Instrukcja postępowania w przypadku pożaru w domu

Pożar w domu to czarny scenariusz, któremu nie zawsze da się zapobiec. Warto zawczasu zaplanować domową procedurę ewakuacyjną i zaznajomić domowników z zasadami bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Znajomość instrukcji bezpieczeństwa pożarowego i planów ewakuacyjnych to absolutne podstawy. Dzięki temu w sytuacji bezpośredniego zagrożenia będziesz w stanie szybko przeciwdziałać rozprzestrzenianiu się ognia i ochronić swoich bliskich oraz dom przed najgorszymi konsekwencjami pożaru.

I. Działania natychmiastowe podczas pożaru

1. Zachowanie spokoju i alarmowanie otoczenia

Panika, strach w oczach i olbrzymi stres to tylko niektóre emocje, które mogą towarzyszyć każdemu z nas, gdy zobaczymy pożar we własnym domu. Pożar dla niektórych może być wielkim przeżyciem, szczególnie dla tych, którzy nigdy nie mieli z nim styczności i nie wiedzą, jak będą reagować, gdy zobaczą swój własny dom w płomieniach. Należy zachować spokój, nie wywoływać paniki i natychmiast zaalarmować okrzykiem „Pali się - pożar!”. Kontrola własnych emocji to jeszcze nie wszystko - trzeba poinformować o sytuacji domowników, pracowników, czy osoby znajdujące się w niebezpieczeństwie. Działania te należy wykonać w taki sposób, aby nie doszło do powstania paniki, która może ogarnąć ludzi będących w zagrożeniu. Panika może być przyczyną niepotrzebnych i tragicznych w skutkach wypadków w trakcie prowadzenia działań ratowniczo-gaśniczych. Dlatego prowadząc jakiekolwiek działania w przypadku powstania pożaru, należy kierować się rozwagą w podejmowaniu decyzji.

2. Powiadomienie służb ratunkowych

Kolejnym bardzo istotnym krokiem jest powiadomienie odpowiednich służb. Wystarczy wybrać numer alarmowy Straży Pożarnej - 998 lub 112. Wtedy osoba na dyżurze zada kilka pytań, które pozwolą na zlokalizowanie miejsca pożaru. Zatem, jakie informacje należy podać?

• Gdzie i co się pali - adres, nazwa obiektu, kondygnacja.
• Czy jest zagrożone życie ludzkie.
• Swoje nazwisko i numer telefonu, z którego się dzwoni.

Uwaga! Odłożyć słuchawkę dopiero po otrzymaniu potwierdzenia przyjęcia zgłoszenia i odczekać chwilę przy telefonie na ewentualne sprawdzenie. Po podaniu informacji nie należy odkładać słuchawki do chwili potwierdzenia przyjęcia zgłoszenia. Nawet gdy wydaje się, że ogień już wygasł, zadzwoń po straż pożarną lub poproś kogoś, aby to zrobił.

3. Kierowanie akcją ratowniczą

Podczas oczekiwania na wezwaną Straż Pożarną ktoś musi przejąć kierowanie akcją. Wszystko zależy od miejsca, ale gdy pożar wybuchnie na przykład w zakładzie pracy, wtedy akcją powinien zarządzać kierownik. Z kolei, gdy zastaniemy pożar w innym miejscu, wtedy odpowiedzialny może być też właściciel. A kto przejmuje w takim razie kontrolę nad akcją ratowniczą w domu? Osoba, która jest najbardziej opanowana. Do czasu przybycia jednostek Państwowej Straży Pożarnej należy zorganizować ewakuację ludzi i mienia. Po przybyciu straży pożarnej wszyscy zobowiązani są do współpracy z osobą kierującą akcją ratowniczą.

4. Zabezpieczenie miejsca pożaru

Jak już wiemy, kto kieruje akcją, to kolejnym krokiem jest odłączenie gazu i elektryki poprzez wciśnięcie przeciwpożarowego wyłącznika prądu. Trzeba również sprawdzić, czy zamknięte są wszystkie okna. Nie otwierać bez wyraźnej konieczności drzwi i okien do pomieszczeń objętych pożarem, ponieważ dopływ powietrza może przyspieszyć rozprzestrzenienie się ognia. Po tych czynnościach można przystąpić do gaszenia pożaru (o ile będzie to oczywiście możliwe). Tutaj wielką pomocą może okazać się podręczny sprzęt gaśniczy, na przykład gaśnica. Przystąpić niezwłocznie, przy użyciu miejscowych środków gaśniczych do gaszenia pożaru i nieść pomoc osobom zagrożonym. W miarę możliwości należy zacząć gasić pożar podręcznym sprzętem gaśniczym.

5. Gaszenie pożaru

Warto jednak pamiętać, że nie każda metoda gaszenia jest odpowiednia dla danej sytuacji. Szczególną ostrożność należy zachować w sytuacji, gdy pożar obejmuje urządzenia podłączone do prądu - wówczas bezpieczne są wyłącznie sposoby gaszenia „na sucho”. Nie wolno gasić wodą instalacji i urządzeń elektrycznych będących pod napięciem. Nigdy nie gaś urządzeń elektrycznych wodą. Kontaktu z wodą nie powinien mieć również płonący tłuszcz (np. na patelni). Palący się tłuszcz lub ogień powstały w kuchni, ugaś solą kuchenną lub sodą oczyszczoną albo przykryj naczynie przykrywką, o ile ogień powstał w naczyniu. W przypadku pożaru choinki w pierwszej kolejności należy wyłączyć ozdoby (lampki, światełka) z instalacji elektrycznej. Następnie powinno się polać choinkę wodą lub użyć gaśnicy. Jeżeli pożar się rozprzestrzenia, należy wezwać straż pożarną.

Gdy zapali się Twoje ubranie, zatrzymaj się, połóż na ziemi i obracaj do chwili zduszenia ognia.

II. Ewakuacja ludzi i mienia

1. Cel i zasady ewakuacji

Celem ewakuacji ludzi jest zapewnienie osobom szybkiego i bezpiecznego opuszczenia strefy zagrożonej lub objętej pożarem. W przypadku koniecznym należy przystąpić do ewakuacji ludzi i mienia. Należy czynności te wykonać w taki sposób, aby nie doszło do powstania paniki. Ewakuacją ludzi z części lub z całego obiektu zarządza kierujący akcją ratowniczo-gaśniczą. W pierwszej kolejności należy ratować życie ludzi, a następnie mienie, jeśli warunki pożarowe na to pozwalają.

2. Drogi ewakuacyjne

Do celów ewakuacji ludzi służą korytarze - poziome drogi ewakuacji i klatki schodowe - pionowe drogi ewakuacyjne, z których istnieje możliwość bezpośredniego wyjścia na zewnątrz. Drogi i wyjścia ewakuacyjne oznakowane muszą być pożarniczymi tablicami informacyjnymi zgodnie z PN - 92/N - 01256/02 "Znaki Bezpieczeństwa - Ewakuacja". Plany ewakuacyjne lub instrukcje postępowania, które powstały w szczególności dla miejsc publicznych takich jak lotniska, szkoły, galerie handlowe, są niezwykle istotne. Bez nich ewakuacja pracowników i ludności byłaby dużo bardziej skomplikowana i chaotyczna. Co można znaleźć na planie ewakuacyjnym? Przede wszystkim wszelkie drogi ewakuacyjne, w tym korytarze, czy schody prowadzące do wyjścia.

Bezpieczna ewakuacja ludzi z obiektów jest możliwa, jeśli zostały spełnione odpowiednie warunki techniczno-budowlane dla dróg ewakuacyjnych i elementów wystroju wnętrz, określone w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 poz. 690, z późn. zm.), oraz ustalono przedsięwzięcia ewakuacyjne.

3. Postępowanie podczas ewakuacji

• W przypadku zaistnienia pożaru lub innego zagrożenia budynku lub jego części, osoby nie biorące udziału w akcji ratowniczej powinny opuścić strefę zagrożenia.
• Osoby ewakuowane muszą podporządkować się poleceniom ratowników, to jest osobom prowadzącym ewakuację: strażakom, pracownikom służby zabezpieczenia obiektu.
• Nie wolno dopuścić do odcięcia przez pożar drogi wyjścia z mieszkania.
• Gdy ogień odetnie drogę wyjścia, należy udać się do pomieszczenia posiadającego okno lub balkon, usytuowanego najdalej od miejsca pożaru, zabierając ze sobą (jeśli jest to możliwe) mokry koc lub ręcznik i zamykając za sobą drzwi do innych pomieszczeń na klamkę (i uszczelniając nieszczelności drzwi, np. mokrym ręcznikiem).
• W przypadku powstania pożaru w domu, trzeba go możliwie najszybciej opuścić, najlepiej nie korzystając z wind, tylko ze schodów.
• W tym czasie nie wolno biec, tylko należy poruszać się szybkim tempem prosto do wyjścia.
• Ewakuować należy się klatkami schodowymi, bezwzględnie unikając wind.
• Ewakuować należy się szybkim krokiem, unikać wyprzedzania i poruszania się w kierunkach przeciwnych do wskazanych przez znaki ewakuacyjne.
• W przypadku znaczącego zadymienia drogi ewakuacyjnej, należy poruszać się w pozycji pochylonej (jak najbliżej podłogi) oraz zabezpieczać drogi oddechowe prostymi środkami (np. mokrą tkaniną). Dym i gorące powietrze unoszą się do góry.
• Po wyjściu z budynku należy skierować się do wyznaczonego miejsca zbiórki do ewakuacji i nie opuszczać tego miejsca do czasu podjęcia takiej decyzji przez kierującego akcją.
• Opuszczając mieszkanie, zadbaj, aby zrobili to z tobą twoi podopieczni.

4. Ewakuacja mienia

Poza ewakuacją ludzi niejednokrotnie zachodzi konieczność ewakuacji mienia. Celem ewakuacji mienia jest zabezpieczenie cennych przedmiotów oraz ważnych dokumentów przed zniszczeniem lub uszkodzeniem w przypadku pożaru lub innego zagrożenia. Ewakuowane przedmioty i dokumenty należy umieszczać tak, aby nie były narażone na zniszczenie lub uszkodzenie. Działania ewakuacyjne muszą być prowadzone w sposób skoordynowany, nie powodujący utrudnień w innych działaniach.

III. Postępowanie po pożarze

Buchające płomienie ognia, kłęby dymu, trzask palonych mebli, syk osmolonej framugi drzwi, czerwone języki liżące tapety na ścianach pokoju - takie chwile na zawsze zmieniają życie ludzi i pozostają w pamięci na lata. Pożar mieszkania lub domu może trwać kilka, kilkanaście, a nawet kilkadziesiąt godzin. Najważniejsze są pierwsze godziny po pożarze - nie tylko ze względu na Twoje bezpieczeństwo, ale także ochronę Twojego dobytku. Pożar to zawsze szok. To doświadczenie ekstremalne, które pozostanie z Tobą na długo. Ale kolejne godziny po pożarze mogą być kluczowe dla Twojej dalszej sytuacji finansowej.

1. Bezpieczeństwo osobiste

Pod żadnym pozorem nie wracaj do płonącego lub żarzącego się budynku. Nawet gdy wydaje się, że ogień już wygasł, mógł on osłabić konstrukcję albo zniszczyć podłogi tak, że mogą się zapaść. W powietrzu wciąż mogą być odczuwalne szkodliwe substancje. Nigdy też nie można być pewnym, czy gdzieś nie tli się jeszcze żar, który może na nowo wzniecić ogień. Zachowaj czujność i uwagę, gdyż po pożarze elementy konstrukcyjne budynku (zabudowań) mogą być osłabione.

2. Zabezpieczenie miejsca po pożarze

Sytuacje pożarów są przeróżne. Czasem teren po pożarze zabezpiecza straż pożarna lub policja. Ważne jest, aby zablokować wejścia, np. deskami. W tym działaniu chodzi o zapobieżenie sytuacji, gdy ktoś mógłby sobie zrobić krzywdę. Ostatnie czego potrzebujesz w tym czasie to dodatkowych kłopotów lub szkód wywołanych skutkami pożaru. Takie działania są istotne również z punktu widzenia ubezpieczyciela, który będzie rozpatrywać Twój wniosek o odszkodowanie. Jeśli sejf lub metalowa skrzynia uległy oddziaływaniu pożaru, nie próbuj ich otwierać. W ich wnętrzu przez długi czas (wiele godzin) może utrzymywać się wysoka temperatura.

3. Dokumentowanie szkód

Formalności związane z poradzeniem sobie ze skutkiem pożaru na pewno Cię nie ominą. Ale te pierwsze godziny po pożarze mogą być naprawdę kluczowe. Dlatego nawet jeśli trzęsą Ci się ręce, postaraj się zrobić zdjęcia oraz nagrywać filmiki. Także wtedy, gdy pożar jeszcze trwa, ale wiesz już, że wszyscy są bezpieczni i nikomu nic złego się nie stało.

1. Zrób dużo zdjęć dobrej jakości.
2. Jeśli to w danej sytuacji możliwe, nagraj filmy w dobrej jakości.
3. Zapisz sobie datę, godzinę, kluczowe zdarzenia poprzedzające pożar lub następujące w trakcie albo tuż po nim. Znane jest zjawisko, że szczegóły zdarzenia zamazują się w pamięci, zwłaszcza pod wpływem silnych emocji. Wtedy również samo postrzeganie może być zniekształcone.

Wbrew pozorom taki kontakt (z prawnikiem) może być bardzo przydatny tuż po pożarze, gdy mijają kluczowe godziny na zabezpieczenie dowodów. Kancelaria prawna pomoże Ci także w ocenie szkód i Twojej sytuacji formalnej.

4. Kontakt z ubezpieczycielem i pomoc prawna

Nie masz pewności, czy dom był ubezpieczony, na ile i u jakiego ubezpieczyciela? Masz polisę, ale niewiele rozumiesz z jej treści? Nie wiesz dokładnie, jakie odszkodowanie Ci przysługuje i na jakich warunkach? Nie szkodzi, to bardzo częste. Ogólne Warunki Umów do polisy czasem celowo pisane są tak, aby klient nie do końca je rozumiał. Czasem impuls podpowiada, aby natychmiast po pożarze zgłosić szkodę do ubezpieczyciela. Warto chwilę poczekać i nie robić tego w emocjach. Jeśli pominiesz ważne dowody, np. zdjęcia, to będzie bardzo trudno później odtworzyć ich znaczenie. Może się zdarzyć, że w chwilę po pożarze, dosłownie po kilku godzinach na miejscu zdarzenia pojawia się przedstawiciel ubezpieczyciela albo osoby, które będą chciały zainteresować Cię swoimi usługami. Dlatego jeśli jesteś w emocjach, nie podpisuj niczego, czego nie rozumiesz. Ani nie podejmuj decyzji pod wpływem impulsu. Zachowaj również czujność, gdy otrzymasz telefon, w którym ktoś będzie zadawał Ci niewinnie brzmiące pytania. Po fakcie może się okazać, że podpisane przez Ciebie dokumenty albo udzielone odpowiedzi mogą mieć znaczenie prawne. Dlatego wszelkie formalności po pożarze załatwiaj na spokojnie, najlepiej z osobami, do których masz zaufanie. Masz prawo się zastanowić i skonsultować. Nie musisz być ekspertem od pożarów. Od tego są specjaliści, którzy Ci pomogą. Ubezpieczyciel może pokryć koszty związane z pożarem, a nawet zapewnić lokal zastępczy.

5. Utylizacja zniszczonych przedmiotów

Wyrzuć produkty żywnościowe, napoje i lekarstwa, które były narażone na działanie wysokiej temperatury, dymu i płomieni. Dotyczy to również zawartości lodówki i zamrażarki.

IV. Zapobieganie pożarom

1. Bezpieczeństwo instalacji elektrycznej

• Sprawdź instalację elektryczną, czy nie jest wadliwa.
• Sprawdź przedłużacz i gniazdka oraz domowe urządzenia elektryczne (odbiorniki energii).
• Nie przeciążaj sieci elektrycznej. Nie włączaj kilku odbiorników do jednego gniazdka.
• Najczęściej pożary spowodowane przez instalacje elektryczne wynikają z nieostrożności w obsłudze, ustawiania urządzeń ogrzewczych w pobliżu materiałów palnych, na podłożu palnym lub z wadliwego działania samej instalacji.

2. Bezpieczeństwo źródeł ogrzewania

• Skontroluj domowe źródła ogrzewania, czy nie są uszkodzone lub wadliwe, czy są czyste i działają dobrze, czy przewody kominowe, paleniska i piece są sprawne.
• Sezon grzewczy związany jest rokrocznie ze zwiększoną liczbą pożarów spowodowanych nieprawidłową eksploatacją urządzeń ogrzewczych na paliwa stałe, ciekłe i gazowe oraz elektrycznych.
• Sprawne technicznie butle z gazem płynnym powinny być ustawione w miejscach łatwo dostępnych.
• Przede wszystkim należy zachować odstęp od różnego rodzaju źródeł ciepła - piecyków, grzałek, promienników, termowentylatorów oraz oczywiście kominków. Bardzo ważne jest także, aby strumień ciepła wydobywający się z tych urządzeń skierowany był w przeciwną stronę niż choinka. Według przepisów odległość ta powinna wynosić 60 cm. Oczywiście byłoby lepiej, gdyby ten odstęp był większy.

3. Przechowywanie materiałów łatwopalnych

Nigdy nie używaj benzyny, ropy oraz innych paliw i podobnych materiałów wewnątrz budynków - przechowuj je w dobrze wentylowanych pomieszczeniach w odpowiednich pojemnikach.

4. Bezpieczeństwo dekoracji świątecznych

• Bardzo ważne jest, aby nie ustawiać choinki blisko zasłon i firanek.
• Jeżeli chodzi o oświetlenie choinki, to najlepsze są lampki już gotowe, oznakowane znakiem CE dopuszczającym do stosowania na terenie Europejskiego Obszaru Gospodarczego - przestrzegamy przed tzw. samoróbkami.
• Często przy choince zapalamy sztuczne ognie lub świeczki, dlatego kolejną ważną rzeczą jest stabilne ustawienie drzewka, tak aby się nie przewróciło.
• Teoretycznie tzw. zimne ognie są bezpieczne, jeżeli zostały zawieszone pod gałązkami i ich nie przypalają. Wytwarzają one jednak wysoką temperaturę i w sprzyjających warunkach mogą wywołać pożar.
• Niebezpieczne mogą być także lampki zawieszane na wolnym powietrzu. Ozdabia się nimi rosnące w ogródkach świerki, jodły i inne drzewka, a także wejścia do domów i okapy dachów. Girlandy różnokolorowych światełek wyglądają imponująco, ale należy zwrócić uwagę, czy są one przystosowane do używania w tych warunkach.

5. Pożary w lasach i rolnictwie (informacje ogólne)

W celu niedopuszczenia do rozprzestrzenienia się powstałego w lesie pożaru, konieczne jest utrzymanie niezalesionych pasów przeciwpożarowych oraz usuwanie gałęzi, chrustu, ściętych drzew i odpadów poeksploatacyjnych znajdujących się w odległości mniejszej niż 30 m od skraju toru kolejowego lub drogi publicznej. W lasach, na terenach śródleśnych, na obszarze łąk, torfowisk i wrzosowisk oraz w odległości 100 m od granicy lasu nie wolno wykonywać czynności mogących wywołać niebezpieczeństwo pożaru, a w szczególności wypalać wierzchniej warstwy gleby i pozostałości roślinnych. Bezwzględnie należy przestrzegać zakazu wstępu do lasu wprowadzonego przez właściciela w związku z występującym na obszarach leśnych dużym zagrożeniem pożarowym. W lasach i na terenach śródleśnych zabronione jest palenie tytoniu za wyjątkiem dróg utwardzonych i miejsc wyznaczonych. Należy przestrzegać zakazów wynikających z tablic informacyjno-ostrzegawczych wywieszonych na terenach leśnych wzdłuż szlaków wycieczkowych i turystycznych, przy schroniskach, obozach młodzieżowych i innych miejscach o dużej penetracji ludności. Wjazd do lasu pojazdami silnikowymi lub zaprzęgowymi dozwolony jest jedynie drogami publicznymi, zaś wjazd na drogi leśne jest dozwolony tylko wtedy, gdy są one oznakowane drogowskazami lub innymi znakami dopuszczającymi ruch po tych drogach.

Wieloletnie statystyki dotyczące pożarów w rolnictwie, a w szczególności w indywidualnych gospodarstwach rolnych, wskazują iż powstające pożary powodują duże straty w mieniu i dobytku, najczęściej prowadzą do całkowitego zniszczenia zabudowy zagrodowej. Osoby odpowiedzialne za pracę sprzętu, maszyn i pojazdów wykorzystywanych przy zbiorze, transporcie i składowaniu płodów rolnych zobowiązane są zapewnić bezpieczeństwo pożarowe tych prac. Podczas mechanicznego zbioru płodów rolnych należy używać silników elektrycznych o odpowiednim stopniu ochrony, a zastosowany układ napędowy powinien być ustawiony w odległości nie mniejszej niż 5 m od stert, stogów i budynków o konstrukcji palnej. Silniki spalinowe należy ustawiać na podłożu niepalnym, z urządzeniem wydechowym zabezpieczonym przed wylotem iskier, w odległości co najmniej 10 m od stert, stogów lub budynków o konstrukcji palnej. Paliwa niezbędne do pracy tych urządzeń należy przechowywać w ilości nieprzekraczającej dobowego zapotrzebowania, w zamkniętych nietłukących się naczyniach, w odległości co najmniej 10 m od punktu omłotowego i miejsc występowania palnych płodów rolnych. Nie wolno używać otwartego ognia i palić tytoniu w odległości mniejszej niż 10 m od punktu omłotowego, stertowania, a także przy obsłudze sprzętu, maszyn i pojazdów podczas zbiorów palnych płodów rolnych. Miejsca omłotów, niezależnie od wymaganego sprzętu, należy wyposażyć w pojemnik z wodą (np. beczkę) objętości co najmniej 200 dm³ oraz wiadro lub inny podobny sprzęt przygotowany do wykorzystania w celach gaśniczych. Strefa pożarowa sterty lub stogu z palnymi produktami nie może przekraczać powierzchni 1000 m² lub kubatury 5000 m³. Wokół stert i stogów należy zachować powierzchnię o szerokości co najmniej 2 m w odległości 3 m od ich obrysu, pozbawioną materiałów palnych. Produkty roślinne należy składować w sposób uniemożliwiający ich samozapalenie. Zabronione jest wypalanie roślinności na łąkach, pastwiskach, nieużytkach, rowach, pasach przydrożnych, szlakach kolejowych lub w strefie dzikich zarośli i trzcin. Wypalanie pozostałości roślinnych na polach w odległości większej niż 100 m od zabudowań, miejsc ustawienia stert i stogów, lasów oraz zboża na pniu jest dozwolone jedynie w przypadku zapewnienia stałego nadzoru miejsca wypalania oraz w sposób niepowodujący zakłóceń w ruchu drogowym.

tags: #pozar #domu #co #robic