Poniższa publikacja przedstawia szczegółowe informacje dotyczące Katedry Opieki Najświętszej Maryi Panny w Radomiu, koncentrując się na jej bogatej historii, architekturze, roli w życiu diecezji oraz ważnych wydarzeniach parafialnych i ogólnokościelnych. Należy zaznaczyć, że w dostarczonym materiale źródłowym nie odnaleziono informacji dotyczących konkretnego zdarzenia pożarowego bezpośrednio związanego z radomską katedrą.
Rys Historyczny i Architektura
Dynamiczny rozwój Radomia w XIX wieku, charakteryzujący się znacznym wzrostem liczby mieszkańców, stworzył pilną potrzebę budowy nowych świątyń. W odpowiedzi na te wyzwania, biskup Michał Juszyński wystąpił do władz rosyjskich z prośbą o zezwolenie na budowę nowego kościoła. Pierwszy projekt świątyni został przygotowany już w 1876 roku przez radomskiego architekta Antoniego Kacpra Wąsowskiego. Utworzony w celu realizacji tego zamierzenia Komitet Obywatelski rozpoczął intensywne przygotowania.
W 1895 roku Józefa Łącka zakupiła plac od Antoniego Nowakowskiego, specjalnie przeznaczając go pod przyszłą świątynię. Rok później, w 1896 roku, przyjęto nowy projekt, autorstwa architekta Józefa Dziekońskiego z Warszawy, wybitnego przedstawiciela historyzmu w polskiej architekturze. Projekt ten, nawiązujący do kościoła św. Floriana w Warszawie, został przez samego autora oceniony jako dzieło lepsze. Rządowe zatwierdzenie nadeszło w 1898 roku. Kluczową rolę w staraniach o pozwolenie, a następnie w rozpoczęciu budowy, odegrał ksiądz Stanisław Puławski, który wówczas pracował przy kościele pobernardyńskim.
Fundamenty zaczęto kopać wiosną 1899 roku, a 19 września tego samego roku zostały poświęcone przez biskupa Antoniego Ksawerego Sotkiewicza. Pierwszą Mszę Świętą na polowym ołtarzu przed budującym się kościołem sprawował w 1906 roku, podczas misji parafialnych, późniejszy biskup sandomierski, ksiądz Marian Ryx. Poświęcenia kościoła w stanie surowym dokonał 22 listopada 1908 roku ksiądz Piotr Górski, proboszcz parafii pw. św. Jana w Radomiu i dziekan dekanatu. W 1909 roku otynkowano nawę główną i transept, a także zamontowano ołtarz główny. Do 1911 roku kościół był wybudowany w stanie surowym. Przez 13 lat pełnił funkcję kościoła filialnego parafii pw. św. Jana w Radomiu.
Parafia pw. Opieki Najświętszej Maryi Panny została erygowana 28 kwietnia 1921 roku przez biskupa Mariana Ryxa. W 1929 roku pokryto dach nową blachą, a wieże - blachą miedzianą. Kościół był dedykowany 11 czerwca 1962 roku przez sługę Bożego biskupa Piotra Gołębiowskiego. W latach 1982-1989, staraniem księdza Wojciecha Staromłyńskiego i księdza Mariana Cukrowskiego, przeprowadzono gruntowny remont świątyni.
Styl i Detale Architektoniczne
Świątynia zbudowana jest w stylu neogotyckim. Jest to kościół bazylikowy, trójnawowy z transeptem. W fasadzie posiada dwie wieże, których konstrukcja wzorowana jest na wyższej wieży kościoła Mariackiego w Krakowie, osiągające wysokość około 72 metrów. W latach 1998-1999 na wieżach umocowano odnowione, złocone korony. Nawy boczne wsparte zostały na wysokich, zdobionych kolumnach. Sklepienia są typu krzyżowego, a duże okna mają kształt ostrołukowy i zdobione są witrażami. Od frontonu troje drzwi z profilowanymi portalami w stylu neogotyckim nawiązują do stylu katedr francuskich.
Ważne Postaci i Wydarzenia w Historii Katedry
Radomska katedra była świadkiem wielu ważnych uroczystości kościelnych i patriotycznych, stając się centrum życia duchowego i narodowego regionu.
Wybitni Duchowni i Ich Związek z Katedrą
W latach 1921-1929 proboszczem parafii był błogosławiony ksiądz Kazimierz Sykulski. W okresie międzywojennym z kościołem pw. Opieki NMP związani byli jako prefekci błogosławieni księża: Stefan Grelewski, Kazimierz Grelewski i Bolesław Strzelecki.
Wizyty Duszpasterskie i Uroczystości
Trzykrotnie - w latach 1966, 1968 i 1972 - uroczystościom w katedrze przewodniczył sługa Boży Stefan kardynał Wyszyński. W 1972 roku Mszy Świętej na rozpoczęcie Nawiedzenia Kopii Obrazu Matki Bożej Częstochowskiej przewodniczył Karol kardynał Wojtyła, a kazanie wygłosił Stefan kardynał Wyszyński. Wtedy też obraz, po latach „uwięzienia” przez władze komunistyczne, powrócił na szlak Nawiedzenia.
Przemiany Administracyjne i Papieskie Błogosławieństwo
3 października 1981 roku, z okazji rozpoczęcia obchodów 500-lecia pobytu św. Kazimierza w Radomiu, biskup Bronisław Dąbrowski ogłosił decyzję Jana Pawła II o przemianowaniu nazwy diecezji na sandomiersko-radomską, a kościół pw. Opieki NMP otrzymał tytuł konkatedry. 16 czerwca 1984 roku przed świątynią sprawowali Mszę Świętą ku czci św. Kazimierza - z okazji pięćsetnej rocznicy jego śmierci - biskupi polscy zgromadzeni w Radomiu na 201. Konferencji Plenarnej Episkopatu Polski. Biskup Edward Materski erygował 25 czerwca 1986 roku kapitułę konkatedralną św. Kazimierza.
4 czerwca 1991 roku radomską konkatedrę nawiedził papież Jan Paweł II, który modlił się w niej i pobłogosławił epitafium sługi Bożego biskupa Piotra Gołębiowskiego. Na mocy bulli Jana Pawła II „Totus Tuus Poloniae Populus” z 25 marca 1992 roku powołano do istnienia diecezję radomską, a dotychczasowy kościół konkatedralny stał się katedrą nowej diecezji.
Adoracja, Spoczynki i Sakry Biskupie
Od 9 marca 2003 roku w katedrze trwa wieczysta adoracja Najświętszego Sakramentu. Świątynia ta była świadkiem wielu ważnych uroczystości kościelnych i patriotycznych. Tutaj też złożono doczesne szczątki tragicznie zmarłego biskupa Jana Chrapka oraz zmarłego arcybiskupa Zygmunta Zimowskiego.
W kościele tym pięciokrotnie udzielano sakry biskupiej: 12 maja 1985 roku otrzymał ją biskup Adam Odzimek, 8 maja 1987 roku biskup Marian Zimałek, 11 kwietnia 1992 roku biskup Stefan Siczek. Tym uroczystościom przewodniczył Józef kardynał Glemp, Prymas Polski. 25 maja 2002 roku sakrę biskupią w katedrze przyjął biskup Zygmunt Zimowski, którego głównym konsekratorem był Joseph kardynał Ratzinger, późniejszy papież Benedykt XVI. 28 lutego 2015 roku sakrę biskupią przyjął biskup Piotr Turzyński.
Renowacje i Muzeum Katedralne
W latach 2007-2013 zostały przeprowadzone kompleksowe prace konserwatorskie świątyni, staraniem księdza Edwarda Poniewierskiego, parafian oraz z pomocą środków zewnętrznych. W 2014 roku przy kościele zostało otwarte Muzeum Katedralne.
Współczesne Życie Parafialne i Wydarzenia
Katedra Opieki Najświętszej Maryi Panny w Radomiu jest aktywnym ośrodkiem życia duchowego, organizującym liczne wydarzenia dla wiernych.
Nabożeństwa i Rekolekcje
Wielki Post rozpoczął się w Radomiu i całej diecezji w Środę Popielcową, 18 lutego, gdy księża posypywali popiołem głowy wiernych. Tegoroczne rekolekcje wielkopostne odbyły się w trzech seriach. W dniach 11-13 marca dzieci z podstawówek miały swoje ćwiczenia duchowe, które prowadził ksiądz Marcin Dębowski, uwrażliwiając najmłodsze pokolenie na grzech i jego odkupienie przez Chrystusa. Tydzień później, pod hasłem „on-line z Bogiem”, w swoich rekolekcjach uczestniczyła młodzież ze szkół średnich z terenu parafii katedralnej, wpatrując się w przykład życia św. Karola Acutisa. Księża: Karol Kostecki, Łukasz Madej oraz Rafał Czekalewski SAC uwrażliwiali młodych na potrzebę żywego kontaktu z Bogiem. W ostatniej serii rekolekcji, wygłoszonych do wszystkich parafian, ksiądz doktor Rafał Czekalewski SAC wskazywał na św. Jana Pawła II.
Wielki Czwartek, 2 kwietnia, wieczorem rozpoczęło się Święte Triduum Paschalne Mszą Świętą Wieczerzy Pańskiej w katedrze w Radomiu, której przewodniczył biskup Marek Solarczyk, obmywając nogi dwunastu mężczyznom. Msza Krzyżma również odbyła się w Wielki Czwartek w radomskiej katedrze z biskupem i księżmi z całej Diecezji Radomskiej. Wigilia Paschalna w radomskiej katedrze była również pod przewodnictwem biskupa Marka Solarczyka. 4 kwietnia w katedrze pod wezwaniem Opieki Najświętszej Maryi Panny w Radomiu tłumy mieszkańców miasta święciły pokarm w koszyczkach, co jest tradycją Wielkiej Soboty. O północy w radomskiej Katedrze rozpoczęła się tradycyjna Pasterka, zgromadzając tłumy mieszkańców na świątecznym nabożeństwie.
W niedzielę 10 maja na Mszy świętej o godzinie 11:00 dzieci klas trzecich będą miały uroczystość Pierwszej Komunii Świętej. Nabożeństwa majowe ku czci NMP odprawiane są we wszystkie dni maja o godz. 18.00.
Inne Wydarzenia i Uroczystości
- Ekstremalna Droga Krzyżowa: Z radomskiej katedry wyruszyła Ekstremalna Droga Krzyżowa prowadząca do sanktuarium w Skrzyńsku w gminie Przysucha.
- Obchody Rocznicy Powstania Styczniowego: W piątek, 6 lutego, w Radomiu odbyły się obchody 163. rocznicy wybuchu powstania styczniowego, w tym uroczysta msza, przemarsz i złożenie kwiatów w katedrze.
- Koncerty: W niedzielę, 11 stycznia w Katedrze Opieki Najświętszej Maryi Panny w Radomiu odbył się koncert kolęd i pastorałek w wykonaniu Scholi Katedralnej, a wśród publiczności był biskup Marek Solarczyk. W niedzielny wieczór, 4 stycznia, radomska Katedra wypełniła się pięknymi kolędami za sprawą zespołu Guzowianki.
- Uroczystości Diecezjalne i Państwowe: Msza święta w katedrze w Radomiu zakończyła Rok Jubileuszowy diecezji radomskiej. We wtorek, 11 listopada, z okazji 107. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości, na terenie Radomia odbyły się oficjalne uroczystości, w tym Msza Święta w katedrze i uroczysty przemarsz na Rynek.
- Wspomnienie Biskupów: W sobotę w radomskiej katedrze wspominano biskupa Jana Chrapka w 24. rocznicę jego tragicznej śmierci. Po mszy wręczono nagrodę Viventi Caritate. Biskup Piotr Turzyński został pożegnany przez Kościół w Radomiu, gdzie przybył Prymas Polski oraz duchowni z całego kraju.
- Pielgrzymki i Święcenia: W sobotę, 20 września, odbyła się II Diecezjalna Pielgrzymka Strażaków Diecezji Radomskiej, w której w katedrze w Radomiu zgromadziło się kilkuset druhów. W środę, 13 sierpnia, pątnicy z 47. Pieszej Pielgrzymki Diecezji Radomskiej dotarli na Jasną Górę, kończąc swoje rekolekcje w drodze, wraz z wiernymi podążał biskup Marek Solarczyk. Pięciu diakonów Wyższego Seminarium Duchownego w Radomiu otrzymało w sobotę 31 maja święcenia kapłańskie z rąk biskupa Marka Solarczyka.
- Inne Sakramenty: Pogrzeb doktor Danuty Fundowicz, znanej laryngolog z Radomia, odbył się w czwartek, 3 lipca, podczas mszy w radomskiej katedrze. W niedzielę, 11 maja, w radomskiej katedrze pod wezwaniem Opieki Najświętszej Maryi Panny odbyła się uroczystość bierzmowania, podczas której młodzież przyjęła sakrament dojrzałości chrześcijańskiej.
Zaplanowane Wydarzenia (2026)
Katedra w Radomiu jest miejscem wielu cyklicznych wydarzeń:
- 02 maj 2026 - 03 cze 2026: Rekolekcje „Różaniec 33” Kół Żywego Różańca
- 10 maj 2026: Wykłady w Szkole Biblijnej dla Dorosłych im. Św. Hieronima (Wyższe Seminarium Duchowne w Radomiu)
- 16 maj 2026: Święcenia diakonatu (Katedra pw. Opieki NMP w Radomiu)
- 30 maj 2026: Święcenia prezbiteratu (Katedra pw. Opieki NMP w Radomiu)
- 04 cze 2026: Rocznica wizyty Jana Pawła II w Radomiu
- 14 cze 2026: Wykłady w Szkole Biblijnej dla Dorosłych im. Św. Hieronima
Informacje Praktyczne
Parafia pw. Opieki NMP - KATEDRA w Radomiu
ul. Sienkiewicza 13, 26-600 Radom, woj. mazowieckie
Duchowieństwo
- Proboszcz: ks. kan. Krzysztof Ćwiek
- Wikariusze: ks. mgr Wiktor Głuszek, ks. mgr Rafał Kamiński, ks. mgr Tomasz Orłowski, ks. mgr Daniel Wiecheć
- Rezydenci: ks. prof. URad. dr Grzegorz Zieliński (oficjał Sądu Kościelnego), ks. dr Paweł Twardowski (pracownik Sądu Kościelnego, Notariusz Kurii Diecezji Radomskiej)
Msze Święte
Niedziela / Uroczystość: 6:00, 7:00, 8:00, 9:30 (dla młodzieży), 11:00 (dla dzieci), 12:30 (transmisja w Radio Plus Radom), 18:00, 20:00
Święto zniesione: 6:00, 7:00, 9:00, 18:00
Dzień powszedni: 6:00, 6:30, 7:00, 18:00
Adoracja Najświętszego Sakramentu
W dni powszednie od godziny 8:30 do 18:00.
Odpusty
Opieki Najświętszej Maryi Panny (druga niedziela listopada)
Domy zakonne na terenie parafii
- Zgromadzenie Sióstr Zmartwychwstania Pana Naszego Jezusa Chrystusa, kaplica, ul. Sienkiewicza 13, 26-600 Radom, T: +48 48 362 47 17
- Zgromadzenie Sióstr Służek NMP Niepokalanej, kaplica, ul. Mickiewicza 4, 26-600 Radom, T: +48 48 362 30 74
- Zgromadzenie Sióstr Córek Maryi Niepokalanej, kaplica, ul. 25 Czerwca 19, 26-600 Radom, T: +48 48 362 40 93
Kaplica w Domu Pomocy Społecznej: Msza św. w niedziele o godz. 8:00.