Escape room to od lat popularna forma rozrywki w Polsce, polegająca na dobrowolnym zamknięciu uczestników w pomieszczeniu, z którego muszą się wydostać dzięki rozwiązaniu zagadek logicznych. Pod koniec 2018 roku w Polsce mówiono o prawdziwym boomie na tego typu aktywność, a kraj wyrastał na potęgę w tej branży, przyciągając uwagę świata i napędzając biznes.
Tragiczny pożar w Koszalinie i jego konsekwencje
Wszystko zmieniło się 4 stycznia 2019 roku, kiedy w escape roomie w Koszalinie doszło do tragicznego pożaru. W zdarzeniu spłonęło pięć 15-letnich dziewcząt, które bawiły się na urodzinach. Pożar w escape roomie w Koszalinie stał się ogromną ceną nauczki dla całej branży. Rodziny ofiar pożaru wymagały pomocy psychiatrycznej, a niedziela została ogłoszona przez prezydenta Koszalina Piotra Jedlińskiego dniem żałoby.
Przebieg tragedii i ustalenia śledztwa
Wstępna przyczyna śmierci nastolatek wskazywała na zaczadzenie, co potwierdziła opinia biegłego z zakresu medycyny sądowej. Śledczy czekali na opinię ekspertów z zakresu pożarnictwa oraz raport z laboratorium kryminalistycznego. 25-letni pracownik escape roomu, który wziął udział w wizji lokalnej, został przesłuchany w szpitalu w Gryficach. Zeznał, że zauważył ulatniający się gaz z jednej z butli grzewczych i po nieudanej próbie jej dokręcenia, wybuchł pożar. Ogień zablokował dostęp do drzwi, za którymi znajdowały się dziewczęta. Mężczyzna, poparzony, wybiegł na zewnątrz, by wezwać pomoc.
Komendant główny Państwowej Straży Pożarnej Leszek Suski przedstawił wstrząsające ustalenia. W lokalu było "wiele niedociągnięć": urządzenia grzewcze znajdowały się zbyt blisko materiałów palnych, w pomieszczeniu znaleziono świece, a instalacje były poprowadzone w sposób prowizoryczny. Pomieszczenie miało zaledwie 7,3 m kw. W regulaminie obiektu zapisano, że bawić się mogą tam wyłącznie osoby pełnoletnie, a niepełnoletnie - pod opieką dorosłego. W lokalu były gaśnice, ale ich nie użyto. Do tragedii doszło przede wszystkim ze względu na brak zapewnienia właściwej ewakuacji. Straż dotarła na miejsce po 5 minutach od zgłoszenia, a pierwsze osoby wydobyto po 15 minutach.
Zarzuty umyślnego stworzenia niebezpieczeństwa wybuchu pożaru i nieumyślnego doprowadzenia do śmierci pięciu osób usłyszał 28-letni Miłosz S., który faktycznie prowadził escape room w Koszalinie oraz kilku innych miejscowościach, choć działalność gospodarcza zarejestrowana była na jego babcię. Podejrzany został tymczasowo aresztowany na trzy miesiące, groziło mu do 8 lat więzienia. W dwóch innych lokalach należących do Miłosza S. również wykryto nieprawidłowości. Tomasz Kubiak, rzecznik prasowy zachodniopomorskiego komendanta policji, podał, że pożar wybuchł obok pomieszczenia, w którym odnaleziono ofiary, a jego przyczyną nie był wybuch butli gazowej, jak początkowo miał twierdzić pracownik escape roomu. Jedna z recenzji escape roomu w Koszalinie przed tragedią opisywała "miejsce śmierdzące gazem", co mogło być wskazówką co do przyczyn tragedii.
Ogólnopolskie kontrole i zmiany regulacyjne
Po tragedii w Koszalinie, gdzie w tamtejszym escape roomie spłonęło pięć 15-letnich dziewcząt, straż pożarna rozpoczęła intensywne kontrole wszystkich tego typu obiektów w całym kraju. Jak informował szef MSWiA, od soboty po tragedii straż pożarna miała kontrolować escape roomy w całej Polsce. Według wstępnych danych straży pożarnej, w Polsce istniało wówczas około tysiąca takich miejsc. Szef MSWiA podkreślił również, że w przypadku tego rodzaju działalności gospodarczej nie był wymagany odbiór pomieszczenia przez straż pożarną, co wskazywało na lukę w przepisach.
Kontrole trwały przez wiele miesięcy i doprowadziły do zamknięcia kolejnych lokali. W regionie przeprowadzono "nalot służb na domy zagadek". Strażacy mieli mnóstwo uwag, choć często rodzaje przewinień określano jako "drobne uchybienia", a nie "ciężki kaliber". Niemniej jednak, niektóre lokale zostały zamknięte, jak np. jedyny w województwie escape room w Chojnicach. Kontrole objęły również Grudziądz, gdzie strażacy sprawdzali m.in. wyjścia ewakuacyjne, a także Chełmno i Żnin, gdzie żniński pokój zagadek w bibliotece został tymczasowo nieczynny.
Bydgoszcz w kontekście branżowych zmian
Bydgoszcz, znana z wysokiej jakości escape roomów, również odczuła skutki ogólnopolskich kontroli. "Kontrole escape roomów w Bydgoszczy i regionie po tragedii w Koszalinie" były intensywne. Mimo to, Bydgoszcz pozostała ważnym ośrodkiem dla fanów tej rozrywki. Co ciekawe, "Najlepszy escape room w Polsce działa w Bydgoszczy", a "Gracze przyjeżdżają z całego kraju". Jeden z bydgoskich escape roomów, "Wyjście Awaryjne", który działa również w Warszawie, znalazł się na siódmej lokacie w ogólnoświatowym rankingu, co świadczy o wysokim standardzie i innowacyjności lokalnych obiektów.
Bydgoszcz zyskała uznanie internautów, co potwierdzają rankingi takie jak Portal Trip Advisor, gdzie miasto miało "TOP 5" najlepiej ocenianych pokojów zagadek. Ruszyły nawet "I Bydgoskie Mistrzostwa Escape Roomów", organizowane przez "Wyjście Awaryjne", promując "zagadkową rywalizację".
Rynek escape roomów po pandemii i kontrole
Po pandemicznym załamaniu, kiedy branża była zamknięta w pierwszym lockdownie do wakacji, a później od października 2020 do czerwca 2021 roku, rynek escape roomów w Polsce znów zaczął rosnąć, ale "zmieniły się zasady gry". Escape roomy to kolejna z branż, które ucierpiały przez pandemię koronawirusa. Mimo to, branża "wraca do gry po ciężkim czasie". Choć "Mapa escape roomów w Bydgoszczy dużo uboższa", zainteresowanie rozrywką wciąż jest spore. "Jedna z najszybciej rozwijających się branż w Polsce" walczyła o przetrwanie, ale okazała się silna i wiele przeszła. Pytanie, czy "boom na escape roomy powróci", pozostaje otwarte, lecz branża wciąż udowadnia swoją odporność i zdolność do adaptacji w zmienionym środowisku regulacyjnym i rynkowym.