowiązki w przypadku katastrofy budowlanej
Jeśli pożar zostanie zakwalifikowany jako katastrofa budowlana, na właściciela obiektu nakładane są dodatkowe obowiązki wynikające z rozdziału 7 ustawy Prawo budowlane:
- Zabezpieczenie miejsca katastrofy przed zmianami, które mogłyby utrudnić postępowanie wyjaśniające.
- Przeciwdziałanie rozszerzaniu się skutków katastrofy.
- Zawiadomienie odpowiednich organów (inwestora, inspektora nadzoru, projektanta).
- Niezwłoczne podjęcie działań niezbędnych do usunięcia skutków katastrofy (remont, wymiana elementów lub wyburzenie).
Zapobieganie zagrożeniom pożarowym
Bezpieczeństwo pożarowe opiera się na prewencji, wiedzy technicznej oraz odpowiednim wyposażeniu obiektu. Właściciel budynku powinien zadbać o:
- Regularne kontrole przewodów kominowych, pieców i instalacji elektrycznej.
- Instalację czujek dymu oraz detektorów tlenku węgla.
- Dostępność gaśnic (typu ABCF) w znanych wszystkim użytkownikom miejscach.
- Utrzymywanie drożności dróg ewakuacyjnych - zakaz zastawiania ich przedmiotami czy zamykania wyjść ewakuacyjnych.
Pamiętajmy, że lepiej, taniej, łatwiej i bezpieczniej jest chronić niż gasić. Regularne przeglądy sprzętu gaśniczego oraz instalacji to podstawa ochrony mienia przed całkowitym zniszczeniem.
Gaśnice: rodzaje, oznaczenia i obsługa [KP PSP Ostrów Wielkopolski]
Zasady ewakuacji i przetrwania
W przypadku wybuchu pożaru najważniejsza jest rozwaga:
- Nie panikuj - kieruj się do najbliższego wyjścia ewakuacyjnego.
- Jeśli droga wyjścia jest odcięta, udaj się do pomieszczenia z oknem lub balkonem, zamknij drzwi i wzywaj pomoc.
- Przemieszczaj się przy podłodze - dym i gorące powietrze unoszą się do góry.
- Osłoń usta i nos mokrą tkaniną.
- Po ewakuacji bezwzględnie podporządkuj się poleceniom kierującego akcją ratowniczą.