Wybuch pożaru i akcja ratunkowa
W poniedziałek, 15 kwietnia 2019 r., o godzinie 18:18 w przestrzeni dachowej katedry Notre-Dame de Paris wybuchł pożar. Pierwszy alarm rozległ się o godzinie 18:20, co doprowadziło do szybkiej ewakuacji obiektu. Mimo początkowego sprawdzenia dachu przez strażnika, ognia nie wykryto. Ponowny alarm zabrzmiał o godzinie 18:43, a o 18:49, po powtórnej inspekcji, zlokalizowano źródło ognia. Straż pożarna została wezwana o 18:51, przybywając na miejsce w ciągu 10 minut.
W walce z żywiołem brało udział blisko 400 strażaków. Wykorzystywano wodę pompowaną z Sekwany, drony oraz roboty do wizualizacji i sterowania strumieniami wody. Zrezygnowano ze zrzutów wody z powietrza, aby nie naruszyć delikatnej konstrukcji. Pożar udało się opanować dopiero 16 kwietnia około godziny 4:00 nad ranem. W trakcie akcji trzech ratowników odniosło obrażenia.
Skutki zniszczeń
Pożar doprowadził do całkowitego zniszczenia dębowej więźby dachowej oraz zawalenia się XIX-wiecznej iglicy zaprojektowanej przez Eugène’a Viollet-le-Duca. Zniszczeniu uległy również fragmenty kamiennego sklepienia w nawie głównej i transepcie oraz część XIX-wiecznych witraży. Szczęśliwie, kamienne sklepienia krzyżowo-żebrowe w dużej mierze powstrzymały płomienie przed przedostaniem się do wnętrza, dzięki czemu ocalała główna konstrukcja budowli, dwie wieże oraz trzy XIII-wieczne rozety.
Podczas pożaru do atmosfery uwolniono około 460 ton ołowiu, co spowodowało skażenie okolicznych terenów. Wymagało to przeprowadzenia skomplikowanych działań dekontaminacyjnych, które trwały do końca lata 2019 roku.
Uratowane skarby
Dzięki szybkiej akcji wyniesiono z katedry najcenniejsze relikwie i dzieła sztuki. Ocalały m.in.:
- Korona Cierniowa, umieszczona w katedrze przez św. Ludwika w 1239 r.
- Domniemany fragment Krzyża Świętego.
- Tunika św. Ludwika.
- XIV-wieczny posąg Matki Bożej z Paryża.
- Monumentalne organy piszczałkowe Aristide’a Cavaillé-Coll.
Przyczyny zdarzenia
Śledztwo paryskiej prokuratury, rozpoczęte dzień po tragedii, wskazało dwie główne hipotezy: zaprószenie ognia przez niedopałek papierosa pozostawiony przez pracowników budowlanych lub zwarcie instalacji elektrycznej zasilającej oświetlenie rusztowań. W kwietniu 2020 roku śledczy potwierdzili, że pożar był najprawdopodobniej wynikiem jednego z tych dwóch czynników, wykluczając ingerencję osób trzecich.
Odbudowa i mobilizacja międzynarodowa
Prezydent Emmanuel Macron jeszcze w dniu pożaru zapowiedział odbudowę świątyni. Zainicjowano międzynarodową kampanię, w ramach której ponad 340 tys. darczyńców ze 150 krajów zebrało łącznie ponad 1 miliard euro. Proces odbudowy podzielono na fazę zabezpieczania (2019-2021) oraz fazę właściwej rekonstrukcji.
Wybór kształtu iglicy stał się przedmiotem debaty publicznej. Ostatecznie, po przyjęciu ustawy regulującej odbudowę, zdecydowano o przywróceniu historycznego wyglądu katedry sprzed pożaru. Do prac wykorzystano m.in. tysiąc kilkusetletnich dębów pozyskanych z francuskich lasów. Nadzór nad projektem sprawował generał Jean-Louis Georgelin, który dążył do otwarcia obiektu w ciągu pięciu lat.
Integro Dach System - naprawy i renowacje dachów przemysłowych | Film promocyjny
Katedra została uroczyście otwarta 7 grudnia 2024 roku. Choć główny korpus jest dostępny dla wiernych i turystów, prace konserwatorskie w niektórych częściach kompleksu, takich jak zakrystia czy dziedziniec, zaplanowano do 2027 roku.