Pożary Kombajnów Rolniczych: Przyczyny, Skutki i Zapobieganie

Pożary kombajnów zbożowych na polach to niestety coraz częstsze zjawisko podczas prac polowych. Co roku odnotowuje się zwiększoną ilość takich wypadków, które mogą prowadzić do znacznych strat materialnych. Ryzyko pożarów nie kończy się wraz z letnimi żniwami; zagrożenie jest obecne przez cały rok, także podczas późnojesiennych i zimowych zbiorów, np. kukurydzy. W okresach wzmożonych prac intensywna eksploatacja maszyn w niskich temperaturach, ale przy wysokich obciążeniach układów hydraulicznych i napędowych, stwarza szereg nieprzewidywalnych sytuacji, które mogą prowadzić do zapłonu.

Incydenty Pożarowe na Polach

Pożar Kombajnu w Obrowcu (Gmina Gogolin)

16 sierpnia, przed godziną 17:00, podczas żniw na polu w miejscowości Obrowiec w gminie Gogolin zapalił się kombajn. Jak się okazało, jego przyczyną była awaria sprzętu. Na szczęście kierowca pojazdu zdążył opuścić maszynę, zanim ogień rozprzestrzenił się, dzięki czemu nic mu się nie stało. Niestety, straty materialne oszacowano na blisko 100 tysięcy złotych.

Zdarzenie w Lutkowie (Powiat Braniewski)

Podobne niebezpieczne zdarzenie miało miejsce 30 października 2022 roku około południa nieopodal miejscowości Lutkowo (województwo warmińsko-mazurskie, powiat braniewski, gmina Lelkowo). Na miejsce pożaru skierowano strażaków z Ochotniczej Straży Pożarnej w Lelkowie i Żelaznej Górze oraz Państwowej Straży Pożarnej w Braniewie. Po przybyciu na miejsce zastali już ugaszony kombajn marki Case IH. Jeszcze przed przybyciem ratowników ogień został opanowany przez rolników, którzy obsługiwali pojazd. Dzięki ich szybkiej reakcji pożar został szybko ugaszony i nie przeniósł się na całość maszyny rolniczej.

Pożar Kombajnu w Nowej Wsi (Gmina Pasłęk)

29 listopada, podczas późnojesiennych zbiorów kukurydzy w okolicach miejscowości Nowa Wieś w gminie Pasłęk, doszło do poważnego pożaru kombajnu. Z ustaleń wynika, że do pożaru doszło na skutek pęknięcia węża hydraulicznego. Olej pod wysokim ciśnieniem rozlał się na rozgrzane elementy jednostki napędowej, co doprowadziło do natychmiastowego zapłonu. Ogień bardzo szybko objął komorę silnika, uniemożliwiając jakąkolwiek skuteczną próbę ugaszenia go przy pomocy podręcznego sprzętu. Na miejsce skierowano zastęp Państwowej Straży Pożarnej z Pasłęka oraz jednostkę OSP z Zielonki Pasłęckiej. Strażacy szybko opanowali ogień, jednak pożar zdążył spowodować całkowite zniszczenia w obrębie komory silnika i przyległych podzespołów.

Pożar Kombajnu w Starym Lesie (Powiat Nyski)

22 minuty po godzinie 12:00 dyżurny stanowiska kierowania Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Nysie otrzymał zgłoszenie o pożarze kombajnu w miejscowości Stary Las. Maszyna stanęła w ogniu podczas pracy na polu rzepaku. Do gaszenia wysłano pięć jednostek straży pożarnej. Gdy strażacy dotarli na miejsce pożaru, okazało się, że kombajn marki Claas Lexion był już całkowicie opanowany przez ogień. Strażacy ugasili pożar w około 20 minut od zgłoszenia, jednak pojazd spłonął doszczętnie. W wyniku zdarzenia nikt nie został poszkodowany. Udało się również uniknąć zajęcia się ogniem okolicznych upraw. Na razie nie są znane przyczyny wybuchu ognia w tym przypadku.

Pożar Kombajnu w Konarach

W okolicy Konar również zapalił się kombajn. Pożar gasiły cztery zastępy straży pożarnej. Straty wyceniono na ponad 200 tysięcy złotych. Do zdarzenia doszło w czasie koszenia zboża. Na szczęście kierowca zjechał na pobocze, dzięki czemu nie zapaliło się ani zboże na pniu, ani ściernisko. Prawdopodobną przyczyną pożaru było zatarcie łożyska w kombajnie.

Główne Przyczyny Pożarów Kombajnów

Przyczyn pożarów kombajnów może być wiele. Wysoka temperatura części roboczych, zabrudzenia, resztki roślinne i pyły czynią z maszyn rolniczych środowisko sprzyjające szybkiemu rozprzestrzenianiu się ognia. Wśród najczęstszych wyróżnia się:

• Awaria mechaniczna i techniczna: Pęknięcia węży hydraulicznych, wycieki oleju pod wysokim ciśnieniem na rozgrzane elementy silnika, zatarcia łożysk, mikropęknięcia przewodów, zwarcia instalacji elektrycznej. Gryzonie, które mogły przegryźć przewody elektryczne podczas zimowania, również stanowią zagrożenie.
• Zanieczyszczenia i materiały palne: Kurz zgromadzony w nadmiernej ilości w mechanizmach, szczególnie w komorze silnika, działa jak zapałka, zatyka mechanizmy, prowadzi do tarcia i zapłonu. Podobnie działają resztki roślinne i pyły. Osad z pleśni opadający na poszczególne części kombajnu również może doprowadzić do pożaru.
• Mączniak prawdziwy jako czynnik ryzyka: Na kanadyjskich preriach obserwowano, że mączniak prawdziwy, pokrywający rośliny białym, suchym nalotem, unosi się w powietrze jako pył i może zapalić się od gorących części maszyny. Ten biały pył osiada nie tylko na maszynie, ale gromadzi się w jej wnętrzu, zwiększając ryzyko pożaru.
• Przegrzewanie się elementów: Silnik każdej maszyny, pracującej w wysokiej temperaturze i pod dużym obciążeniem, jest narażony na pożar ze względu na nadmierne nagrzanie.
• Czynniki ludzkie i pośpiech: Pośpiech jest najgorszym doradcą podczas żniw. Zapominanie o podstawowych zasadach prawidłowego użytkowania kombajnu, brak skrupulatnego zapoznania się z instrukcją obsługi i przepisami BHP, oraz pomijanie przedsezonowych przeglądów to częste błędy operatorów.
• Kamienie w bębnie młócącym: Kiedy w cepy bębna młócącego uderzy kamień, może wytworzyć się iskra, która doprowadzi do pożaru w układzie omłotowym kombajnu. Warto zadbać o porządek na polu, aby zminimalizować takie ryzyko.

Środki Zapobiegawcze i Bezpieczeństwo

Aby uniknąć pożarów kombajnów, niezbędne jest przestrzeganie szeregu zasad bezpieczeństwa i odpowiednie przygotowanie maszyny:

• Przeglądy i konserwacja: Przygotowanie kombajnu do sezonu to jedno z podstawowych zadań. Wyprowadzenie maszyny w pole bez uprzedniego dokładnego przeglądu jest ryzykowną decyzją. Należy dokonać przeglądu przewodów elektrycznych, zwłaszcza po zimie, aby wykluczyć uszkodzenia przez gryzonie.
• Czyszczenie: Czyszczenie powinno stanowić nieodłączny element przygotowania kombajnu do pracy. Kurz zgromadzony w nadmiernej ilości, szczególnie w wymienionych wcześniej częściach, działa jak zapałka. Eksperci apelują: czyścić, czyścić i jeszcze raz czyścić! Najlepiej raz lub dwa razy dziennie, zwłaszcza w warunkach zwiększonego pylenia, np. spowodowanego pleśnią.
• Wyposażenie przeciwpożarowe: Przed wyruszeniem w pole należy zadbać o odpowiednie wyposażenie przeciwpożarowe maszyny rolniczej. Zaleca się posiadanie co najmniej dwóch sprawnych i adekwatnie dużych gaśnic. Pierwsza z nich powinna znajdować się w kabinie kierowcy, a drugą należy umieścić na zewnątrz kombajnu.
• Procedury bezpieczeństwa w pracy: Strażacy przypominają, aby operator kombajnu nie palił wyrobów tytoniowych w czasie pracy oraz nie używał otwartego ognia. Każde pozostawienie kombajnu i oddalenie się od niego wymaga odłączenia akumulatorów za pomocą wyłącznika. Każdy użytkownik ma obowiązek skrupulatnego zapoznania się z instrukcją obsługi konkretnego sprzętu, a także z ustalonymi przepisami BHP.
• Działania w przypadku pożaru: Pierwszą czynnością, której powinien się podjąć operator kombajnu po dostrzeżeniu płomieni, jest odjechanie od nieściętego zboża i zgaszenie silnika w maszynie.

Skutki Pożarów

Skutki pożarów kombajnów są zazwyczaj bardzo dotkliwe. Przede wszystkim są to wysokie straty finansowe, sięgające od blisko 100 tysięcy złotych do ponad 200 tysięcy złotych za jeden spalony kombajn. Często dochodzi do całkowitego zniszczenia maszyny, zwłaszcza w obrębie komory silnika i przyległych podzespołów. Poza stratami materialnymi istnieje ryzyko rozprzestrzenienia się ognia na okoliczne uprawy, co mogłoby spowodować jeszcze większe szkody. Na szczęście, w wielu opisywanych przypadkach dzięki szybkiej reakcji operatorów i służb ratunkowych, udało się uniknąć poszkodowania osób oraz zajęcia się ogniem pól.

tags: #pozar #kombajnu #powiat #glogowski