W 2018 roku w Polsce odnotowano blisko 3 tysiące pożarów budynków rolniczych, co stanowi poważny problem dla sektora wiejskiego. Dane Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej (KG PSP) wskazują, że strażacy najczęściej interweniowali w województwach mazowieckim, lubelskim i wielkopolskim. Te specyficzne nieruchomości, takie jak budynki i instalacje do przerobu produktów rolnych, obiekty inwentarskie, hodowlane, magazynowe (stodoły), szklarnie, a także budynki gospodarcze (szopy, komórki, wiaty, kotłownie - z wyłączeniem garaży), są objęte obowiązkowym ubezpieczeniem, które ma chronić majątek rolnika.
Statystyka pożarów budynków rolniczych w Polsce
Według statystyk zebranych przez KG PSP, w 2018 roku na terenie całego kraju odnotowano łącznie 2 969 pożarów budynków rolniczych. Najwięcej zdarzeń miało miejsce w województwie mazowieckim (400 przypadków), lubelskim (278) oraz wielkopolskim (258). Na drugim końcu zestawienia znalazły się inne województwa, co może świadczyć o zróżnicowaniu ryzyka w zależności od regionu.
Obowiązkowe ubezpieczenie budynków rolniczych
Zgodnie z wymogami ustawowymi, rolnicy mają obowiązek ubezpieczenia każdego budynku wchodzącego w skład gospodarstwa rolnego, pod warunkiem że jego powierzchnia przekracza 20 m², jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni przegrodami budowlanymi, posiada fundamenty i dach. Polisa ta ma na celu ochronę majątku rolnika nie tylko przed skutkami ognia, ale również przed innymi zdarzeniami losowymi, takimi jak huragan, deszcz nawalny, grad, uderzenie pioruna, powódź czy podtopienie. Obowiązkowe ubezpieczenie działa w systemie ryzyk nazwanych, co oznacza, że odszkodowanie przysługuje jedynie za szkody będące wynikiem przyczyn wskazanych w ustawie.
W przypadku wystąpienia szkody, ubezpieczyciel ma 7 dni na poinformowanie ubezpieczającego o wymaganych dokumentach. Jednocześnie podejmuje działania w celu ustalenia stanu faktycznego zdarzenia, zasadności roszczeń i wysokości potencjalnego odszkodowania. Ocena szkody odbywa się na podstawie otrzymanych dokumentów, opisu zdarzenia oraz wizyty rzeczoznawcy na miejscu zdarzenia. Należy pamiętać, że polisa obowiązkowa nie obejmuje szkód wynikających z umyślnego działania ubezpieczonego lub rażącego niedbalstwa, a także szkód powstałych w wyniku działań wojennych czy aktów terroryzmu. Ponadto, ochrona ubezpieczeniowa dotyczy wyłącznie budynków rolniczych, nie obejmując innych elementów majątku rolnika.
Przykłady pożarów w gospodarstwach rolniczych
Liczne przykłady ilustrują tragiczne skutki pożarów w gospodarstwach rolnych. W czerwcu 2023 roku w Grójcu Małym doszło do pożaru, który objął budynki gospodarcze, warsztat, wiatę, garaż dla maszyn oraz oborę, w której znajdowało się 100 byków. Dzięki szybkiej ewakuacji udało się uratować zwierzęta, jednak straty oszacowano na około 3 miliony złotych, głównie z powodu zniszczenia maszyn rolniczych, w tym dwóch kombajnów do kukurydzy. Przyczyny tego pożaru wciąż są przedmiotem szczegółowego postępowania wyjaśniającego.
Inny przypadek miał miejsce w czerwcu w gminie Krasnobród na Lubelszczyźnie, gdzie ogień strawił budynek gospodarczy służący jako garaż dla pojazdów i maszyn rolniczych. Właścicielka oszacowała straty na około 200 tysięcy złotych. Prawdopodobną przyczyną pożaru było zwarcie instalacji elektrycznej w jednym z samochodów.
W miejscowości Rojewice w powiecie krotoszyńskim doszło do pożaru budynku gospodarczego, w którym znajdowały się zwierzęta. Straty oszacowano na 500 000 złotych. Strażacy ewakuowali zwierzęta z płonącego budynku, ratując je przed większymi obrażeniami.
Tragiczny pożar w Perlejewie w powiecie siemiatyckim, który miał miejsce w marcu, strawił oborę i dorobek życia rolnika. Z kilkuset sztuk bydła ocalało około 80, które wymagały intensywnej opieki weterynaryjnej. Pożar zniszczył również sprzęt i infrastrukturę gospodarstwa. Rodzina poszkodowana w tym zdarzeniu zwróciła się z apelem o pomoc w odbudowie gospodarstwa.
W nocy z 30 na 31 marca w miejscowości Siwiki, gmina Zbójna, wybuchł pożar ogromnego kompleksu drewnianych budynków gospodarczych. Mimo wysiłków strażaków, ogień rozprzestrzeniał się błyskawicznie, niszcząc samochody, ciągniki rolnicze i specjalistyczny sprzęt warsztatowy. Na szczęście nikt nie ucierpiał.
W sierpniu w powiecie grajewskim (woj. podlaskie) burze z wyładowaniami atmosferycznymi spowodowały pożar, w wyniku którego zginęło 19 sztuk bydła, a stodoła spłonęła całkowicie. Zniszczeniu uległo również kilka cennych maszyn rolniczych. Budynek inwentarski udało się częściowo uratować.
Przyczyny pożarów w gospodarstwach rolniczych
Okres jesienno-zimowy charakteryzuje się znacznym wzrostem liczby pożarów w gospodarstwach rolnych. Intensywne ogrzewanie budynków, długie godziny oświetlenia pomieszczeń oraz wiekowe instalacje elektryczne to czynniki, które mogą prowadzić do zaprószenia ognia nawet przy niewielkiej usterce lub chwili nieuwagi. Bliskie sąsiedztwo zabudowań gospodarczych sprzyja szybkiemu rozprzestrzenianiu się płomieni.
Podstawowe elementy, które tworzą pożar, to:
- Materiał palny: Wszystko, co może się zapalić i podtrzymywać spalanie.
- Źródło zapłonu: Czynnik inicjujący pożar, dostarczający wystarczającej ilości ciepła, aby materiał palny osiągnął temperaturę zapłonu.
- Tlen: Niezbędny do podtrzymania procesu spalania; im go więcej, tym szybciej rozprzestrzenia się pożar.
Podstawowym źródłem zagrożenia w sezonie grzewczym są piece, kotły i kominki opalane paliwem stałym, a także przegrzane lub uszkodzone instalacje elektryczne. Częstym problemem jest spalanie materiałów niedozwolonych, takich jak plastik, odpady czy lakierowane drewno.
Starsze budynki mieszkalne w gospodarstwach rolnych często posiadają przestarzałe instalacje elektryczne. W nowoczesnych gospodarstwach pojawiają się również nowe technologie, takie jak akumulatory litowo-jonowe (stosowane m.in. w narzędziach i maszynach rolniczych) czy instalacje fotowoltaiczne. Pożary z udziałem akumulatorów litowo-jonowych rozwijają się bardzo gwałtownie i są trudne do ugaszenia, ponieważ baterie mogą ponownie się zapalać. Instalacje fotowoltaiczne, montowane na dachach lub w pobliżu budynków, również mogą stanowić źródło pożaru.
Postępowanie w przypadku pożaru
W przypadku zauważenia pożaru należy niezwłocznie zadzwonić pod numer alarmowy 998 lub 112. Jeśli pożar jest niewielki i istnieje bezpieczna droga ucieczki, można podjąć próbę samodzielnego gaszenia. Należy jednak pamiętać, że pożar to często nie tylko zniszczenie budynku, ale także paraliż całego gospodarstwa i dramat dla rodziny. Dlatego niezwykle ważne jest przestrzeganie zasad bezpieczeństwa pożarowego, zwłaszcza w sezonie grzewczym, ponieważ pożar nie daje drugiej szansy.
Bezpieczeństwo pożarowe - jak to zaprojektować?
tags: #pozar #gospodarstwa #w #rojewie