Region Ząbkowic, obejmujący zarówno Kamieniec Ząbkowicki, jak i Dąbrowę Górniczą-Ząbkowice, był świadkiem różnorodnych incydentów związanych z bezpieczeństwem i stanem infrastruktury kolejowej, w tym pożarów. Niniejszy artykuł przedstawia zarówno najnowsze zdarzenia, jak i historyczny kontekst tych wydarzeń.
Pożar lokomotywy na dworcu w Kamieńcu Ząbkowickim
W dniu 17 marca, o godzinie 21:34, dyżurny powiatowego stanowiska kierowania otrzymał zgłoszenie o pożarze lokomotywy na terenie dworca kolejowego w Kamieńcu Ząbkowickim. Do zdarzenia zadysponowane zostały jednostki straży pożarnej, w tym JRG Ząbkowice Śl. (Renault Midlum GBA 2,5/16) oraz OSP Kamieniec II i OSP Kamieniec I. Po przybyciu na miejsce, strażacy rozpoznali silne zadymienie wewnątrz lokomotywy, która znajdowała się na dworcu towarowym PKP w Kamieńcu Ząbkowickim. Ich pierwszym krokiem było upewnienie się, że prąd w lokomotywie i w linii trakcyjnej jest odłączony, co umożliwiło bezpieczne przeprowadzenie dalszych działań gaśniczych.
Stan techniczny i wcześniejsze incydenty na dworcu w Kamieńcu Ząbkowickim
Dworzec w Kamieńcu Ząbkowickim od dłuższego czasu boryka się z problemami natury technicznej i bezpieczeństwa. Mieszkańcy i podróżni odczuwają skutki zaniedbania, co jeden z mieszkańców określił słowami: „Smród, brud... Tak wygląda stacja PKP w Kamieńcu Ząbkowickim. Dworzec jest w opłakanym stanie.”
Warunki życia mieszkańców i problemy bezpieczeństwa
Na drugim piętrze budynku dworca mieszkają trzy rodziny, których życie w tym miejscu nie jest łatwe. Pięć lat temu na klatce schodowej budynku miał miejsce pożar. Mimo obietnic, klatka schodowa nie została wyremontowana, a mieszkańcy nadal zmagają się z przeciekającymi strychami oraz wyślizganymi schodami, na których dochodziło już do wypadków. Dodatkowo, lokatorzy alarmują o problemach ze szczurami biegającymi po strychu.
Brak odpowiedniej ochrony na stacji to poważne zmartwienie. SOK-iści stacjonują półtora kilometra od dworca, na lokomotywowni, co sprzyja działalności chuliganów. Jak zauważył jeden z mieszkańców: „Łobuzów pełno, powyrywali klamki z drzwi wejściowych, powybijali szyby. Od roku nie ma szyb w przedsionku, toalety od sierpnia tamtego roku są zamknięte, a podróżni dookoła dworca się załatwiają”. Inni lokatorzy dodają, że podróżni załatwiają swoje potrzeby fizjologiczne w piwnicach i na schodach, co pogarsza stan higieniczny obiektu. Problemem są także gołębie, które „nasrały przed drzwiami z peronów i w tunelu, można się na tym przewrócić”.
Kwestie bezpieczeństwa obejmują również trudności w dostępie dla służb ratunkowych. Mieszkańcy zamykają klatkę schodową na klucz, aby chronić się przed chuliganami, co uniemożliwia straży pożarnej czy pogotowiu dostęp w razie tragedii, a nawet listonoszowi dostarczenie przesyłek. Lokatorzy sugerują, że montaż kamer monitoringu znacząco poprawiłby sytuację.
Interwencje i odpowiedzi Polskich Kolei Państwowych
W imieniu mieszkańców, redakcja skierowała szereg pytań do rzecznika prasowego Polskich Kolei Państwowych S.A. dotyczące stanu dworca w Kamieńcu Ząbkowickim:
- Czy na dworcu można byłoby zamontować monitoring?
- Czy można sprawić, aby Służba Ochrony Kolei „stacjonowała” w tym budynku?
- Czy można otworzyć toalety?
- Czy można lokatorom zamontować domofony, aby dostęp do nich był ułatwiony?
- Jakie plany na PKP SA ma w związku z budynkiem dworca kolejowego w Kamieńcu Ząbkowickim?
Bartłomiej Sarna, przedstawiciel PKP S.A., udzielił następujących odpowiedzi:
„Abstrahując od planowanej w przyszłości modernizacji dworca, staramy się dbać o jego stan techniczny. W tym roku planowane jest odnowienie klatki schodowej. Zakończyliśmy również naprawę toalet po ich dewastacji. Zostały one już udostępnione podróżnym.” Mieszkańcy zauważyli jednak, że toalety są dostępne tylko od ósmej rano do ósmej wieczorem, co jest niewystarczające, zwłaszcza w godzinach porannego szczytu. Odnośnie Służby Ochrony Kolei, Sarna poinformował, że „Posterunek Służby Ochrony Kolei zlokalizowany jest ok. 350 m od budynku dworca. W ramach wzajemnej współpracy SOK patroluje teren peronów i dworca.” Mieszkańcy pozostają jednak sceptyczni, twierdząc, że SOK-iści skupiają się głównie na łapaniu podróżnych przechodzących przez tory, zamiast pilnować dworca.
Plany modernizacyjne
PKP S.A. prowadzi największy program inwestycyjny w swojej historii (lata 2016-2023), obejmujący modernizację prawie 200 dworców kolejowych w całej Polsce. Dworzec w Kamieńcu Ząbkowickim nie został ujęty w obecnym Programie Inwestycji Dworcowych, ale rozważa się jego kompleksową przebudowę w latach 2021-2027 w kolejnej edycji programu, która obejmie modernizację kolejnych 150 obiektów. Realizacja ta jest uzależniona od pozyskania niezbędnych funduszy zewnętrznych. Standardem takich inwestycji jest kompleksowa przebudowa obejmująca renowację elewacji i wnętrz, ze szczególnym naciskiem na przestrzenie dla podróżnych (poczekalnia, toalety), dostosowanie do przepisów budowlanych i przeciwpożarowych, a także poprawę bezpieczeństwa poprzez montaż systemów monitoringu, kontroli dostępu oraz sygnalizacji włamania i napadu. Planuje się także dostosowanie dworców dla potrzeb osób z niepełnosprawnościami.
Historyczny kontekst i pożary dworca w Dąbrowie Górniczej-Ząbkowicach
Dworzec w Dąbrowie Górniczej-Ząbkowicach ma bogatą historię, sięgającą drugiej połowy XIX wieku. Najstarszy zachowany budynek kolejowy na tym terenie został wybudowany w tym okresie. Geneza dworca ząbkowickiego związana jest z budową pierwszej linii kolejowej zaboru rosyjskiego - Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej, mającej połączyć Królestwo Polskie i Austro-Węgry. Regularne kursy pociągów z Częstochowy do Ząbkowic rozpoczęły się w grudniu 1847 roku.
Rozwój i incydenty w XIX i XX wieku
Budynek pierwszego, nieistniejącego już dworca, wraz z przepompownią wody dla parowozów, oddano do użytku w 1856 roku. W 1857 roku ogłoszono przetarg na budowę magazynu towarowego, a drugi budynek dworca w Ząbkowicach wzniesiono w 1867 roku. Wokół dworca, przy ulicy Dworcowej, powstała osada stacyjna, która pod koniec XIX wieku składała się z siedmiu domów. Dalszy rozwój przyniósł budowę domów dla kolejarzy oraz uruchomienie łaźni kolejowej (1892), tartaku (1897), magazynu opału i parowozowni. Dawną remizę parowozową zaadaptowano na tymczasowe biuro urzędu kolejowego.
Początek XX wieku przyniósł częściową elektryfikację; w 1902 roku na dworcu i peronach zainstalowano oświetlenie elektryczne. We wrześniu 1916 roku na terenie dworca wybuchł pożar, podczas którego jeden z członków straży ogniowej zmarł na miejscu. W tym czasie przy dworcu działał już bufet, wymieniono stolarkę okienną i urządzono osobne poczekalnie dla pasażerów I, II i III klasy. W latach 20. XX wieku osada stacyjna została rozbudowana o dwa nowe domy dla kolejarzy.
Kolejny poważny incydent miał miejsce w styczniu 1945 roku, po wkroczeniu Armii Czerwonej do Zagłębia Dąbrowskiego, kiedy to pożarowi uległa parowozownia. Po wojnie, w 1952 roku, zbudowano kładkę nad torami, a w 1953 roku zaprojektowano żelbetonowy most nad rzeką Trzebyczką.
Obecny status dworca w Dąbrowie Górniczej-Ząbkowicach
Obecnie budynek dworca w Dąbrowie Górniczej-Ząbkowicach jest obiektem nieczynnym. Gminna Ewidencja Zabytków zalicza do zespołu dworca kolejowego sam dworzec oraz cztery budynki kolejowe przy ul. Dworcowej, w tym jeden mieszkalny. Jeszcze w latach 90. XX wieku w wojewódzkim rejestrze zabytków znajdował się kompleks 12 budynków dworcowych. Działająca w Ząbkowicach najdłużej funkcjonująca dąbrowska kasa biletowa została zlikwidowana w listopadzie 2011 roku, a wraz z nią dworcowa poczekalnia. W latach 2017-2018 zdemontowano kładkę dla pieszych, której rolę przejęło przejście podziemne. Na stacji znajdują się dwa czynne perony, jednak obecnie nie kursują pociągi pasażerskie do Maczek i do Szczakowej.