Pożary stanowią jedno z największych zagrożeń w norweskich miastach, gdzie znacząca większość domów jest zbudowana z drewna. Zdarzenia te, często o tragicznych konsekwencjach, regularnie przypominają o potrzebie wzmożonej ostrożności i efektywnych systemów prewencji. Poniższy artykuł przedstawia wybrane, poważne incydenty pożarowe, a także analizę przyczyn i statystyk dotyczących pożarów domów w Norwegii.
Pożar w Bærum: Szybkie rozprzestrzenianie się ognia w zabudowie szeregowej
Przebieg zdarzeń i akcja ratunkowa
W sobotę rano doszło do poważnego pożaru w dzielnicy Emma Hjorth w Bærum, niedaleko Sandvika. Ogień objął budynek szeregowy i szybko się rozprzestrzenił. Służby potwierdzają, że sytuacja była bardzo poważna - mówiono o pełnym rozwinięciu pożaru.
Zgłoszenie o pożarze wpłynęło około godziny 09:46. Na miejsce natychmiast skierowano straż pożarną, policję i pogotowie. Ogień objął szeregowiec składający się z ośmiu mieszkań. Według informacji służb: doszło do pełnego rozwinięcia pożaru (tzw. overtenning), ogień objął znaczną część budynku oraz istniało ryzyko dalszego rozprzestrzeniania się. Strażacy skupili się przede wszystkim na powstrzymaniu ognia i zabezpieczeniu sąsiednich budynków.
Mieszkańcy i system ostrzegania
Najważniejsza informacja: wszyscy mieszkańcy zostali odnalezieni i ewakuowani. Jedna osoba została przewieziona do szpitala z lekkimi obrażeniami. Kilka kolejnych było badanych pod kątem zatrucia dymem. Policja wysłała do mieszkańców okolicy nødvarsel (alert kryzysowy) z powodu dużego zadymienia i ryzyka rozprzestrzeniania się ognia. Zalecenia dla osób w pobliżu obejmowały: zamknięcie okien i drzwi, unikanie przebywania na zewnątrz oraz stosowanie się do komunikatów służb.
Na miejscu pracowały liczne jednostki straży pożarnej. Akcja była trudna ze względu na: szybkie rozprzestrzenianie się ognia w zabudowie szeregowej, gęsty dym oraz konieczność ochrony sąsiednich budynków. Na ten moment przyczyna pożaru nie jest znana.
Wnioski dotyczące bezpieczeństwa
Takie zdarzenia pokazują jedną rzecz - w zabudowie szeregowej ogień rozprzestrzenia się bardzo szybko. W praktyce oznacza to, że: liczą się pierwsze minuty, sprawny alarm i szybka ewakuacja ratują życie oraz warto mieć plan działania „na wypadek”. Z doświadczenia wynika, że wielu ludzi odkłada to na później, do czasu, aż coś wydarzy się obok.
Tragiczny pożar w Bergen (2009): Śmierć Polaków i wsparcie dla poszkodowanych
Okoliczności tragedii
W miasteczku Bergen w Norwegii, w sobotę 14 listopada, o godzinie 3 w nocy, wycie alarmu obudziło sąsiadów, którzy wezwali straż pożarną. Palił się trzypiętrowy, blisko stuletni, drewniany dom. W płonącym budynku mieszkało 25 Polaków pracujących w norweskich firmach budowlanych. W sąsiednich domach również mieszkali Polacy. Większość z nich pochodziła z jednej wioski - z Osobnicy koło Jasła.
Pożar zajął się od skrzynki bezpieczników. Czujki alarmowe uruchomiły syrenę. Niektórzy obudzili się sami i zrywali z łóżek kolegów. Polacy stracili w tym pożarze cały swój dobytek. Straż Pożarna została zawiadomiona około czwartej nad ranem przez norweskich mieszkańców sąsiedniego domu, którzy usłyszeli krzyki oraz poczuli dym. Jednym z okolicznych mieszkańców jest Polka Jolanta Franaszczuk, która pomagała w akcji ratowniczej jako tłumacz. Dzięki niej dowiedziano się od ocalałych lokatorów domu, że pożar rozpoczął się od skrzynki bezpieczników, którą starano się bezskutecznie ugasić gaśnicą. Budynek, który podobnie jak większość domów w tej dzielnicy, był drewniany, a poprzednio służył jako dom studencki, spłonął doszczętnie.
- Jak się zapaliło, to wszystkie smrody szły do góry - opowiadał Mieczysław Pienta, ojciec Janusza. - Koledzy wrzeszczeli: Janek! Krzysiek! Próbowali otworzyli drzwi do ich pokoju, ale nie dało się wejść, bo buchnęła ściana ognia. Już musieli być zaczadzeni, bo nie reagowali na wołania - szlochał pan Mieczysław. Do pożaru doszło o 3 w nocy. Drewniany dom spalił się doszczętnie i zawalił.
Los ofiar i ich rodzin
W pożarze zginęło dwóch Polaków: Janusz Pienta i Krzysztof Skałba. Janusz Pienta miał 27 lat. Zostawił żonę i 1,5-roczną córeczkę. Jego kolega z pokoju, 32-letni Krzysztof Skałba, osierocił dwoje dzieci. Ciało Krzysztofa zidentyfikowano po śrubach tkwiących w ramieniu po złamaniu. Identyfikacja zwłok 27-letniego Janusza możliwa była dopiero po badaniu DNA.
Pan Mieczysław o pożarze dowiedział się od sąsiada. - Przyszedł po obiedzie i powiedział, że dom, w którym Janusz mieszka, spłonął i że są martwi. Ciężko mu było widać powiedzieć wszystko, ale on prawdę już znał. Pojechaliśmy z żoną do Tadka Maczugi, który miał tam w Bergen dwóch synów. Po drodze czarny kot przebiegł nam drogę, a żona od razu, że będzie nieszczęście. - Co się to, Tadek, stało - zapytał Pienta sąsiada.- Oj, niedobrze - odpowiedział.- Mój?- Twój. - Wiedziałem już, że nie żyje. Sąsiad powiedział, że jego syn chciał ratować kolegów. - To była najgorsza godzina, trzecia w nocy, wszyscy spali. Dwie, trzy godziny wcześniej to zazwyczaj jeszcze siedzą przy komputerach i z żonami na skype rozmawiają. Zauważyliby pożar i pewnie wszyscy by się uratowali.
Janusz ożenił się dwa lata temu. - Tak się cieszył 1,5 roczną Martynką - wspominał jego ojciec. - Zameldowany był u żony w Bełchatowie, ale na wiosnę mieli przyjść do nas mieszkać. Żona już zaczęła robić porządki na górze, a młodzi planowali remont domu. Kilka godzin przed tragedią Janusz dzwonił do domu. - Stary chłop był, a wciąż tak ładnie do mnie mówił. Tatko, a za dwa tygodnie zjeżdżam - mówił. Tatko, a za miesiąc jestem u was na wigilii. Teraz wiele wydarzeń z przeszłości układa się Mieczysławowi w jedną całość. - Tak się z Eweliną kochali, że świat nie widział. Może już wcześniej było czuć, że tak krótko będą ze sobą. Nawet ten ich ślub w Bełchatowie był taki dziwny. Tak zaczęli płakać na ślubie: on, Ewelina i ta swaszka, że ksiądz przerwał ślub, poprosił wszystkich, żeby powstali i bili brawo. Przez parę miesięcy pani Ewelina z córeczką mieszkały u męża w Norwegii. W lipcu przyjechali wszyscy do kraju. Wspólnie zdecydowali, że wkrótce zamieszkają w Osobnicy. - Na całe szczęście, bo mogli zginąć wszyscy - uważa pan Mieczysław. - Byli wtedy u nas kilka dni. Cały czas się do siebie przytulali. Ewelina, co chwilę go głaskała, dotykała, całowała, jakby chciała się nim nacieszyć na zapas. Pożegnanie Janusza z rodziną też było niezwykłe. - Wyściskaliśmy się wszyscy, wycałowali. Janusz wsiadł do samochodu, ruszył. Ledwie z pół metra ujechał, nagle zatrzymał auto. Wysiadł, przybiegł do mnie i znowu zaczął ściskać, całować i płakać. I ja się rozpłakałem. Jak już pojechali, to mówię do żony: popatrz Tereniu, jak to się człowiek z wiekiem uczuciowy się robi. A on się już z nami na zawsze żegnał. Tylko ja źle to wtedy kojarzyłem.
Pomoc konsularna i społeczna
Z budynku ewakuowano 16 Polaków. Większość z nich przebywa w hotelu pod opieką władz miasta Bergen. Zapewniono im pomoc psychologów, tłumaczy czy wyżywienie. Kolejnych czterech naszych rodaków znajduje się w szpitalu, głównie ze złamaniami. Ministerstwo Spraw Zagranicznych potwierdziło, że w pożarze w budynku mieszkalnym w Bergen zginęło dwóch Polaków. Trwa identyfikacja ofiar.
O godzinie 15:00 dwóch polskich konsulów z Oslo udało się na miejsce tragedii. Spotkali się z poszkodowanymi, ustalili zakres potrzebnej pomocy i sposób jej udzielenia. Piotr Kobza, PAP charge d'affaires ambasady RP w Oslo, zastrzegł, że kilka osób jest zaginionych: albo uciekły i nie dały znaku życia, albo zginęły. Zapewnił, że osoby te objęto opieką, w tym możliwością przejazdu do Polski, jeśli wyrażą takie życzenie.
Marek Wróblewski, wicedyrektor szkoły w Osobnicy, wspomina: - Słyszało się o tym, ale nas to nie dotknęło, więc człowiek tego tak nie przeżywał. Osobnica ma 3,5 tysiąca mieszkańców, wioska nie taka mała, ale wszyscy się tu znają.
Polski kierowca zablokował kluczową trasę Norwegii! | Najniebezpieczniejsze drogi Europy: chaos
Pożar w Haldenjordet (2019): Heroiczna próba ratunku i intensywne śledztwo
Dramatyczna akcja ratunkowa
18 stycznia w piątek tuż po godzinie 22 straż pożarna otrzymała zgłoszenie o pożarze budynku w Haldenjordet. Płonął wielorodzinny dom, w którym znajdowała się również klinika dla zwierząt. Z płomieni udało się wyciągnąć mężczyznę, który z ciężkimi poparzeniami został przewieziony do szpitala. Życie rannego uratował nie strażak, a przypadkowy przechodzień.
Jego dramatyczną relację opublikował portal ringblad.no. Kjetil Tryterud jechał do sklepu, kiedy w jednym z budynków zobaczył ogień. W pierwszej chwili pomyślał, że to ćwiczenia przeciwpożarowe. Wysiadł z samochodu i pobiegł w kierunku domu. Na balkonie na piętrze stał lekko ubrany mężczyzna. Krzyczał i śniegiem próbował gasić zbliżające się ku niemu płomienie. Tryterud podstawił drabinę i wdrapał się po nieszczęśnika, który zdawał się nie słyszeć lub nie rozumieć jego nawoływań. Norweg sprowadził rannego na dół i wtedy tamten, wskazując okna na drugim piętrze, krzyknął: "Żona! Dziecko!". Tryterud zrozumiał, że w budynku są uwięzieni ludzie. Wspiął się ponownie na balkon i otworzył jedyne okno, z którego nie wydobywały się płomienie. Z wnętrza buchnął czarny, gryzący dym. Tryterud nawoływał, jednak nikt mu nie odpowiadał. Gorąco i całkowicie ograniczający widoczność dym zatrzymały go na balkonie. - Czy mogłem je uratować? - pytał retorycznie mężczyzna rozmawiając z dziennikarzem "Ringblad". - Policja powiedziała później, że kobiety udusiły się dymem zanim w ogóle tam dotarłem, ale mnie i tak to pytanie nie daje spokoju - dodał.
Śledztwo w sprawie przyczyn pożaru
Nocą strażacy przeszukali spalone mieszkanie i znaleźli ciała dwóch kobiet: 51-letniej Anity S. i jej dwudziestoczteroletniej córki Magdaleny. - Mamy tak dużą pewność w sprawie identyfikacji, jak tylko można być pewnym bez badań DNA - powiedział "Ringblad" komisarz Arne Erik Hakonsen. Policjanci z Hoenefoss otrzymali w tej sprawie wsparcie Kripos, czyli specjalnej agencji policyjnej zajmującej się walką z przestępczością zorganizowaną oraz pomocą kryminalistyczną i technologiczną mniejszym jednostkom na terenie całego kraju. Kripos zwykle wkracza do śledztwa, gdy w pożarze giną ludzie.
Okoliczności pożaru wciąż nie są znane. Policjanci wkrótce planują ponownie przesłuchanie 51-letniego mężczyzny, by wyjaśnić, czemu kobietom nie udało się uciec z płonącego budynku. Tylko on oraz przypadkowy świadek, który wyciągnął go z płomieni, wiedzą, co stało się feralnego wieczora.
Statystyki, przyczyny i prewencja: Ogólna sytuacja pożarowa w Norwegii
Historyczne tragedie i specyfika zabudowy
To nie pierwsza taka tragedia z udziałem polskich obywateli w Norwegii. W 2008 roku w pożarze w Drammen zginęło 7 Polaków, rok później w Bergen dwóch kolejnych. W przypadku pożaru w Drammen sąd pierwszej instancji skazał na 2 lata i sześć miesięcy więzienia 56-letniego Płocczanina, który manipulując przy bezpiecznikach w budynku miał się przyczynić do pożaru. W 2010 roku sąd drugiej instancji oczyścił go jednak z wszelkich zarzutów uznając, iż nie ma wystarczających dowodów na poparcie tezy, iż mężczyzna nieumyślnie przyczynił się do jednego z najtragiczniejszych pożarów w historii miasta.
Ogień to jedno z największych niebezpieczeństw dla norweskich miast, w których zdecydowana większość domów jest zbudowana z drewna. WHO szacuje, że Norwegia znajduje się w czołówce państw europejskich, w których dochodzi do groźnych pożarów. W przeliczeniu na mieszkańca najwięcej ofiar ognia jest w Rumunii, następnie Finlandii, Polsce i Norwegii. Nad fiordami rocznie w płomieniach ginie od 60 do 80 osób. - Większość przyczyn pożarów wynika z głupoty - powiedział ostro dowódca straży pożarnej Willy Wikberg agencji abcnyheter.no w 2011 roku. - Powody są idiotyczne i błahe. Ludzie giną z powodu niedopałka papierosa, ozdobnej świeczki, niewielkiego polana, które wytoczyło się z kominka - dodał.
Statystyki i koszty pożarów (2025)
W 2025 roku w Norwegii dochodziło średnio do 33 pożarów domów dziennie. Łączne straty przekroczyły 2,8 mld NOK. Dane o szkodach opublikowała organizacja Finans Norge. Zestawienie powstało na podstawie zgłoszeń do ubezpieczeń domów. Statystyki nie obejmują pożarów domków letniskowych.
W 2025 r. odnotowano 12 265 pożarów domów w Norwegii. To spadek o 8,6 proc. w porównaniu z poprzednim rokiem. Jednocześnie łączne straty wzrosły. Wartość zgłoszonych szkód z tytułu pożarów przekroczyła 2,8 mld NOK. To o 5,1 proc. więcej niż rok wcześniej. Według Frende Forsikring wzrost kosztów ma kilka przyczyn. Gdy dochodzi do pożaru, szkody są często bardzo poważne. Ogień powoduje duże zniszczenia konstrukcji i wyposażenia. Jednocześnie rosną ceny materiałów budowlanych.
Główne przyczyny i zapobieganie
Najwięcej pożarów zaczyna się w kuchni. Częstą przyczyną jest pozostawienie potrawy na włączonej kuchence. Dochodzi wtedy do tzw. suchego gotowania. Garnek lub patelnia przegrzewa się i pojawia się ogień. Takie sytuacje należą do najczęściej zgłaszanych przyczyn pożarów. Inne źródła pożarów to awarie instalacji elektrycznej. Zagrożeniem bywają także urządzenia domowe, np. grzejniki, suszarki czy pralki. Wśród innych przyczyn pojawiają się również świece i papierosy.
Według ubezpieczyciela wiele zdarzeń można ograniczyć dzięki prostym nawykom. Eksperci wskazują, że coraz większe znaczenie mają rozwiązania techniczne zwiększające bezpieczeństwo. Coraz popularniejsze są inteligentne czujniki połączone z aplikacją. W nowych domach w Norwegii wymagany jest montaż urządzeń odcinających zasilanie kuchenki w razie zagrożenia.
Norweskie słownictwo związane z pożarami
- brann - pożar
- rekkehus - zabudowa szeregowa
- røyk - dym
- nødvarsel - alert kryzysowy