Pożar w domu: przyczyny, skutki i zapobieganie

Co roku straż pożarna odnotowuje dziesiątki tysięcy interwencji pożarowych. W większości wypadków zdarzeniom można zapobiec, stosując proste zasady bezpieczeństwa pożarowego. Warto zainteresować się tym tematem, by uniknąć nieszczęścia w przyszłości. Stosując się do prostych zasad ochrony przeciwpożarowej, jesteśmy w stanie ograniczyć prawdopodobieństwo pożaru niemal do minimum.

Ogień w domu to jeden z najszybciej trawiących majątek żywiołów. Pożar w domu rozwija się błyskawicznie i może zniszczyć dorobek życia w kilka minut. Jak jednak zmniejszyć ryzyko i przygotować się do ewentualnego zagrożenia?

Najczęstsze przyczyny pożarów w domach

Według danych Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej, do najczęstszych przyczyn pożarów w domach w Polsce należą:

• Nieprawidłowa eksploatacja urządzeń ogrzewczych na paliwo stałe - stanowią około 40% wszystkich pożarów w domach (11 760 interwencji w budynkach mieszkalnych).
• Nieostrożność osób dorosłych i nieletnich przy posługiwaniu się ogniem, substancjami łatwopalnymi i w czasie prac pożarowo-niebezpiecznych - odpowiadają za około 20% zdarzeń (5 890 pożarów).
• Wady i nieprawidłowa eksploatacja instalacji oraz urządzeń elektrycznych (w tym elektrycznych urządzeń grzewczych i elektryczność statyczna) - stanowią około 9,8% przyczyn (2 893 pożary).
• Podpalenia umyślne - to około 4% wszystkich pożarów (1 181 interwencji).
• Inne oraz nieustalone przyczyny - obejmują około 15,6% zdarzeń (4 595 pożarów).

Analiza danych z 2024 roku wskazuje, że najwięcej pożarów domowych występuje w typowym domu jednorodzinnym, często z ogrzewaniem na paliwo stałe.

Szczegółowy rozkład pożarów w budynkach mieszkalnych w 2024 roku:

• Budynki jednorodzinne (w tym bliźniaki i zabudowa szeregowa): 15 865 pożarów (ok. 54%).
• Budynki wielorodzinne (bloki): 9 772 pożary (ok. 33%).
• Budynki mieszkalne w gospodarstwach rolnych: 1 640 pożarów (ok. 5,6%).
• Inne obiekty mieszkalne (altanki, domki letniskowe itp.): 1 263 pożary (ok. 4,3%).

Warto zaznaczyć, że większość pożarów w obiektach mieszkalnych to pożary małe. Z 391 zdarzeń, dla których określono wielkość, aż 97,4% zaklasyfikowano jako małe, 2,0% jako średnie, a jedynie 0,5% jako duże. Nie odnotowano pożarów bardzo dużych.

Zapobieganie pożarom: kluczowe działania

Aby jak najlepiej zabezpieczyć dom przed ogniem, warto wprowadzić kilka środków ochrony jednocześnie. Kluczowe działania profilaktyczne obejmują:

Instalacje i urządzenia elektryczne

Aby zapobiec pożarowi, przede wszystkim należy zadbać o właściwe rozprowadzenie instalacji elektrycznej. Kable nie powinny nigdzie wisieć na wierzchu, a gniazdka nie mogą być przeciążone. Dlatego tak ważne jest, by przy budowie domu czy urządzaniu mieszkania skorzystać z pomocy elektryka.

Zabezpiecz kable elektryczne - zadbaj o to, by żadne kable nie wystawały niezabezpieczone z sufitu czy ze ściany. Umieść je w kanałach, pod listwami czy w prowadnicach.

Dbaj o to, by gniazdka nie były przeciążone - nie podłączaj kilku urządzeń do tego samego gniazdka. Unikaj stosowania czterech przedłużaczy do zasilenia dwunastu urządzeń, co może skończyć się pożarem liniowym okablowania (przegrzanie izolacji) lub punktowym w miejscu styku.

Regularne przeglądy instalacji elektrycznej są niezbędne. Właściciel domu jednorodzinnego powinien stosować się do przepisów Prawa budowlanego, wykonując przegląd instalacji co 5 lat. Regularne przeglądy pozwalają wykryć awarie mogące prowadzić do pożaru.

Instalacje grzewcze i kominy

Sezon grzewczy związany jest rokrocznie ze zwiększoną liczbą pożarów spowodowanych nieprawidłową eksploatacją urządzeń ogrzewczych na paliwo stałe, ciekłe i gazowe oraz elektrycznych. Niezwykle ważne są regularne przeglądy i konserwacje instalacji grzewczej.

Należy systematycznie czyścić kominy i serwisować urządzenia grzewcze - przede wszystkim te na paliwa stałe (piece, kotły, kominki). Zaniedbanie czyszczenia przewodów dymowych prowadzi do zapalenia nagromadzonej sadzy, co jest najczęstszą przyczyną pożaru w kominie.

Przede wszystkim należy zachować odstęp od różnego rodzaju źródeł ciepła - piecyków, grzałek, promienników, termowentylatorów oraz oczywiście kominków. Bardzo ważne jest także, aby strumień ciepła wydobywający się z tych urządzeń skierowany był w przeciwną stronę niż choinka. Według przepisów odległość ta powinna wynosić 60 cm, choć byłoby lepiej, gdyby ten odstęp był większy. Ważne jest także, aby nie ustawiać choinki blisko zasłon i firanek.

Materiały łatwopalne

Nie przechowuj w domu lub w mieszkaniu materiałów łatwopalnych, np. benzyny, farb czy rozpuszczalników, z dala od źródeł ciepła. Aby ograniczyć ryzyko wystąpienia pożaru, warto zastosować kilka podstawowych środków ostrożności.

Materiały wykończeniowe

Nie stosuj materiałów łatwopalnych przy wykańczaniu domu - zwróć uwagę na materiały, jakimi wykańczane jest wnętrze. Wybieraj bezpieczne materiały.

Wyposażenie przeciwpożarowe w domu

Aby jak najlepiej zabezpieczyć dom przed ogniem, warto wyposażyć go w odpowiednie urządzenia:

Czujniki dymu i tlenku węgla

Najprostszym i najskuteczniejszym sposobem wykrycia pożaru są czujniki dymu. Umieszcza się je na suficie. Ich zadaniem jest automatyczne alarmowanie mieszkańców już nawet przy niewielkiej ilości dymu. Dzięki temu mają oni czas na reakcję: ucieczkę lub zgaszenie zapłonu w zarodku. Zaleca się montaż co najmniej jednego czujnika w każdym domu - przede wszystkim na korytarzu niedaleko sypialni czy w salonie. Czujka powinna być certyfikowana (np. zgodna z normą EN 14604) i regularnie sprawdzana (testowana przyciskiem, wymieniana bateria co roku).

Podobnie warto rozważyć czujnik czadu (tlenku węgla) w kotłowni lub pobliżu urządzeń gazowych - wykryje on niewidzialny zabójczy gaz i uchroni przed zaczadzeniem.

Czujniki dymu montuje się na suficie - najlepiej w centrum pomieszczenia lub korytarza. Poleca się umieścić go w pobliżu sypialni oraz na każdej kondygnacji domu. Dzięki temu czujnik usłyszysz z każdego pokoju.

Gaśnice

W domu warto mieć podręczny sprzęt gaśniczy. Najlepsza jest gaśnica proszkowa (klasa A-B-C) - uniwersalna do ciał stałych, cieczy i gazów. Do kuchni przydaje się też klasyczna gaśnica pianowa lub F do tłuszczów.

Obok kuchenki można trzymać koc gaśniczy - pozwala on skutecznie udusić mały pożar tłuszczu czy płomyk w garnku (należy szczelnie okryć ogień, odcinając dostęp powietrza).

Warto też zaopatrzyć się w gaśnicę śniegową (CO₂) - jest bezpieczna przy sprzęcie elektrycznym.

Gaśnica powinna być łatwo dostępna i każdy domownik powinien wiedzieć, jak jej użyć: celuj dyszą u podstawy płomieni i wykonuj ruch zygzakowaty, aż do ugaszenia. Pamiętaj, że sprzęt gaśniczy ma sens tylko przy drobnych pożarach - przy większym ogniu priorytetem jest ewakuacja.

W domach jednorodzinnych powinny być dwie gaśnice, w mieszkaniu wystarczy jedna. Gaśnicę najlepiej jest ulokować w okolicy kuchni.

Zachowanie w przypadku pożaru

Przede wszystkim postaraj się nie wpadać w panikę. Kiedy zauważysz ogień w domu, postaraj się zadziałać szybko, ale spokojnie. Co należy zrobić krok po kroku?

1. Zaalarmuj domowników! Krzykiem lub dzwonkiem obudź wszystkich mieszkańców domu - zarówno dorosłych, jak i dzieci czy osoby niepełnosprawne. Zabierz też domowe zwierzęta, np. psa zapnij na smycz, aby nie uciekł w popłochu. Nikt nie powinien pozostawać w strefie zagrożenia.
2. Wezwij straż pożarną! Zadzwoń pod numer 998 lub 112. Podaj dokładny adres i nazwisko, poinformuj, gdzie zaczyna się pożar, czy ktoś może być uwięziony. Osoba przyjmująca zgłoszenie musi wiedzieć, czy zagrożone jest życie - podkreśl to, jeśli ogień szybko się rozprzestrzenia. Po podaniu informacji nie należy odkładać słuchawki do chwili potwierdzenia przyjęcia zgłoszenia.
3. Odłącz media! Jeśli jesteś w stanie, przed wyjściem wyłącz dopływ gazu i prądu w pomieszczeniu objętym pożarem.
4. Wyjdź z domu! Trzymaj się możliwie nisko przy podłodze - gęsty, toksyczny dym unosi się ku górze, więc przy ziemi jest więcej tlenu i lepsza widoczność. Jeśli płomienie wypełniają pokój, zatkaj nos i usta wilgotną chustką, aby mniej wdychać dym. Podczas wyjścia zamykaj drzwi (ale nie rygluj) - to spowolni pożar. Nie można dopuścić do odcięcia przez pożar drogi wyjścia z mieszkania, a gdy już do tego dojdzie, należy udać się do pomieszczenia posiadającego okno lub balkon, usytuowanego najdalej od miejsca pożaru, zabierając ze sobą (jeśli jest to możliwe) mokry koc lub ręcznik i zamykając za sobą drzwi do innych pomieszczeń na klamkę.
5. Wykorzystaj sprzęt gaśniczy (ostrożnie)! Jeśli pożar jest bardzo mały i jesteś w stanie go bezpiecznie ugasić (np. ogień gaśniczy), możesz spróbować zgasić ognisko płomienia. Przykryj płonącą patelnię pokrywką lub gaśniczym kocem albo skieruj gaśnicę w podstawę płomieni. Upewnij się, że masz możliwość ucieczki - gdy tylko sytuacja się pogarsza, natychmiast uciekaj.
6. Udaj się na ustalone miejsce zbiórki! Po opuszczeniu domu każdy powinien od razu przejść na ustalone wcześniej miejsce zbiórki (np. parking, brama ogrodu). Upewnij się, że wszyscy są z Tobą. Nie wracaj do płonącego budynku - czekaj na straż pożarną i słuchaj poleceń ratowników.

Czego nie robić w razie pożaru?

W sytuacji zagrożenia często zaczynamy działać instynktownie, ale czasem nieracjonalnie. Czasem podejmujemy nie najlepsze decyzje, które mogą wpłynąć na życie i zdrowie domowników. Czego absolutnie nie powinno się robić w czasie pożaru?

• Nie próbuj gasić pożaru, jeśli ogień szybko się rozprzestrzenia lub nie masz odpowiedniego sprzętu - tracisz czas potrzebny na ewakuację.
• Nie wracaj po rzeczy osobiste ani dokumenty - życie i zdrowie mają bezwzględny priorytet.
• Nie korzystaj z windy - w razie pożaru może się zatrzymać lub doprowadzić wprost do strefy zagrożenia.
• Nie otwieraj gwałtownie drzwi do pomieszczeń, w których może znajdować się ogień - dopływ tlenu może spowodować nagły rozwój pożaru.
• Nie poruszaj się wyprostowany w zadymionych pomieszczeniach - dym gromadzi się u góry i zawiera toksyczne gazy.
• Nie zamykaj się w pomieszczeniu bez możliwości sygnalizacji pomocy - jeśli nie możesz się ewakuować, daj wyraźny znak swojej obecności (np. wystaw się z okna).

Jak ugasić poszczególne rodzaje pożarów?

Wiele pożarów domowych można opanować na wczesnym etapie, zanim sytuacja stanie się realnym zagrożeniem. Warunek jest jeden: szybka reakcja i właściwa metoda gaszenia.

Pożar tłuszczowy na kuchence

Jeśli zapali się olej lub tłuszcz na patelni albo w garnku, natychmiast wyłącz kuchenkę lub gaz. Nie używaj wody! Spowoduje gwałtowne rozpryski płonącego tłuszczu. Najbezpieczniej przykryć naczynie pokrywką lub kocem gaśniczym, aby odciąć dopływ tlenu. Można też użyć gaśnicy klasy F albo pianowej, przeznaczonej do tego typu pożarów.

Pożar elektryczny

W pierwszej kolejności odłącz zasilanie w obwodzie, w którym pojawił się ogień. Do gaszenia stosuj wyłącznie gaśnicę proszkową (A-B-C) lub CO₂ - nie przewodzą prądu. Unikaj kontaktu z wodą i gaś tylko wtedy, gdy stoisz na suchej powierzchni.

Pożar ciał stałych (drewno, papier, tkaniny)

Niewielki ogień tego typu można ugasić gaśnicą proszkową lub wodną, o ile nie ma ryzyka porażenia prądem. W niektórych przypadkach wystarczy przykrycie źródła ognia wilgotnym kocem, aby zdusić płomienie.

Ubezpieczenie domu od pożaru

Pożar to nieokiełznana siła, która może przydarzyć się w każdym domu lub mieszkaniu, która - jak pokazują dane - potrafi strawić dorobek życia lub pochłonąć znaczną jego część. Aby uchronić się przed konsekwencjami finansowymi pożarów, warto wykupić ubezpieczenie od pożaru i innych zdarzeń losowych.

W LINK4 pożar jest zdarzeniem losowym obejmującym także skutki działania dymu i sadzy. Oznacza to, że ubezpieczyciel wypłaci odszkodowanie także za uszkodzenia mebli czy sprzętu spowodowane zadymieniem.

Ubezpieczenie obejmuje ochroną dom jednorodzinny lub mieszkanie, wraz ze stałymi elementami, oraz ruchomości domowe. Oprócz tego chronione jest również mienie w budynkach gospodarczych (jeśli ubezpieczono dom) oraz pomieszczenia przynależne, np. komórka lokatorska (jeśli ubezpieczono mieszkanie). Ubezpieczenie działa, gdy szkoda powstanie wskutek zdarzeń wymienionych w OWU.

LINK4 pokrywa również tzw. koszty dodatkowe związane ze szkodą pożarową. W ramach sumy ubezpieczenia pokrywane są m.in. koszty akcji ratowniczej, koszty usunięcia pozostałości po szkodzie, transportu i składowania zniszczonych rzeczy, a także osuszanie budynku po zalaniu w wyniku gaszenia. Istotnym elementem ochrony jest możliwość wynajmu lokalu zastępczego.

Aby skorzystać z pomocy po tragedii pożaru domu czy mieszkania, warto wykupić ubezpieczenie mienia w LINK4. Do wyboru masz dwa warianty:

• Ubezpieczenie mienia od pożaru i innych zdarzeń losowych.
• Ubezpieczenie od wszelkiego ryzyka (poza zdarzeniami wyłączonymi z ochrony).

Wybierz zakres ochrony, który najbardziej odpowiada Twoim potrzebom. Zapoznaj się z OWU DOM, aby poznać szczegóły.

tags: #pozar #domu #w #lubonieczku