Pożary w centrach przechowywania danych to zdarzenia o potencjalnie katastrofalnych skutkach, które mogą prowadzić do niedostępności kluczowych usług, utraty terabajtów danych i strat finansowych liczonych w miliardach. Przypadki takie jak pożar w centrum danych OVHcloud w Strasburgu czy incydent w lokalizacji T-Mobile Annopol w Warszawie stanowią cenne lekcje dla całej branży technologicznej i użytkowników internetu.
Pożar w OVHcloud w Strasburgu: skala zniszczeń i utrata danych
W nocy z wtorku na środę pożar objął dwa sąsiadujące ze sobą centra danych firmy OVHcloud mieszczące się w Strasburgu. Było to jedno z 17 centrów danych, którymi w Europie dysponuje OVHcloud, a także jedno z niemal tysiąca centrów danych mieszczących się w Europie. Pożar mógł zniszczyć kilkadziesiąt tysięcy serwerów, co doprowadziło do wyłączenia tysięcy stron internetowych na co najmniej kilkanaście godzin oraz potencjalnej utraty terabajtów danych.
Straty finansowe z tego zdarzenia liczono w setkach milionów, a nawet miliardach euro. Nie wiadomo, jaką część danych uda się odzyskać, co stanowiło ogromne ostrzeżenie dla każdego, kto ma stronę internetową: dane, także te przechowywane na zewnętrznych serwerach, mają wartość i warto sobie zdawać z tego sprawę jeszcze zanim ulegną zniszczeniu.
Konsekwencje dla klientów i reputacja firmy
Wśród poszkodowanych znalazła się m.in. Baselinker, popularna w Polsce usługa do zarządzania sprzedażą w małych sklepach internetowych. Wielu jej klientów, korzystających z internetowych sklepów na Allegro, musiało zawiesić wysyłkę towarów. Baselinker oświadczył, że choć jego serwery nie zostały uszkodzone, to znajdowały się w serwerowni sąsiadującej z pożarem i były niedostępne. Infrastruktura zapasowych serwerów również działała w tym samym mieście, co sprawiło, że była niedostępna. Firma zakładała awarie pojedynczych serwerów lub bloków, nie całego obszaru. Z danych programu Downdetector.com wynikało, że w czasie pożaru były kłopoty z dostępem do stron banków Santander, ING oraz Multimedia Polska.
Sam fakt pożaru serwerowni był ogromnym ciosem w reputację OVHcloud, jednej z najpopularniejszych firm udostępniających miejsce na serwerach. Centra danych to miejsca, które zwykle są bardzo pilnie monitorowane, mają dublowane systemy dostarczania energii oraz kilkupoziomowe systemy przeciwpożarowe.
Jak działają centra danych i dlaczego sztuczna inteligencja napędza ich rozwój
Wartość sprzętu i bezcenność danych
Poza stratami związanymi z niedostępnością usług, istotne są koszty odkupienia samego sprzętu. Przeciętny serwer oferowany przez OVHcloud kosztował około 10 000 zł. Pomnożenie tej kwoty przez 30 000 zniszczonych serwerów daje około 100 milionów euro strat czysto sprzętowych. Wartość danych w wielu przypadkach może być bezcenne, szczególnie jeśli nie posiadały backupu.
Istniało ryzyko, że OVHcloud nie dysponował backupem danych, co mogłoby doprowadzić do jednej z największych "katastrof serwerowych" w ostatnich latach. Część klientów, być może wykupiła usługi backupu na własną rękę, co pozwoliłoby im odzyskać dane, choć zazwyczaj z kosztami i wydłużonym czasem.
Pożar w centrum danych T-Mobile na Annopolu w Warszawie
Pożar hali magazynowej przy ul. Annopol 3 na warszawskim Żeraniu, który miał miejsce 31 stycznia 2019 roku, stał się klasykiem gatunku w kontekście tego, jak nie należy projektować i lokalizować centrów danych. Incydent ten spowodował awarię sieci komórkowej T-Mobile, a nad okolicą unosiły się kłęby czarnego dymu.
W wyniku pożaru ucierpiała infrastruktura sieciowa oraz systemy niezbędne do świadczenia wielu usług dla klientów T-Mobile. Brak było możliwości kontaktu z call center, a niektóre systemy firmy były niedostępne. Z terenu zdarzenia ewakuowano ponad 100 osób, na szczęście żaden pracownik nie ucierpiał.
Krytyka lokalizacji i zabezpieczeń
Wielu ekspertów, w tym firma Audytel w swoim raporcie, wskazywało na pożar na Annopolu jako przykład błędów w lokalizacji obiektów IT. Najbardziej dziwiło umiejscowienie centrum danych w sąsiedztwie magazynów z materiałami łatwopalnymi (artykułami spożywczymi i poligraficznymi). Takie sąsiedztwo jest sprzeczne z zasadami lokalizowania centrów danych, które powinny znajdować się w bezpiecznym miejscu, z dala od dużych fabryk (zwłaszcza chemicznych), lotnisk czy elektrowni. Bliskość magazynów oznacza również łatwy dostęp dla wielu osób, co zwiększa ryzyko.
Przedstawiciele T-Mobile tłumaczyli, że obiekt na Annopolu miał 18 lat i wtedy były inne czasy, jeśli chodzi o wybór miejsca na takie centrum, dziś na pewno nie wybraliby takiej lokalizacji. Audytel zwracał uwagę, że wstawienie ścianki ogniotrwałej w obiekcie ulokowanym w centrum magazynowym niczego nie gwarantuje.
Wyzwania w odzyskiwaniu usług
T-Mobile początkowo podawał, że w ciągu niespełna 12 godzin udało się przywrócić pełną sprawność usług, jednak faktyczny proces przywracania pełnej funkcjonalności trwał dłużej. Na przykład, proces przenoszenia numerów został przywrócony dopiero 7 lutego, a niektóre usługi (np. Heyah, aplikacja "Mój T-Mobile", internetowe biuro obsługi MiBOA) były niedostępne nawet po 4 lutego.
Wiele wskazywało, że Disaster Recovery Plan (DRP), czyli zestaw procedur niezbędnych do przetrwania działania firmy w przypadku katastrofy, oraz Business Continuity Plan (BCP), czyli plan ciągłości działania, w przypadku T-Mobile nie sprawdziły się w praktyce. Średni koszt awarii centrum danych na świecie wzrósł do 740 tys. dolarów, co oznacza wzrost o 38% od 2010 roku.
Problemy T-Mobile dziwiły tym bardziej, że operator ma centra danych w innych miejscach Polski, takich jak Piaseczno, Wrocław czy Kraków. Firmy świadczące usługi Business Continuity/Disaster Recovery zalecają posiadanie "lustrzanej" infrastruktury w innej lokalizacji, w której dane są kopiowane w trybie ciągłym, minimalizując ryzyko ich utraty i umożliwiając niezauważone przełączenie w przypadku awarii głównej serwerowni.
Lekcje i znaczenie bezpieczeństwa danych
Pożary centrów danych, takich jak OVHcloud i T-Mobile Annopol, dobitnie pokazują, jak wielkie znaczenie ma inwestowanie w odpowiednie zabezpieczenia i strategie odzyskiwania danych:
- Lokalizacja centrum danych: Obiekty powinny być zlokalizowane w miejscach bezpiecznych, z dala od źródeł zagrożeń takich jak magazyny materiałów łatwopalnych, fabryki chemiczne czy lotniska.
- Konstrukcja budynku: Budynki centrów danych muszą być wykonane z odpowiednio wytrzymałych i ognioodpornych materiałów, takich jak ściany ze zbrojonego betonu.
- Systemy przeciwpożarowe: Nowoczesne centra danych stosują zaawansowane systemy gaszenia gazem (neutralnym dla człowieka), który odcina dopływ tlenu do płonących elementów. Muszą być one precyzyjnie zaprojektowane i regularnie testowane.
- Redundancja i backup danych: Kluczowe jest posiadanie backupu danych w wielu, geograficznie rozproszonych lokalizacjach. Odpowiednia konfiguracja redundantnych środowisk, nawet na różnych kontynentach, minimalizuje ryzyko utraty danych i zapewnia ciągłość działania w przypadku katastrofy.
- Plany DRP i BCP: Firmy muszą posiadać i regularnie testować plany odzyskiwania po awarii i plany ciągłości działania, aby móc szybko reagować na incydenty i minimalizować ich skutki.
Koszty związane z bezpieczeństwem danych, hostingu i backupu są inwestycją, która może uchronić firmy przed bezcennymi stratami. Gwarantowany certyfikatem czas niedostępności usług w najbezpieczniejszych centrach danych (np. Beyond.pl z certyfikatem "Rated 4") wynosi zaledwie kilkadziesiąt minut w skali roku, co podkreśla, że bezpieczeństwo danych po prostu kosztuje.
Pożary centrów danych przypominają, że dane często bywają cenniejsze niż pieniądze. Gotówka mogłaby być ubezpieczona, podobnie jak sprzęt czy przerwa w działaniu stron internetowych. Jeśli jednak dane na zniszczonych serwerach nie były nigdzie skopiowane lub były kopiowane rzadko, mówimy o trudnych do oszacowania szkodach, które mogą mieć długotrwałe skutki dla działalności biznesowej.